ማጠቃለያ

«እኛም ሁላችን በመጋረጃ በማይከደን ፊት የጌታን ክብር እንደ መስተዋት እያብለጨለጭን መንፈስ ከሚሆን ጌታ እንደሚደረግ ያን መልክ እንመስል ዘንድ ከክብር ወደ ክብር እንለወጣለን።» (2ኛ ቆሮንቶስ 3:18)

ሃያ ምዕራፎች ጆናታን ኤድዋርድስ ብዙ ነገሮችን ያስተማረ ሊያስመስሉ ይችላሉ። እርሱ ያስተማረው አንድ ነገር ነው፤ በእርሱ ዘንድ ያለው ሌላው ሁሉ የዚያው አንድ ነገር ተግባራዊ መገለጫ ነው። ያ አንድ ነገርም ይህ ነው፦ እግዚአብሔር ወሰን በሌለው ሁኔታ ክቡር ነው፤ የሰው ልጅ ችግር ይህን ማየት አለመቻሉ ነው፤ መዳን ደግሞ እግዚአብሔር ዓይን የሚሰጠን መሆኑ ነው። ሰንሰለቱን ተከተል፤ ሥርዓቱ በሙሉ ይገለጥልሃል። እግዚአብሔር ዓለምን የፈጠረው ክብሩን ለመግለጥና ለማካፈል ነው። ሰዎች የተፈጠሩት ያንን ክብር እንዲያዩ፣ እንዲወድዱና እንዲያንጸባርቁ ነው። በውድቀት ይህ ችሎታ ጠፋ — የጠፉት ዓይኖቹ ሳይሆኑ ጣዕሙ ነው፤ ስለዚህም ከሁሉ በላይ ውብ የሆነውን እየተመለከትን ምንም አይሰማንም። ፈቃድ የታሰረውም ስለዚህ ነው፤ ስለ ተከለከልን ሳይሆን ስለማንፈልግ ነው። ዳግም መወለድ አዲስ መንፈሳዊ ስሜት መሰጠት ነው፤ በእርሱም ሁልጊዜ የምናውቃቸው እውነቶች በድንገት ተወዳጆች ይሆናሉ። ከዚያ አዲስ ዕይታ የልብ ዝንባሌዎች ይነሣሉ፤ ከልብ ዝንባሌዎችም ሕይወት ሁሉ ይከተላል። የሂደቱም ፍጻሜ ዕይታው ለዘላለም ያለ አንዳች መጋረጃ የሚሆንበት የፍቅር ዓለም ነው። መጽደቅ፣ መነቃቃት፣ የልብ ዝንባሌዎች፣ እውነተኛ በጎነት፣ ፍቅር፣ ጸሎት — እያንዳንዳቸው ያው አንዱ ክርክር በተለያየ ነጥብ ላይ ሲተገበር ነው።

የዚህ መጽሐፍ አደጋ

እስከዚህ ድረስ አንብበህ ከሆነ በተወሰነ አደጋ ውስጥ ነህ፤ ይህንንም ቀድሞ የሚናገረው ኤድዋርድስ ራሱ ነበር። የሥነ መለኮቱ ልዩ አደጋ እንደ አንድ ሥርዓት ብቻ ሊቀበሉት መቻሉ ነው። ግሩም ሥርዓት ነው፤ ሰውም ለእርሱ ቀናተኛ አድናቂ ሊሆን ይችላል — ስለ ልብ ስሜት፣ ስለ ቅድስና ውበት፣ ከጸጋ ስለ ሆኑ የልብ ዝንባሌዎች መናገርን ሊማር ይችላል — ነገር ግን ልክ ቀድሞ እንደ ነበረው ሰው ሆኖ ይቀራል፤ ልዩነቱ ብዙ ማንበቡ ብቻ ነው። ኤድዋርድስ ይህን በትክክል አስቀድሞ አይቶታል። በ«ሃይማኖታዊ የልብ ዝንባሌዎች» ውስጥ የመጨረሻው ምልክት ውስጣዊ ልምምድ ሳይሆን ክርስቲያናዊ ተግባር የሆነው፣ ሰው ሊሰማው ወይም ሊያስታውሰው ከሚችለው ነገር ሁሉ በላይ ያስቀመጠውም ለዚህ ነው። የሥነ መለኮት ምጡቅነት ያልተለወጠ ልብ ሊሸፈንባቸው ከሚችላቸው እጅግ ውጤታማ ጭምብሎች አንዱ እንደ ሆነ ያውቅ ነበር።

«ቃሉን የምታደርጉ ሁኑ እንጂ ራሳችሁን እያሳታችሁ የምትሰሙ ብቻ አትሁኑ።» (ያዕቆብ 1:22)

ስለዚህ ይህ መጽሐፍ ሊሰጥ የሚችለው እጅግ ግልጽ ምክር ቀድሞም የተሰጠው ነው። ይበልጥ ወደ ሳበህ ምዕራፍ ሳይሆን ይበልጥ ወደ ረበሸህ ምዕራፍ ተመለስ። የተግባር ነጥቦቹን ውሰድ፤ በወራት ውስጥ ቀስ ብለህ ተለማመዳቸው። ከዚያም የሚቀጥለውን ውሰድ።

ይዘህ ልትሄድ የሚገባህ

ሌላ ምንም ባይሆን ሁለት ነገሮች። በመጀመሪያ፣ ብርሃን ለምን። የኤድዋርድስ ሥነ መለኮት በሙሉ የሚያመራው ወደዚህ ልመና ነው፤ አብዛኞቻችን ፈጽሞ የማናቀርበውም ይህንኑ ልመና ነው። እግዚአብሔርን እርዳታ፣ ምሪት፣ ስንቅ፣ መጽናናት እንለምነዋለን። እርሱ ውብ መሆኑን እንድናይ እንዲያደርገን ግን እምብዛም አንለምነውም — ነገሩን ከሥሩ የሚለውጠው ብቸኛው ልመና ግን ይህ ነው። እግዚአብሔርን ለመውደድ ራስህን በክርክር ልታሳምን አትችልም። መለመን ግን ትችላለህ።

«ከሕግህ ተአምራትን እንዳይ ዓይኖቼን ክፈት።» (መዝሙር 119:18)

ሁለተኛ፣ ከአመለካከቶችህ ይልቅ የምትወዳቸውን ነገሮች ተከታተል። ኤድዋርድስ ለተራ ክርስቲያኖች የሰጠው እጅግ ጠቃሚ ስጦታ የመመርመሪያውን ጥያቄ ከ«ምን ታምናለህ?» ወደ «በምን ደስ ትሰኛለህ?» ማሸጋገሩ ነው። ሁለተኛውን በማታለል መመለስ እጅግ ይከብዳል፤ ይበልጥ እውነተኛ ካርታ የሚሰጠውም እርሱ ነው።

ስለ ሰውየው የመጨረሻ ቃል

በእነዚህ ገጾች ስለ ውድቀቶቹ በታማኝነት ተናግረናል። በጎነት ከማንኛውም የግል ክበብ አልፎ መዘርጋት አለበት ብሎ እየጻፈ ሰዎችን በባርነት ይዞ ነበር። ስለ ትንቢታዊ የዘመን አቆጣጠር ገምቶ ተሳስቷል። በኖርዝሃምፕተን የተነሣውን ቀውስ አገልግሎቱን ባሳጣው መንገድ ያዘው፤ ጥፋቱም ሁሉ የምእመናኑ ብቻ አልነበረም። ኃይለኛ ሊሆን ይችል ነበር፤ ኃይለኝነቱ ያደረሰውን ጉዳትም ተከላካዮቹ አንዳንድ ጊዜ ለማቃለል ቸኩለዋል። ከእነዚህ አንዱም የተነሣው እርሱን ለማሳነስ አይደለም። የተነሣው ልብ እኛ ልንደርስበት ከምንችለው በላይ ተንኰለኛ እንደ ሆነ፣ ይበልጥ በምንጠቀምበት ስፍራም ይበልጥ ዕውሮች እንደ ሆንን ከማንም በላይ ያስተማረው እርሱ ራሱ ስለ ሆነ ነው። ሕይወቱ ለገዛ ትምህርቱ ማረጋገጫ ነው። ሌላ እንደ ሆነ ማስመሰል እንግዳ የሆነ ክብር መስጠት ይሆናል። ደግሞም ይህ አለ፤ በታሪኩ ሁሉ ውስጥ እጅግ ተስፋ ሰጪው ነገር ይህ ነው። እርሱ ተግባራዊ ማድረግ ያቃተውን መርሕ ከእርሱ በኋላ የመጡት ሰዎች የገዛ ክርክሮቹን ተጠቅመው በገዛ ተግባሩ ላይ ተግባራዊ አደረጉት። ያስተማረው እውነት ካስተማረው ሰው በልጦ ኖረ፤ ስሕተቱንም ሻረ። እውነተኛ ነገሮች እንዲህ ይሆናሉ። በዕቃው ላይ የተመሠረቱ አይደሉም።

«ነገር ግን የኃይሉ ታላቅነት ከእግዚአብሔር እንጂ ከእኛ እንዳይሆን ይህ መዝገብ በሸክላ ዕቃ ውስጥ አለን።» (2ኛ ቆሮንቶስ 4:7)

ኤድዋርድስ በሃምሳ አራት ዓመቱ ሞተ፤ ይህም ባልፈለገው ሥራ አምስት ሳምንታት ከቆየ በኋላ፣ በጭንቅ በሚያውቃት ከተማ፣ ለሃያ ሦስት ዓመታት ያገለገላቸው ምእመናን ካሰናበቱት ከስምንት ዓመታት በኋላ ነበር። ወደ መጨረሻው ሕሊናው አልጠፋም ነበር፤ በአልጋው ዙሪያ ለነበሩትም የተናገረው በእግዚአብሔር እንዲታመኑ፣ ከዚያም መፍራት እንደማያስፈልጋቸው ነበር። ለእንዲህ ያለ ታላቅ አእምሮ ይህ ትንሽ ዓረፍተ ነገር ነው። በገዛ መርሖቹ ሲታይ ግን ሊኖር የሚችለው ብቸኛ መደምደሚያ ይህ ነበር።

ጸሎት

አባት ሆይ፣ ስለ ክብርህ አንብቤአለሁ፤ ነገር ግን እንዳየሁት እርግጠኛ አይደለሁም።

የቅድስናን ውበት መግለጽ እችላለሁ፤ በእርሱም ሳልነካ ልቀር እችላለሁ። የልብ ስሜትን ማብራራት እችላለሁ፤ ነገር ግን ላይኖረኝ ይችላል። ብርሃኑ ሳይኖረኝ በብርሃን ሥነ መለኮት ብቻ እንድረካ አትተወኝ።

ዓይኖቼን ክፈት። የምወደውን ለውጥ። ለውጡም በምናገረው ሳይሆን ማንም በማያየኝ ጊዜ በምኖረው ኑሮ ይገለጥ።

አንተ ክቡር ነህ። ይህን እንዳይ አድርገኝ፤ ደስም አሰኘኝ። አሜን።