መለኮታዊና ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ብርሃን

«የዮና ልጅ ስምዖን ሆይ፥ በሰማያት ያለው አባቴ እንጂ ሥጋና ደም ይህን አልገለጠልህምና ብፁዕ ነህ።» (ማቴዎስ 16:17)

በ1734፣ ዝነኛ ከሚያደርገው መነቃቃት በፊት፣ ኤድዋርድስ በኖርዝሃምፕተን አንድ ስብከት ሰበከ፤ ርዕሱም ሙሉ ክርክሩን ይገልጻል፦ «በእግዚአብሔር መንፈስ በቀጥታ ለነፍስ የሚሰጥ መለኮታዊና ከተፈጥሮ በላይ የሆነ ብርሃን፦ መጽሐፍ ቅዱሳዊም ምክንያታዊም ትምህርት መሆኑ ሲገለጥ»። ስለ መለወጥ ያስተማረው ሥነ መለኮት የሚሽከረከርበት ማጠፊያ ይህ ነው፤ በየትም ስፍራ ያሉ አሳቢ አማኞችን የሚያስጨንቅ አንድ ጥያቄንም ይመልሳል። ሁለት ሰዎች ያንኑ ስብከት እንዴት ሊሰሙ፣ ያንኑ ጥቅስ ሊያነቡ፣ ያንኑ መረጃ ሊቀበሉ ይችላሉ — አንዱ ተለውጦ ሌላው ግን መረጃ ብቻ አግኝቶ ሊቀር የሚችለው እንዴት ነው?

ብርሃኑ ያልሆነው

ኤድዋርድስ ትምህርቱን ከመገንባቱ በፊት ዙሪያውን አጥሮታል፤ ምክንያቱም ቀናተኞች ወዴት እንደሚወስዱት ያውቅ ነበር። ይህ ብርሃን አዲስ መገለጥ አይደለም። በመጽሐፍ ቅዱስ ላይ ትምህርቶችን አይጨምርም፣ በውስጡ የሌለውን መረጃ አያቀርብም፣ የቃሉን ሥልጣን የተሸከሙ ስሜቶችንም አይሰጥም። ኤድዋርድስ በዚህ ረገድ ጥብቅ ነበር፤ መነቃቃቱ ከሰማይ ቀጥተኛ መልእክት ተቀበልን የሚሉ ሰዎችን እያፈራ ሲሄድ ደግሞ ይበልጥ ጥብቅ ሆነ። ራእይ፣ ድምፅ፣ የመነሣሣት ስሜት ወይም ድንገተኛ የስሜት ግፊትም አይደለም። በአንድ ስብከት ጥልቅ በሆነ መንገድ መነካት ብቻም አይደለም — ይህ የሚሠራ ምናብና ጥሩ ሰባኪ ላገኘ ሰው ሁሉ የሚገኝ ተሞክሮ ነው። እንግዲያስ ምንድን ነው? በመጽሐፍ ቅዱስ አስቀድመው የተገለጡትን ነገሮች መለኮታዊ ልዕልና የሚያሳይ እውነተኛ ስሜት ነው። አዲስ ይዘት አይደለም። የቀድሞውን ይዘት በአዲስ መንገድ ማስተዋል ነው።

ስለ አንድ ነገር ማወቅና ነገሩን ማወቅ

የሰጠው ምሳሌ ሁሉም የሚያስታውሰው ነው፤ ደግሞም ፍጹም ነው። ማር ጣፋጭ እንደ ሆነ በማወቅና ጣፋጭነቱን በመቅመስ መካከል ልዩነት አለ አለ። አንድ ሰው ስለ ማር የተጻፈውን ድርሳን ሁሉ አንብቦ ሊሆን ይችላል። ኬሚስትሪውን፣ ቀለሙን፣ በምግብ ዝግጅት ያለውን ጥቅም ሊገልጽ፣ ፈታኝን የሚያረካ ትምህርትም ሊሰጥ ይችላል። ማርን ግን በምላሱ ቀምሶ የማያውቅ ከሆነ፣ የማያውቀው አንድ ነገር አለ — ትምህርቱ ሊሰጠው የማይችለውና ቅምሻው ግን ወዲያውኑ የሚያስተላልፈው ነገር።

«እግዚአብሔር ቸር እንደ ሆነ ቅመሱ እዩም።» (መዝሙር 34:8)

ኤድዋርድስ ይህንን የልብ ስሜት ብሎ ጠራው፤ ሐሳባዊ መረዳት ብሎ ከጠራውም ነገር አጥብቆ ለየው። ሐሳባዊ መረዳት ዓረፍተ ነገሩን ይጨብጣል። የልብ ስሜት ግን ዓረፍተ ነገሩ የሚገልጸውን ነገር ውበት ይረዳል። አንድ ሰው እግዚአብሔር ቅዱስ እንደ ሆነ፣ ክርስቶስ ለኃጢአተኞች እንደ ሞተ፣ ጸጋም ነጻ እንደ ሆነ በትክክልና በቅንነት ሊያምን ይችላል። እነዚህን ከተቃውሞ ሊከላከልም ይችላል። ሆኖም አንድ ጊዜ እንኳ ውብ ሆነው አይቷቸው ላያውቅ ይችላል። ሲያያቸው ግን — የነገሩ ልዕልና በእርሱ ላይ ሲያርፍ — ሁሉ ነገር ይለወጣል፤ ከዚያ በፊት ለምን እንዳላየውም በኋላ ሊያስረዳ አይችልም።

«በክርስቶስ ፊት የእግዚአብሔርን የክብሩን እውቀት ብርሃን እንዲሰጥ በልባችን ውስጥ የበራ። በጨለማ ብርሃን ይብራ ያለ እግዚአብሔር ነውና።» (2ኛ ቆሮንቶስ 4:6)

ቋንቋውን ልብ በል፦ ብርሃን። በፍጥረት ጊዜ የተናገረው ያው እግዚአብሔር እንደገና ይናገራል፤ ውጤቱም ተጨማሪ መረጃ ሳይሆን ማብራት ነው።

ሊሰጥ የሚገባው ስለ ምንድን ነው

ከዚህ የተነሣ ማንም ይህንን በራሱም ሆነ በሌላ ሰው ውስጥ ሊያስገኘው አይችልም።

«ለፍጥረታዊ ሰው የእግዚአብሔር መንፈስ ነገር ሞኝነት ነውና አይቀበለውም፤ በመንፈስም የሚመረመር ስለ ሆነ ሊያውቀው አይችልም።» (1ኛ ቆሮንቶስ 2:14)

ችግሩ ፍጥረታዊው ሰው የማሰብ ችሎታ ማጣቱ አይደለም። ኤድዋርድስ በዚህ ላይ አጥብቆ ተናግሯል፤ ጉዳዩም ወሳኝ ነው፦ እጅግ ብልህ ሰው በዚህ ረገድ ፈጽሞ ዕውር ሊሆን ይችላል፤ እጅግ ቀላል ሰው ደግሞ በግልጽ ሊያይ ይችላል። የሚያስፈልገው ችሎታ የአእምሮ ብቃት አይደለም። ሊፈጠር የሚገባው መንፈሳዊ ጣዕም ነው። የጴጥሮስ ምስክርነት ያንን ምላሽ ያገኘው ለዚህ ነው። የተናገረው ሌሎችም ሊናገሩት የሚችሉትን ነበር። ጌታ ያመሰገነው ምንጩን ነበር፦ «ሥጋና ደም ይህን አልገለጠልህም»። ኤድዋርድስ ሰሚዎቹ ከዚህ ተነሥተው ዝም ብለው ተቀምጠው መጠበቅ አለብን ብለው እንዲደመድሙ አልፈቀደላቸውም። እግዚአብሔር በተለመደው መንገድ ይህንን ብርሃን የሚሰጠው ባዘጋጃቸው መንገዶች ነው — ቃሉን በማንበብና በመስበክ። ገበሬ ዝናብን ማዝነብ አይችልም፤ ቢሆንም ይዘራል።

መፈተኛው

አንድ ሰው ይህ ብርሃን እንዳለው ወይም ራሱን እያታለለ እንደ ሆነ እንዴት ያውቃል?

ኤድዋርድስ ሊኮረጅ የማይችል መፈተኛ ሰጠ፦ ብርሃኑ ለታየው ነገር ፍቅርን ያፈራል። የእግዚአብሔርን ልዕልና በእውነት የተረዳ ሰው ለእግዚአብሔር ቅድስና ስምምነቱን ብቻ አይሰጥም፤ ውብ ሆኖ ያገኘዋል፤ በራሱም ውስጥ እንዲኖር ይመኘዋል። ማስተዋሉና የልብ ዝንባሌው በአንድነት ይመጣሉ፤ ምክንያቱም ውበትን ማየትና እርሱን መውደድ አንድ ድርጊት ነው። የአንድ ሰው ሃይማኖት ልብን ያልነካና ሕይወትን ያልለወጠ ትክክለኛ አስተያየት ብቻ ከሆነ፣ ያለው ሐሳብ እንጂ ብርሃን አይደለም።

መረዳታቸው ትንሽ እንደ ሆነ ለሚሰማቸው ሰዎች በዚህ ትምህርት ውስጥ ታላቅ መጽናናት አለ። ብልህ እንድትሆን አይጠበቅብህም። ኤድዋርድስ በኖርዝሃምፕተን መነቃቃት ውስጥ እጅግ ተለውጠው ካያቸው ሰዎች አንዳንዶቹ አገልጋዮች፣ ልጆችና ያልተማሩ ነበሩ፤ የተማሩ ሰዎች ከሩቅ ሆነው ሲከራከሩ እነርሱ የክርስቶስን ውበት ተረዱ። ብርሃኑ የሚታደለው በማሰብ ችሎታ መጠን አይደለም። የሚሰጥ ስጦታ ነው። ይህም ማለት፣ ከቶ ልብህን ላልነካው የመጽሐፍ ቅዱስ ክፍል ትክክለኛው ምላሽ ይበልጥ ማጥናት አይደለም — ብታጠናም — ይልቁንም መለመን ነው።

እግዚአብሔር የሚጠቀምባቸው መንገዶች

ይህ ብርሃን የሚሰጥ እንጂ ሊገኝ የማይችል ከሆነ፣ አማኝ ዝም ብሎ ይጠብቃልን? ኤድዋርድስ አይደለም ብሎ መለሰ፤ አመክንዮውም ወሳኝ ነው፤ ምክንያቱም ትምህርቱ ብዙ ጊዜ ተዛብቶ ወደ ስንፍና ተለውጧል። እግዚአብሔር በተለመደው መንገድ ይህንን ብርሃን የሚሰጠው በመንገዶች ነው፤ ዋናውም መንገድ ቃሉ ነው — ሲነበብ፣ ሲሰበክ፣ ሲወያዩበትና ሲታሰብበት። መንፈስ በተለመደው መንገድ የሚያበራበት አንዳች ነገር ያልተሰጠውን አእምሮ አያበራም። መገለጥ የመጽሐፍ ቅዱስን ይዘት ከማወቅ ይልቅ የሚመረጥ አማራጭ አይደለም፤ ይዘቱ ራሱ ብሩህ ሆኖ መታየቱ ነው።

«እንግዲያስ እምነት ከመስማት ነው መስማትም በእግዚአብሔር ቃል ነው።» (ሮሜ 10:17)

በስብከቱ አሠራር ላይ ለዚህ ትልቅ ክብደት ሰጥቷል። ስብከቶቹ በትምህርት የተሞሉ ናቸው፤ ይህም ሆን ተብሎ ነው። የሰባኪው ሥራ እውነትን በተቻለ መጠን በግልጽና በሙላት በአእምሮ ፊት ማቅረብ — ከዚያም በልብ ዝንባሌዎች ላይ አጥብቆ መጫን — እንደ ሆነ ያምን ነበር፤ ግልጽነቱም ሆነ ግፊቱ ብርሃኑን ሊያስገኙ እንደማይችሉ ግን በሚገባ ያውቅ ነበር። የገበሬው ሁኔታ በትክክል ተመሳሳይ ነው። ዝናብን ማዝነብ አይችልም። ቢሆንም ያርሳል፤ ምክንያቱም ዝናብ በታረሰውም ባልታረሰውም መሬት ላይ በእኩል ይዘንባል፤ መከር የሚሰጠው ግን አንዱ ብቻ ነው።

«እኔ ተከልሁ አጵሎስም አጠጣ ነገር ግን እግዚአብሔር ያሳድግ ነበር።» (1ኛ ቆሮንቶስ 3:6)

ይህ ደግሞ ስለ ልብ ዝንባሌዎች ለሚያስተምር የሥነ መለኮት ሊቅ ትምህርተ ሃይማኖት እጅግ አስፈላጊ የሆነበትን ምክንያት ያብራራል፤ ይህም አንዳንድ አንባቢዎችን ያስደንቃል። የማታውቀውን ነገር ውብ ሆኖ ልታገኘው አትችልም። ስለ እግዚአብሔር ቀጭን፣ ግልጽ ያልሆነና ስሜታዊ ብቻ የሆነ ሐሳብ ያለው ሰው መንፈስ ውብ የሚያደርግለት እጅግ ጥቂት ነገር ብቻ አለው። አንድ አማኝ እግዚአብሔር ማን እንደ ሆነና ምን እንዳደረገ የሚረዳበት መረዳት ይበልጥ የበለጸገና ትክክለኛ በሆነ መጠን፣ ብርሃኑ የሚያርፍበት ስፍራ ይበልጥ ይሰፋል። ስለዚህ መጽሐፍ ቅዱስ አሰልቺ ሆኖ ለሚያገኘው ሰው ኤድዋርድስ የሚሰጠው ምክር ሁለት ገጽታ አለው፤ ሁለቱም አስፈላጊ ናቸው። አጥና — ይዘቱን ተማር፣ ክርክሩን ተረዳ፣ ክፍሉ በእውነት የሚለውን እወቅ። ደግሞም ለምን — ምክንያቱም በዓለም ያለ ጥናት ሁሉ በራሱ በዚያ ላለው ነገር ጣዕምን አያስገኝም።

«በዚያን ጊዜም መጻሕፍትን ያስተውሉ ዘንድ አእምሮአቸውን ከፈተላቸው።» (ሉቃስ 24:45)

እነዚያ ደቀ መዛሙርት ከእርሱ ጋር ለሦስት ዓመታት ተመላልሰዋል፤ በሕይወታቸው ሁሉ መጻሕፍትን ሰምተዋል። ቢሆንም አእምሮአቸው መከፈት ያስፈልገው ነበር፤ እርሱም ከፈተው።

ለማሰላሰልና ለተግባር

1. በዚህ ሳምንት መጽሐፍ ቅዱስን ከማንበብህ በፊት የምታነበውን መረዳት ብቻ ሳይሆን ውበቱን ማየት እንድትችል ለይተህ ለምን።

2. በትክክል የምታምነውን ነገር ግን ከቶ ውብ ሆኖ ያላገኘኸውን አንድ ትምህርት ለይ። ያንኑ ትምህርት ይዘህ ወደ እግዚአብሔር ቅረብ፤ በእርሱም ላይ ብርሃን እንዲሰጥህ ለምን።

3. ራስህን በኤድዋርድስ መፈተኛ ፈትን፦ ስለ እግዚአብሔር የምታውቀው ነገር ለእግዚአብሔር ፍቅርን ያፈራልን? በፍጥነት ሳይሆን በታማኝነት መልስ።

4. ብርቱ ስሜትን በመንፈሳዊ እይታ ቦታ ለማስቀመጥ እምቢ በል። ልብን የሚነካ አንድ ተሞክሮ ቅድስናን እንድትወድ አድርጎህ እንደ ሆነ ወይስ ተሞክሮውን ብቻ እንድትወድ እንዳደረገህ ራስህን ጠይቅ።

5. መረዳትህ ትንሽ መስሎ ከተሰማህ፣ አይዞህ፤ ለምንም። ይህ ብርሃን በብልህነት መጠን ታድሎ አያውቅም።

ጸሎት

አባት ሆይ፣ ቃልህን ለዓመታት አንብቤአለሁ፤ ከቶ ያላየኋቸው ገጾች ግን አሉ። አንድ ጊዜ እንኳ ልቤን ያልነካ ብዙ ነገር ስለ አንተ አውቃለሁ።

ማየትን በራሴ ማስገኘት አልችልም። ሥጋና ደም ይህንን አይገልጥም። ስለዚህ በጨለማ ብርሃን ይብራ ያልክ አንተ በልቤ ውስጥ እንድታበራ እለምንሃለሁ።

አዲስ መገለጥ አትስጠኝ፤ አስቀድመህ ለጻፍከው ነገር ዓይንን ስጠኝ። ቸር እንደ ሆንህ ቀምሼ እንዳይ አድርገኝ፤ ከቀመስኩም በኋላ ከአንተ በላይ ምንም እንዳልመኝ አድርገኝ። አሜን።