መንፈስ፣ ነፍስና ሥጋ

«የሰላምም አምላክ ራሱ ሁለንተናችሁን ይቀድስ፤ መንፈሳችሁም ነፍሳችሁም ሥጋችሁም ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በመጣ ጊዜ ያለ ነቀፋ ፈጽመው ይጠበቁ።» (1ኛ ተሰሎንቄ 5:23)

በ1928 በሳንባ ነቀርሳ ክፉኛ ታምሞ ሞቱን ይጠባበቅ የነበረው ዋችማን ኒ የመጀመሪያውን ትልቅ ሥራውን አሳተመ። «መንፈሳዊው ሰው» ሦስት ቅጾች ያሉት መጽሐፍ ነው፤ ከዚያም በኋላ ያስተማረውን ሁሉ የቀረጸውን የውስጣዊውን ሕይወት አወቃቀር በዝርዝር ይተነትናል። ማዕከላዊ አሳቡም ሰው ከሁለት ሳይሆን ከሦስት ክፍሎች የተሠራ ነው የሚል ነው።

ሦስት ክፍል ያለው የሰው ተፈጥሮ

«የእግዚአብሔር ቃል ሕያው ነውና፥ የሚሠራም፥ ሁለትም አፍ ካለው ሰይፍ ሁሉ ይልቅ የተሳለ ነው፥ ነፍስንና መንፈስንም ጅማትንና ቅልጥምንም እስኪለይ ድረስ ይወጋል።» (ዕብራውያን 4:12)

ኒ ጳውሎስ በ1ኛ ተሰሎንቄ 5:23 የሰጠውን ቡራኬና ይህን በዕብራውያን ያለውን ቍጥር በመንፈስና በነፍስ መካከል እውነተኛ ልዩነት እንዳለ የሚያስተምሩ አድርጎ አነበባቸው። ሥጋ ከሚታየው ቍሳዊ ዓለም ጋር የምንገናኝበት ነው። ነፍስ የስብዕና መቀመጫ ናት — አእምሮ፣ ስሜትና ፈቃድ፤ ሰውን እርሱ ራሱ የምታደርገው እርሷ ናት፤ ከሌሎች ሰዎችና ከገዛ ውስጣዊ ዓለሙ ጋር የሚገናኘውም በነፍስ ነው። መንፈስ ደግሞ እጅግ ውስጣዊው ክፍል ነው፤ ሰው ከእግዚአብሔር ጋር የሚገናኘው በእርሱ ብቻ ነው። ኒ ይህን ንድፍ በዘፍጥረት አገኘው፦ «እግዚአብሔር አምላክም ሰውን ከምድር አፈር አበጀው» — ሥጋ፤ «በአፍንጫውም የሕይወት እስትንፋስን እፍ አለበት» — መንፈስ፤ «ሰውም ሕያው ነፍስ ሆነ» — ከሁለቱ መጣመር የተገኘው ስብዕና (ዘፍጥረት 2:7)። በውድቀት ጊዜ፣ ይላል ኒ፣ መንፈስ ከእግዚአብሔር ጋር የነበረውን ግንኙነት በማጣቱ ረገድ ሞተ፤ ሰውም በነፍሱ የሚገዛ ሆነ — በመንፈስ በኩል በእግዚአብሔር ሳይሆን በገዛ አእምሮው፣ ስሜቱና ፈቃዱ የሚመራ። ዳግመኛ መወለድ ማለት በትክክል መንፈስ ሕያው መደረጉ ነው።

«ከሥጋ የተወለደ ሥጋ ነው፥ ከመንፈስም የተወለደ መንፈስ ነው።» (ዮሐንስ 3:6)

ልዩነቱ በተግባር ለምን ይጠቅማል

አንድ ሰው ይህ ለተራ አማኝ ምንም የማይጠቅም፣ የሰውን ተፈጥሮ የሚመለከት ቴክኒካዊ ጥናት ነው ብሎ ያስብ ይሆናል። ኒ ግን እንዲህ አላሰበም፤ ምክንያቱም ሊረዱት የሚገባ ነው።

አንድ ሰው ከነፍሱ በሚነሣውና ከመንፈሱ በሚመጣው መካከል ያለውን ልዩነት መለየት ካልቻለ ስሜትን ከእግዚአብሔር ሀልዎት፣ የአእምሮ ጥራትን ከመገለጥ፣ የፈቃድን ብርታትም ከእምነት ጋር ያምታታል። ልቡ ስለ ተነካ ወደ እግዚአብሔር እንደ ቀረበ፣ ስሜቱ ስለ ቀዘቀዘ ደግሞ እግዚአብሔር እንደ ተለየው ይደመድማል።

«ለፍጥረታዊ ሰው የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም፤ በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ ሊያውቀው አይችልም።» (1ኛ ቆሮንቶስ 2:14)

በዚያ «ፍጥረታዊ» ተብሎ የተተረጎመው ቃል በግሪክ «ነፍሳዊ ሰው» ማለት ነው — ሕይወቱ በነፍስ የሚገዛ ሰው። የኒ ክርክር እውነተኛ አማኝ እንኳ ነፍሳዊ የክርስቲያን ሕይወት ሊኖር ይችላል የሚል ነው፦ ቅን፣ ትጉ፣ ስሜታዊ፣ አስተዋይ፣ ሆኖም ፈጽሞ በመንፈስ የማይመላለስ። መፍትሔው መለየት ነው፤ የመለያው መሣሪያም ነፍስንና መንፈስን እስኪለይ ድረስ የሚወጋው የእግዚአብሔር ቃል ነው። ያንን መቍረጥ የሚችለው መጽሐፍ ቅዱስ ብቻ ነው። እኛ ራሳችን ወደ ውስጣችን በመመልከት ልንቈርጠው አንችልም — እንዲያውም እንዲህ ያለው ራስን ወደ ውስጥ መመርመር ራሱ ነፍሳዊ ተግባር ስለ ሆነ ችግሩን ይበልጥ የማጥለቅ ዝንባሌ አለው።

በጥንቃቄ የሚያዝ ትምህርት

ቅንነት እዚህ ላይ ማስጠንቀቂያ መስጠትን ይጠይቃል፤ ከፊሉንም ኒ ራሱ ሰጥቶታል። የመጽሐፍ ቅዱስ መምህራን ሁሉ ሰው ከሦስት ክፍሎች የተሠራ ነው የሚለውን አስተምህሮ አይቀበሉም። ብዙ ጥንቁቅ የቃሉ አብራሪዎች መጽሐፍ ቅዱስ መንፈስንና ነፍስን በአብዛኛው እያፈራረቀ እንደሚጠቀምባቸው፣ ዕብራውያን 4:12 ስለ ግልጽ የአካል ክፍሎች መለያ መስመር ሳይሆን የቃሉ መውጋት ምን ያህል ጥልቅ እንደ ሆነ እንደሚናገር፣ ሰውም ከተለያዩ አቅጣጫዎች እንደሚታይ አንድ ሙሉ ሆኖ ቢታይ የተሻለ እንደ ሆነ ያምናሉ። ይህ አቋም እግዚአብሔርን በሚፈሩና መጽሐፍ ቅዱስን በቁም ነገር በሚያነቡ ሰዎች የተያዘ ነው፤ ይህን አቋም የሚይዝ አማኝም ምንም አስፈላጊ ነገር አያጣም። ኒ ራሱ ከጊዜ በኋላ በ«መንፈሳዊው ሰው» ውስጥ ስላለው ሥርዓት የማበጀት ዝንባሌ ቅር ተሰኘ። የመጽሐፉ ትንታኔ ይህን ያህል ዝርዝር በመሆኑ እንደ ተጸጸተ ይነገራል፤ ምክንያቱም አንባቢዎች የመንፈሳዊ ልምምድን መግለጫ ራስን የመመርመሪያ ዘዴ እያደረጉት ነበር — ይህ ደግሞ መጽሐፉ ሊያጋልጠው የተጻፈው ያው ነፍሳዊነት ነው። ይህን ምዕራፍ የምንይዝበት ትክክለኛ መንገድ ይኸው ነው። እውነተኛና ጠቃሚ የሆነውን የእረኝነት ማስተዋል ውሰድ፦ መንፈሳዊነት ተብሎ የሚታለፈው ብዙው ነገር የነጠረ ሰብአዊ ሕይወት ብቻ ነው፤ ልዩነቱንም እግዚአብሔር እንዲያሳየን ያስፈልገናል። ውስብስቦቹን ሥዕላዊ መግለጫዎች ግን ተዋቸው። በነፍሱና በመንፈሱ መካከል ያለውን ድንበር በማግኘት የተጠመደ አማኝ ዋናውን ነገር አስቀድሞ ስቷል።

የሰው መንፈስ ሦስት ተግባራት

ኒ ስለ መንፈስ በሰጠው ማብራሪያ ውስጥ ሦስት ሥራዎችን ለየ፤ ይህም የ«መንፈሳዊው ሰው» ክፍል ከአወቃቀሩ ትንታኔ ይልቅ ጸንቶ የቆየ ሆኗል። ሰው ከሦስት ክፍሎች የተሠራ ነው በሚለው አስተምህሮ ላይ ማንም የትኛውንም መደምደሚያ ቢይዝ፣ እነዚህ ሦስቱ በክርስቲያናዊ ልምምድ ውስጥ የሚታወቁ ናቸው። የመጀመሪያው ሕሊና ነው፤ በእርሱም እግዚአብሔር በውስጣችን መስማማቱን ወይም አለመስማማቱን ያሳውቃል። ኒ ሕሊና ማኅበረሰቡ የቀረጸው የትክክልና የስሕተት ስሜት ብቻ ሳይሆን መንፈስ ቅዱስ በቀጥታና ሊታለፍ በማይችል ሁኔታ የሚናገርበት ስፍራ እንደ ሆነ ያምን ነበር።

«እነርሱም ሕሊናቸው ሲመሰክርላቸው፥ … በልባቸው የተጻፈውን የሕግ ሥራ ያሳያሉ።» (ሮሜ 2:15)

አማኞች ሕሊናቸውን እጅግ ስሱ አድርገው እንዲጠብቁ አስተማረ፤ ደጋግሞ የሚሻር ሕሊናም እየቀነሰ ጸጥ እንደሚል አስጠነቀቀ — «ሕሊናቸው በጋለ ብረት እንደ ተጠበሰ» (1ኛ ጢሞቴዎስ 4:2)። ከሕሊናው ጋር መከራከርን የተማረ አማኝ እጅግ የሚታመንበትን መሣሪያውን ከጥቅም ውጭ አድርጎታል። ሁለተኛው ውስጣዊ ማስተዋል ነው፤ በዚህም በአመክንዮ የማይመጣውን ቀጥተኛ መንፈሳዊ እውቀት ማለቱ ነበር። ይህ ሰው ለምን እንደ ሆነ ገና ሳይናገር አንድ ነገር ትክክል ወይም ስሕተት እንደ ሆነ የሚሰማው ውስጣዊ ስሜት ነው። ኒ ይህን በመንፈስ ምስክርነት ላይ መሠረተው፦

«የእግዚአብሔር ልጆች መሆናችንን ያ መንፈስ ራሱ ከመንፈሳችን ጋር ይመሰክራል።» (ሮሜ 8:16)

የመዳን ዋስትና በትክክል ከዚህ ዓይነት እንደ ሆነ አመለከተ። ማንም አማኝ በአመክንዮ ተመራምሮ አይደርስበትም፤ የትኛውም ክርክር ደግሞ በመጨረሻ ሊያስወግደው አይችልም። ሦስተኛው ኅብረት ወይም ተራክቦ ነው — ስለ እግዚአብሔር ከማሰብ ወይም በእርሱ ልብ ከመነካት የተለየ፣ በእርግጥ የምናመልክበት ችሎታ።

«እግዚአብሔር መንፈስ ነው፥ የሚሰግዱለትም በመንፈስና በእውነት ሊሰግዱለት ያስፈልጋቸዋል።» (ዮሐንስ 4:24)

የዚህ ሦስትዮሽ መግለጫ ተግባራዊ ጥቅሙ ችግሩን ለይቶ ማወቅ መርዳቱ ነው። አማኝ የትኛው ችሎታው እንደ ተነካ መጠየቅ ይችላል። ኑዛዜን ወይም ካሣ መክፈልን የሚጠይቅ የሕሊና ጭንቀት አለብኝን? መጠበቅን የሚጠይቅ የውስጣዊ ማስተዋል ክልከላ አለብኝን? ወይስ መመለስን የሚጠይቅ፣ በቀላሉ ከኅብረት የወጣሁ ነኝ? የነፍስ አሠራር ካርታ ሆነው ሳይሆን የልምምድ መግለጫዎች ሆነው ሲያዙ ጠቃሚነታቸው ይቀጥላል። ወደ ውስጥ በመመርመር የሚተገበር ሥርዓት ሆነው ሲያዙ ግን ኒ ያስጠነቀቀበት ያው ነፍሳዊነት ይሆናሉ።

ለማሰላሰልና ለተግባር

1. ልብህን ከሚነካ ቀጣዩ የአምልኮ ጊዜ በኋላ በቅንነት ጠይቅ፦ ያ እግዚአብሔር ነበርን ወይስ ሙዚቃው? ጥያቄው የንቀት አይደለም። መለየት ነው።

2. በዚህ ሳምንት በአገልግሎትህ ከእግዚአብሔር ይልቅ በአእምሮ ብልጠት ወይም በስሜት ኃይል የምትደገፍበትን ጊዜ አስተውል። አንድ አጋጣሚ ለይተህ ጥቀስ።

3. መለየቱን መጽሐፍ ቅዱስ ያከናውነው። ራስህን ለመመርመር ስትፈልግ ወደ ውስጥህ ከመመልከት ይልቅ ቃሉን አንብብ።

4. ይህን ወደ ሥርዓት ለመለወጥ አትሞክር። ክርስቶስን ከመመልከት ይልቅ የውስጥ ክፍሎችህን በመተንተን ይበልጥ ተጠምደህ ብታገኘው አቁም።

5. አስተምህሮውን ላላ አድርገህ፣ የእረኝነት ማስጠንቀቂያውን ግን አጥብቀህ ያዝ። እነዚህን ጥቅሶች በተለየ መንገድ ለሚያነቡ አማኞች ቸር ሁን።

ጸሎት

አባት ሆይ፣ ራሴን ሙሉ በሙሉ አላውቅም፤ ብዙ ጊዜም የገዛ ስሜቴን ሀልዎትህ፣ የገዛ አመክንዮዬንም ድምፅህ አድርጌ ተሳስቻለሁ።

ቃልህ በውስጤ ሥራውን ይሥራ። የእኔ ብቻ የሆነውን በእውነት የአንተ ከሆነው ለይ። ከመታለል መቈረጥን እመርጣለሁ።

ይህን ራሴን ወደ ማጥናት እንዳልለውጠው ጠብቀኝ። ዓይኖቼን ወደ ውጭና ወደ ላይ፣ በእርሱ ብቻ በደኅና ወደምኖርበት ወደ ክርስቶስ መልስ። አሜን።