ከልክ በላይ ጥብቅ

«የሰደበኝ ጠላት አይደለምና፥ ቢሆንስ በታገሥሁት ነበር፤ በእኔ ላይ የታበየብኝም የሚጠላኝ አይደለም፥ ቢሆንስ ከእርሱ በተሸሸግሁ ነበር፤ ነገር ግን አንተ፥ እንደ እኔ ያለህ ሰው፥ ባልንጀራዬና የቅርብ ወዳጄ ነበርህ።» — መዝሙር 55:12-13

ይህ በክራውዘር ታሪክ ውስጥ እጅግ ከባዱ ምዕራፍ ነው፤ ደግሞም ወደ የትኛውም ወገን አድልቶ መተረክ ቀላል ነው። ስለዚህ እውነታዎቹ እነሆ።

ችግሮቹ እውነተኛ ነበሩ። በ1870ዎቹ መጨረሻ የኒጀር ሚስዮን በወንዙ ዳርቻ ከሦስት መቶ ማይል በላይ ተዘርግቶ ነበር። አብዛኞቹ ከሴራ ሊዮን የተመለመሉት አፍሪካውያን ሠራተኞቹ ከማንኛውም ክትትል ርቀው ይሠሩ ነበር፤ ጳጳሱም እያንዳንዱን ጣቢያ ቢበዛ በዓመት አንድ ጊዜ ብቻ ሊጎበኝ ይችል ነበር። ብዙዎቹ ታማኞች ነበሩ። አንዳንዶቹ ግን አልነበሩም። ከሁሉ የከፋው ደግሞ፣ ከሚስዮኑ አፍሪካውያን ተቀጣሪዎች ሁለቱ በኦኒቻ አንዲትን ልጃገረድ እስክትሞት ድረስ በጭካኔ በማሠቃየታቸው ተፈረደባቸው። ከእነርሱ አንዱ ክራውዘር አባርሮት፣ በኋላም አዝኖለት መልሶ የተቀበለው ሰው ነበር። ክራውዘር ስለ ወንጀሉ ያውቅ እንደ ነበር የሚጠቁም አንድም ምንጭ የለም። ነገር ግን ሁሉም እንደሚስማሙበት፣ በሥነ ሥርዓት ቅጣት ረገድ ከልክ በላይ ለዘብተኛ ነበር። ራሱ ያሠለጠናቸውን ሰዎች በክፉ መጠርጠር ይከብደው ነበር።

ሁሉ ነገር መልካም እንደ ሆነ አላስመሰለም። ያገዳቸውንና ያባረራቸውን ሠራተኞች በዝርዝር አቀረበ። ሚስዮኑ «ቁርጠኛ የሆኑ መንፈሳውያን ሰዎች ያስፈልጉታል፤ መንፈሳዊ ነገርን ማስተማር የሚችሉት መንፈሳውያን ሰዎች ብቻ ናቸውና» ብሎ ጻፈ። በ1884 እንዲያውም ከአስተዳዳሪነቱ ገለል ብሎ እንደ ፋና ወጊ ሥራውን ለመቀጠል ሐሳብ አቀረበ። ማኅበሩ እምቢ አለ። ለጥቂት ዓመታት ጄምስ ሃሚልተን የተባሉ በዕድሜ የገፉ እንግሊዛዊ ጸሐፊ ከእርሱ ጋር ጎን ለጎን ሠሩ፤ ሚስዮኑንም በጽናት፣ ያለ ንቀትም አሻሻሉት። ተሳካም።

ከዚያም አዲስ ትውልድ መጣ፦ ወጣቶች፣ ብሩሃን፣ እጅግ የተሰጡ፣ ለክርስቶስ ለመሞት የተዘጋጁ፣ ትዕግሥታቸው ግን እጅግ ጥቂት የሆነ እንግሊዛውያን ሚስዮናውያን። በኦገስት 1890 በኦኒቻ በተደረገ የኮሚቴ ስብሰባ፣ እነርሱና አፍሪካውያኑ አባላት «በምንም ሊስማሙ አልቻሉም።» በማኅበሩ ስም የሚሠራው እንግሊዛዊው ጸሐፊ፣ ክራውዘር የሾማቸውን አፍሪካውያን ካህናት በእርሱ ፊት ከአገልግሎት አገደ። አንዱ ለአሥርት ዓመታት ያገለገለ አንጋፋ ነበር። ሌላው የገዛ ልጁ፣ ሊቀ ዲያቆናት ዳንደሰን ክራውዘር ነበር። አረጋዊው ጳጳስ በተደረገው ነገር እንደማይተባበር ለመግለጽ ከመቀመጫው ተነሣ፤ ከኮሚቴውም ራሱን አገለለ። (አንዳንድ ተራኪዎች እንደሚሉት ከሥልጣኑ አልተሻረም። እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ ጳጳስ ሆኖ ቆየ።)

ወጣቶቹ ብዙም ሳይቆዩ ሞቱ ወይም ሥራቸውን ለቀቁ፤ ዕቅዳቸውም ፈራረሰ። ከስምንት ዓመታት በኋላ የማኅበሩ የራሱ የታሪክ ጸሐፊ እነርሱ «በእውነትም ከልክ በላይ ጥብቆች ነበሩ»፣ እንዲሁም «እንደ ክቡሩ ጳጳስ ራሱ በቅንነት ከእነርሱ ሐሳብ የተለዩትን በበቂ ሁኔታ አልታገሡም» ብሎ ጻፈ። ያን ጊዜም እንኳ ጥፋቱን በ«ዘር ድክመቶች» ላይ አሳበበ፤ አፍሪካውያን እንደ ዘር ደካሞች እንደ ሆኑ አድርጎ። ደጋግ ሰዎች እንኳ ይዘውት የነበረው ይህ አስተሳሰብ የክራውዘር ሥራ እውነተኛ ጠላት ነበር። በ1864 ማኅበሩ አፍሪካውያን የራሳቸውን አብያተ ክርስቲያናት መምራት እንደሚችሉ ያምን ነበር። በ1890 ብዙዎቹ ከእንግዲህ እንዲያ አያምኑም ነበር።

ታዲያ ክራውዘር ምን ምላሽ ሰጠ? በእርሱ ላይ በተጠቀሙበት መሣሪያ አይደለም። በዳንደሰን የሚመሩት የኒጀር ደልታ አብያተ ክርስቲያናት የማኅበሩን ገንዘብ መቀበል አቆሙ፤ የራሳቸውንም ካህናት ራሳቸው ደገፉ፤ ይህም በጳጳሱ ሙሉ ይሁንታ ነበር። ይህ ከቤተ ክርስቲያን ተገንጥሎ መውጣት አልነበረም። ቬን ተስፋ ያደረገው ነገር በትክክል ይኸው ነበር፦ ወጪዋን ራሷ የምትሸፍንና ጉዳዮቿን ራሷ የምታስተዳድር ቤተ ክርስቲያን። ክራውዘር በማኅበሩ ውሳኔዎች «እጅግ ባይረካም» ተቀበላቸው፤ ማገልገሉንም ቀጠለ።

መዝሙር 55 የከፋው ቁስል ከገዛ ወገንህ እንደሚመጣ ይናገራል። «የሰደበኝ ጠላት አይደለምና … ቢሆንስ በታገሥሁት ነበር።» ክራውዘር ወራሪዎችን፣ ባሪያ ፈንጋዮችንና አጋቾችን ተጋፍጦ ነበር። ሊሰብረው የተቃረበው ግን የባረካቸውና አብሮአቸው በመርከብ የተጓዘ ክርስቲያን ወንድሞቹ ያደረሱበት ነገር ነበር። ይህ በአንተ ላይ ቢደርስ — በአብያተ ክርስቲያናትም አንዳንድ ጊዜ ይደርሳል — ያደረጉትን ዓይነት ሰው ሳትሆን ነገሩ ስሕተት እንደ ነበረ በታማኝነት መናገር ትችላለህ።

በዚህ ሳምንት የምታደርገው አንድ ነገር፦ አንድ ክርስቲያን ወንድምህ ወይም እኅትህ ጎድቶህ ከሆነ፣ የሆነውን ነገርና ለምን ስሕተት እንደ ነበረ በግልጽ ጻፍ። ከዚያም አጸፋ ለመመለስ የምትፈተንበትን አንድ መንገድ ጻፍ፤ ላለማድረግም ወስን። አንድን ሰው ከልክ በላይ በጥብቅ የያዝከው አንተ ከሆንክ ደግሞ ሄደህ አስተካክል።