የእግዚአብሔር ሉዓላዊነት

«አምላካችን ግን በሰማይ ነው፤ የወደደውን ሁሉ አደረገ።» (መዝሙር 115:3)

ኤድዋርድስ የእግዚአብሔርን ሉዓላዊነት የተቀበለው እንደ ወረሰው አስተያየት አልነበረም። የደረሰበት ለብዙ ዓመታት ከተቃወመው በኋላ ነው፤ የዚያም ተቃውሞ መዝገብ ከተወልን እጅግ ውድ ነገሮች አንዱ ነው።

የጠላው ትምህርት

«የግል ትረካ» በተሰኘው ጽሑፉ በወጣትነቱ የነበረውን ተቃውሞ በሚያስደንቅ ግልጽነት ይገልጻል። እግዚአብሔር የሚያድናቸውን እንደ ወደደ ይመርጣል፣ ሌሎችንም ያልፋቸዋል የሚለው ትምህርት አሰቃቂ መስሎ ታየው። ስለ እግዚአብሔር ሊያምን ከሚፈልገው ከማንኛውም ነገር ጋር ሊያስማማው አልቻለም፤ ለረጅም ጊዜም በልቡ ይከራከረው ነበር። ከዚያም አንድ ነገር ተለወጠ፤ እርሱም ለውጡን በትክክል ለመግለጽ ተጠነቀቀ። የሚያሸንፍ ክርክር አገኘሁ አላለም። ያለው ትምህርቱ እጅግ ደስ የሚያሰኝ፣ ብሩህና ጣፋጭ ሆኖ እንደ ታየው ነው — በእግዚአብሔር ፍጹም ሉዓላዊነት ደስ መሰኘት እንደ ጀመረ ነው። ይህ ቅደም ተከተል አስፈላጊ ነው፤ በሥነ መለኮቱ ሁሉም ደጋግሞ ይታያል። መፍትሔው የአእምሮ እጅ መስጠት አልነበረም። ውብ ሆኖ በሚታየው ነገር ላይ የመጣ ለውጥ ነበር። እንዲህ ያለውን አምላክ መፈለግ ጀመረ። ከእነዚህ ትምህርቶች ጋር የሚታገል አንባቢ ሁሉ ይህን ሥርዓት ልብ ሊለው ይገባል። ክርክር የራሱ ስፍራ አለው፤ ኤድዋርድስም አስፈሪ ተከራካሪ ነበር። ነገር ግን ማንም ሰው በክርክር ተሸንፎ በመጨረሻ ከእግዚአብሔር ሉዓላዊነት ጋር ይታረቃል ብሎ አላመነም። በጣዕሙ ላይ አንድ ነገር መከሰት አለበት።

መጽሐፍ ቅዱስ የሚለው

ዋናው ቃል ራሱ የተደበቀ አይደለም። ያለ አንዳች ገደብ ደጋግሞ ተነግሯል።

«በምድር የሚኖሩ ሁሉ እንደ ምናምን ተቈጠሩ፤ በሰማይ ሠራዊትና በምድር በሚኖሩት ዘንድ እንደ ፈቃዱ ያደርጋል፤ እጁንም የሚከለክል ወይም ‹ምን ታደርጋለህ?› የሚለው የለም።» (ዳንኤል 4:35)

«ለሙሴ። የምምረውን ሁሉ እምረዋለሁ …እንግዲህ ምሕረት ለወደደ ወይም ለሮጠ አይደለም፥ ከሚምር ከእግዚአብሔር ነው እንጂ።» (ሮሜ 9:15-16)

ኤድዋርድስ በእነዚህ ክፍሎች ላይ በቀጥታ ሰብኳል፤ በተለይም «እግዚአብሔር በሰዎች መዳን ያለው ሉዓላዊነት» በተሰኘው ስብከቱ። የተለመደውን ተቃውሞ የያዘበት መንገድ እንደ ልማዱ ጥብቅ፣ እንደ ልማዱም የሚያብራራ ነው። ተቃውሞው ይህ ፍትሐዊ አይደለም የሚል ነው። የኤድዋርድስ መልስ ተቃውሞው የሚገባውን ነገር በትክክል አልተረዳም የሚል ነው። ፍትሕ ለእያንዳንዱ ኃጢአተኛ ኵነኔን ትሰጥ ነበር፤ ማንም ከፍትሕ የከፋ ነገር አይቀበልም። ምሕረት ደግሞ በትርጉሙ ለማንም የሚገባ ዕዳ አይደለም — ዕዳ በሆነበት ቅጽበት ምሕረት መሆኑ ቀርቶ ደመወዝ ይሆናል። እግዚአብሔር ለማንም የማይገባውን ለአንዳንዶች በመስጠቱ ማንንም አይበድልም።

«ነገር ግን፥ አንተ ሰው ሆይ፥ ለእግዚአብሔር የምትመልስ ማን ነህ? ሥራ ሠሪውን። ስለ ምን እንዲህ አድርገህ ሠራኸኝ ይለዋልን?» (ሮሜ 9:20)

ይህ ችግሩን ከልብ እንደማያስወግደው ያውቅ ነበር። እንደሚያስወግደውም አስመስሎ አልተናገረም። አጥብቆ የተናገረው ችግሩ በእግዚአብሔር ዘንድ ያለ ኢፍትሐዊነት ሳይሆን የሚገባኝ ነው በሚለው ስሜታችን ላይ የሚደርስ ቅሬታ እንደ ሆነ ነው — ይህ የሚገባኝ ባይነታችንም ራሱ መዳን ከሚያስፈልገው ነገር ክፍል ነው።

የእረኝነት ትምህርት የሆነበት ምክንያት

ይህን ትምህርት ረቂቅ የሥነ መለኮት ጉዳይ አድርጎ መመደብ ስሕተት ይሆናል። ለኤድዋርድስ እጅግ ተግባራዊ ነበር፤ በሁለት አቅጣጫም። ተስፋ መቁረጥን ይገድላል። መዳን ኃጢአተኛው እምነትን በራሱ ማስገኘት በመቻሉ ላይ የተመሠረተ ቢሆን ኖሮ፣ ልባቸው የደነደነ፣ በሱስ የታሰሩ፣ ለረጅም ጊዜ የተቃወሙና በአእምሮአቸው የሚኮሩ ሁሉ ከተስፋ ውጭ ይሆኑ ነበር፤ ምክንያቱም ሊያስገኙት አይችሉም። እግዚአብሔር በመዳን ሉዓላዊ ከሆነ ግን ማንም ከመድረስ በላይ አይደለም። ኤድዋርድስ በደብሩ ውስጥ መለወጣቸው እጅግ የማይታሰብ ስለ ሆኑ ሰዎች በእውነተኛ ተስፋ ይጸልይ ነበር፤ ይህም ውጤቱ በእነርሱ ላይ የተመሠረተ ስላልነበረ ነው። ትምክህትንም ይገድላል። የእግዚአብሔር ምሕረት ነጻ ስጦታ ከሆነ፣ ሊታዘዝ፣ በቀጠሮ ሊያዝ ወይም እንደ ተራ ነገር ሊቆጠር አይችልም። በሚመቸው ጊዜ ንስሐ መግባት እንደሚችል የሚገምት ሰው ንስሐ ምን እንደ ሆነና የሚሰጠውም ማን እንደ ሆነ አልተረዳም።

«እግዚአብሔርን በሚገኝበት ጊዜ ፈልጉት፥ ቀርቦም ሳለ ጥሩት።» (ኢሳይያስ 55:6)

አንድ ማስጠንቀቂያ አለ፤ ይህንንም ከማንኛውም ክርክር ይልቅ የኤድዋርድስ የራሱ አሠራር በተሻለ ያቀርበዋል። የእግዚአብሔርን ሉዓላዊነት ከእርሱ አብልጦ አጥብቆ የሰበከ የለም፤ ኃጢአተኞችንም ከእርሱ አብልጦ በጽኑ ጥድፊያ የተማጸነ የለም። በሁለቱ መካከል ምንም ዓይነት ቅራኔ አላየም፤ የመለኮትን ሉዓላዊነት ወንጌልን ላለመስበክ ምክንያት አድርጎ የሚጠቀም ሰውም ትምህርቱን ፈጽሞ እንዳልተረዳው ይቆጥረው ነበር። እግዚአብሔር በምሕረቱ ፍጹም ነጻ እንደ ሆነ የሚያውጀው ያው መጽሐፍ ቅዱስ ሰውን ሁሉ እንድንጠራ ያለ አንዳች ገደብ ያዝዘናል።

«የወደደም የሕይወትን ውኃ እንዲያው ይውሰድ።» (ራእይ 22:17)

ሁለቱንም አጥብቀህ ያዝ። ኤድዋርድስ በሕይወቱ ሁሉ እንዲሁ አደረገ፤ ስለዚህም ጉዳይ ከቶ ትንሽ ስንኳ ጭንቀት አላሳየም።

ሉዓላዊነት በመግቦት ውስጥ

ኤድዋርድስ ይህን ትምህርት ማን ይድናል በሚለው ጥያቄ ብቻ አልገደበውም። በሚሆነው ነገር ሁሉ ላይ ተገበረው፤ በእርግጥ ያምንበት እንደ ሆነ ማረጋገጥ የነበረበትም በገዛ ሕይወቱ በደረሱት የተለመዱ መከራዎች ውስጥ ነበር። መጽሐፍ ቅዱስ በዚህ ጉዳይ ላይ የሰጣቸው እጅግ ደፋር ቃላት በታሪክ ውስጥ እጅግ የከፋውን ድርጊት የሚመለከቱ ናቸው። ጴጥሮስ ለኢየሩሳሌም ሕዝብ ኢየሱስን ይዘው እንደ ሰቀሉት ይነግራቸዋል — በእውነት በደለኞች፣ በእውነትም ተጠያቂዎች ናቸው — በዚያው ትንፋሽም ይህ የሆነው «በእግዚአብሔር በተወሰነው አሳቡና በቀደመው እውቀቱ» እንደ ሆነ ይናገራል (የሐዋርያት ሥራ 2:23)። በጸሎት ላይ ያለችው ቤተ ክርስቲያንም ያንኑ ነገር ይበልጥ በግልጽ ትናገራለች።

«በእውነት … ሄሮድስም ጴንጤናዊው ጲላጦስም ከአሕዛብና ከእስራኤል ሕዝብ ጋር፣ እጅህና ምክርህ ይሆን ዘንድ አስቀድሞ የወሰነውን ሁሉ ሊያደርጉ፣ በቅዱሱ ብላቴናህ በኢየሱስ ላይ ተሰበሰቡ።» (የሐዋርያት ሥራ 4:27-28)

የእግዚአብሔር ልጅ መገደል በተወሰኑ ሰዎች በነጻ ፈቃዳቸው የተመረጠ ክፋት ነበር፤ ደግሞም ለዓለም መዳን የተወሰነ የእግዚአብሔር ዕቅድ ነበር። መጽሐፍ ቅዱስ ሁለቱንም ያለ አንዳች ኀፍረት ያረጋግጣል፤ ኤድዋርድስም ይህንን ለሌሎቹ ታናናሽ ሁኔታዎች ሁሉ እንደ ምሳሌ ወሰደው።

«እናንተ ክፉ ነገርን አሰባችሁብኝ፤ እግዚአብሔር ግን ዛሬ እንደ ሆነው የብዙ ሕዝብን ነፍስ ያድን ዘንድ ለመልካም አሰበው።» (ዘፍጥረት 50:20)

ዮሴፍ ወንድሞቹ አንድ ነገር አስበው በአጋጣሚ መልካም ሆኖ ተፈጸመ አይልም። እግዚአብሔር አሰበው ይላል — ያው አንድ ድርጊት፣ ሁለት ሐሳቦች፤ አንዱ ክፉ፣ አንዱ መልካም። ኤድዋርድስ ይህንን በራሱ ሕይወት ላይ የሚተገብርበት አጋጣሚ ገጠመው። በአርባ ስድስት ዓመቱ፣ ከሃያ ሦስት ዓመታት አገልግሎት በኋላ፣ በአካባቢው እጅግ ተሰሚነት ከነበረው መድረክ በገዛ ጉባኤው ተሰናበተ፤ በቤቱ ገና አሥር ልጆች ነበሩ፤ ገቢም አልነበረውም። ከዚያ ጊዜ የተጻፉት ደብዳቤዎቹ በእውነት የቆሰለ፣ በእውነትም የረጋ ሰውን ያሳያሉ። ወደ አንዲት የድንበር መንደር ሄደ፤ በዚያም ዝናው አሁን በዋናነት ያረፈባቸውን አራቱን መጻሕፍት ጻፈ። ኮሚቴዎቿና የማያቋርጡ ጥያቄዎቿ ባሉባት በኖርዝሃምፕተን ቢቆይ ኖሮ ከእነርሱ አንዱንም ይጽፍ ነበር ማለት ያጠራጥራል። በዚያን ጊዜ ይህን አላወቀም። ማንም አያውቅም።

«እግዚአብሔርንም ለሚወዱት እንደ አሳቡም ለተጠሩት ነገር ሁሉ ለበጎ እንዲደረግ እናውቃለን።» (ሮሜ 8:28)

ያ ቁጥር ነገሮች ደስ የሚያሰኙ እንደሚሆኑ ወይም ምክንያቱ እንደሚነገረን የሚሰጥ ተስፋ አይደለም። ምክንያት እንዳለ የሚሰጥ ተስፋ ነው — የልጁን ስቅለት የሚገዛው አምላክ በእኛ ታናናሽ መከራዎች ላይ ቍጥጥሩን አጥቷል ማለት የማይመስል ነገር ነው።

ለማሰላሰልና ለተግባር

1. ከእግዚአብሔር ሉዓላዊነት የትኛውን ክፍል እንደምትቃወም ለይተህ እወቅ። የማይሰማህን ስምምነት አስመስለህ ከመናገር ይልቅ ለእግዚአብሔር በግልጽ ንገረው።

2. በዚህ ትምህርት በክርክር እንድትረታ ሳይሆን ጣዕሙ እንዲሰጥህ ለምን። የኤድዋርድስ የራሱ ተሞክሮ የሚያመለክተው ጸሎት ይህ ነው።

3. ከቶ አይለወጥም ብለህ ተስፋ የቆረጥክበትን አንድ ሰው ጥቀስ። ውጤቱ በእርሱ ላይ የተመሠረተ አይደለም በሚል መሠረት በዚህ ሳምንት ስለ እርሱ እንደገና መጸለይ ጀምር።

4. ከእግዚአብሔር ጋር ለመስተካከል ወደፊት በሚመጣ አጋጣሚ ስትተማመን ከነበርክ፣ መተማመንህን አቁም። አሁኑኑ አድርግ።

5. የሐሰት ምርጫውን እምቢ በል። ሁሉ ነገር በእግዚአብሔር ላይ የተመሠረተ ይመስል ጸልይ፤ ሰዎችን የመጥራቱ ትእዛዝ ፍጹም ይመስልም አነጋግራቸው — ሁለቱም እውነት ናቸውና።

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ በሰማይና በምድር የወደድከውን ታደርጋለህ፤ ይህ ከማጽናናት ይልቅ የሚከብደኝ ቀኖችም አሉ።

አላስመስልም። ሉዓላዊነትህን በምቃወምበት ስፍራ ከአንተ ጋር ከመከራከር ይልቅ ለአንተ እናዘዛለሁ።

ለባሪያህ ያደረግኸውን ለእኔም አድርግ፦ አእምሮዬን ማሳመን ብቻ ሳይሆን ጣዕሜን ለውጥ፤ የሚያስፈራኝ የነበረው እውነት እጅግ የሚጣፍጠኝ እውነት እስኪሆን ድረስ።

ይህም ትምህርት ሰነፍ ሳይሆን ደፋር ያድርገኝ — ስለማውቃቸው እጅግ አስቸጋሪ ሰዎች ተስፋ እንዲኖረኝ፣ በጥድፊያም እንድጠራቸው፤ ምሕረት የአንተ ስጦታ ነውና፣ እንድጠራቸውም አዝዘኸኛልና። አሜን።