ለእግዚአብሔር ክብር የተሰጠ ሕይወት

«በሰማይ ከአንተ በቀር ማን አለኝ? በምድርም ከአንተ በቀር የምሻው የለም።» (መዝሙር 73:25)

በሴት ልጆች የተሞላ ቤት። ጆናታን ኤድዋርድስ ኦክቶበር 5 ቀን 1703 በኮነቲከት ወንዝ ዳር በምትገኘው የድንበር ደብር በኢስት ዊንዘር፣ ኮነቲከት ተወለደ። ከአሥራ አንድ ልጆች አምስተኛው፣ ብቸኛውም ወንድ ልጅ ነበር፤ አሥሩ እኅቶቹ ሁሉ ባልተለመደ ሁኔታ ረጃጅም ነበሩ፤ አባታቸውም ስድሳ ጫማ ርዝመት ያላቸው ሴቶች ልጆች አሉኝ እያለ ይቀልድ እንደ ነበር ይነገራል። አባቱ ቲሞቲ ኤድዋርድስ የደብሩ አገልጋይ ነበር፤ በሃርቫርድ የተማረ ሰው ሲሆን፣ አነስተኛ ደመወዙን በእርሻ ሥራና ወንዶች ልጆችን ለኮሌጅ በማዘጋጀት ያሟላ ነበር። እናቱ አስቴር ከወንዙ ሽቅብ ሠላሳ አምስት ማይል ርቃ በምትገኘው በኖርዝሃምፕተን የነበረው የብርቱው አገልጋይ የሰሎሞን ስቶዳርድ ልጅ ነበረች — ስቶዳርድ በኮነቲከት ሸለቆ ላይ እጅግ ተሰሚነት ስለ ነበረው የአካባቢው ጳጳስ ተብሎ ይታወቅ ነበር። በአባቱና በአያቱ መካከል ልጁ ከተወለደበት ቀን ጀምሮ በአገልግሎት የተከበበ ነበር። እጅግ ፈጣን አእምሮ ነበረው። በልጅነቱ ስለ ኒው ኢንግላንድ ጫካ በራሪ ሸረሪቶች የራሱን ምልከታዎች ጻፈ፤ ትክክለኛነታቸውም የተፈጥሮ ተመራማሪን እንኳ የማያሳፍር ነበር። በ1716፣ ገና አሥራ ሦስት ዓመት ሳይሞላው፣ ብዙም ሳይቆይ ዬል ተብሎ ወደሚጠራው ኮሌጂየት ትምህርት ቤት ገባ፤ በ1720 የክፍሉ ቀዳሚ ተማሪ ሆኖ ተመረቀ። ሥነ መለኮትን እያጠና በኒው ሄቨን ለተጨማሪ ሁለት ዓመታት ቆየ።

አዲስ የነገሮች ስሜት። አእምሮው ገና በልጅነቱ በሰል። እምነቱ ግን ጊዜ ወሰደበት፤ ለምን እንደ ሆነም በታማኝነት ተናግሯል። ቆየት ብሎ «የግል ትረካ» በተባለው ጽሑፉ እንደ ገለጸው፣ ከልጅነቱ ጀምሮ ሃይማኖተኛ ነበር — ለመጸለይ ረግረግ ውስጥ ዳስ ሠርቶ ነበር፤ የታላቅ ግለት ወቅቶችም ነበሩት — ነገር ግን ከእነዚህ አንዳቸውም መነካት የሚያስፈልገውን ነገር አልነኩም። ሊቀበለው ያልቻለው የእግዚአብሔር ሉዓላዊነት ነበር። እግዚአብሔር ሊያድነው የወደደውን ይመርጣል የሚለው ትምህርት አሰቃቂ መስሎ ታየው። ለዓመታት ታገለው። ከዚያም በ1721 አንድ ጊዜ፣ ከዚያ በፊት መቶ ጊዜ ያነበበውን አንድ ጥቅስ ሲያነብ — «ብቻውን አምላክ ለሚሆን ለማይጠፋው ለማይታየውም ለዘመናት ንጉሥ ምስጋናና ክብር እስከ ዘላለም ድረስ ይሁን» (1ኛ ጢሞቴዎስ 1:17) — አንድ ነገር ተከፈተ። የመለኮታዊው አካል ክብር ስሜት በነፍሱ ውስጥ እንደ ተሰራጨ፣ ፈጽሞ አዲስ የሆነ ጣፋጭነት፣ ከዚያ በፊት በሃይማኖት ካጋጠመው ከማንኛውም ነገር እጅግ የተለየ እንደ ሆነ ገለጸ። ትኩረት የሚሰጠው የተለወጠው ነገር ነው። ይጠላው የነበረው ትምህርት ለመቀበል ቀላል አልሆነለትም፤ ይልቁንም ውብ ሆነለት። ያሰናከለው በነበረው ነገር ራሱ ደስ ሲሰኝ ራሱን አገኘው። ይህ ተሞክሮ በኋላ ለጻፈው የሥነ መለኮት ትምህርት ሁሉ ከሞላ ጎደል ዘር ሆነ፦ መለወጥ አእምሮ ማመኑ ሳይሆን ልብ አዲስ ጣዕም፣ አዲስ ስሜት መቀበሉ እንደ ሆነ፣ በዚህም የሚያስጠላ የነበረው ነገር የሚወደድ እንደሚሆን የነበረው ጽኑ እምነት። በዚህ ጊዜ አካባቢ «የዕለት ማስታወሻ»ውንና ሰባውን «ውሳኔዎች» መጻፍ ጀመረ — ፈጽሞ ወደ እግዚአብሔር ለተቃኘ ሕይወት የተዘጋጀ የአንድ ወጣት ዕቅድ፤ በየሳምንቱ የሚመረመርና ፈጽሞ ያልተለየው የጊዜ አጣዳፊነት ስሜት የተሞላበት።

ኖርዝሃምፕተን። በኒው ዮርክ ለአጭር ጊዜ ፓስተር ሆኖ ካገለገለና በዬል ለሁለት ዓመታት አስጠኚ ሆኖ ከሠራ በኋላ፣ በ1726 አያቱን በኖርዝሃምፕተን እንዲያግዝ ተጠራ። በጁላይ 1727 ሳራ ፒየርፖንትን አገባ፤ እርሷን መጀመሪያ ያስተዋላት የአሥራ ሦስት ዓመት ልጅ ሳለች ነበር፤ በአንድ ዝነኛ አጭር ጽሑፉም እየዘመረች የምትመላለስ፣ ዓለምን በፈጠረው በዚያ ታላቅ አካል የተወደደች ወጣት ሴት አድርጎ ገልጿታል። ትዳራቸው፣ ሁሉም እንደሚመሰክሩት፣ ባልተለመደ ሁኔታ ደስተኛ ነበር። አሥራ አንድ ልጆች ወለዱ። ሰሎሞን ስቶዳርድ በ1729 ሞተ፤ ኤድዋርድስም ከቦስተን ውጭ ያለውን እጅግ ትልቁንና ተሰሚነት ያለውን መድረክ ወረሰ። እጅግ አድካሚ የሥራ ፕሮግራም ነበረው — አንዳንዶች እንደሚሉት በቀን አሥራ ሦስት ሰዓት በጥናት ክፍሉ ያሳልፍ ነበር — የሚሰብከውም መነቃቃትን ለለመደና በሸለቆው ውስጥ ካሉት አብያተ ክርስቲያናት ሁሉ የሚበልጥ ቤተ ክርስቲያን እንደ ሆነ መስማት ለለመደ ጉባኤ ነበር። በ1731 በቦስተን እንዲሰብክ ተጋበዘ፤ በዚያም ለተሰበሰቡት አገልጋዮች እግዚአብሔር እጅግ የሚከብረው ሰው ፈጽሞ በእርሱ ላይ በመደገፉ እንደ ሆነ ሊነግራቸው መረጠ። ይህ ስሙን አስጠራው። ከዚያም በ1734 ክረምትና እስከ 1735 ድረስ፣ እርሱም ሆነ ሌላ ማንም ያላዘጋጀው አንድ ነገር በኖርዝሃምፕተን ሆነ። በእምነት ብቻ ስለ መጽደቅ ከተሰበኩ ተከታታይ ስብከቶች በኋላ ከተማይቱ በሙሉ ተያዘች። የተለወጡት ሰዎች በመቶዎች ተቆጠሩ፤ የስፍራውም ጠባይ በግልጽ ተለወጠ። ኤድዋርድስ ይህን በጥንቃቄና ሳያጋንን ጻፈው፤ «የአስገራሚው የእግዚአብሔር ሥራ ታማኝ ትረካ» በ1737 በለንደን ታተመ። ይህ መጽሐፍ በአትላንቲክ ማዶ ሁሉ ዝነኛ አደረገው፤ አንድ ትውልድም መነቃቃትን የሚለይበትን አብነት ሰጠ።

ታላቁ መነቃቃት። ታላቁ ማዕበል የመጣው በአሥርቱ ዓመታት መጨረሻ ላይ ነበር። ጆርጅ ዋይትፊልድ በኦክቶበር 1740 በኖርዝሃምፕተን ሰበከ — ኤድዋርድስ ስብከቱ እስኪያልቅ ድረስ ሲያለቅስ እንደ ነበር ይነገራል — ቅኝ ግዛቶቹም በእሳት ተያያዙ። ጁላይ 8 ቀን 1741 በኤንፊልድ ኤድዋርድስ «በተቆጣ አምላክ እጅ ያሉ ኃጢአተኞች» የተባለውን ስብከት ሰበከ። ዘገባዎች እንደሚገልጹት ጉባኤው ስብከቱን ሳይጨርስ ይጮኽ ጀመር። አብዛኞቹን ስብከቶቹን እንደሚያነብ ሁሉ፣ ይህንንም ከዓይኖቹ አጠገብ አቅርቦ ከያዘው የእጅ ጽሑፍ በተረጋጋ ድምፅ አነበበው። ነገር ግን መነቃቃቱ ሥርዓት አልበኝነትንም አስከተለ — ጩኸትን፣ ራእዮችን፣ በቋሚ ስፍራ ያሉ አገልጋዮችን የሚያወግዙ ተዘዋዋሪ ሰባኪዎችንና ቀጥተኛ መገለጥ አግኝተናል የሚሉ ድፍረት የተሞላባቸው ልፈፋዎችን። አብያተ ክርስቲያናት ተከፋፈሉ፤ አንዳንዶቹ እንቅስቃሴው በሙሉ የእግዚአብሔር ሥራ ነው አሉ፤ ሌሎቹም ፈጽሞ እብደት ነው አሉ። ኤድዋርድስ ከባዱን መንገድ መረጠ፤ ይህም በሁለቱም ወገን ወዳጆቹን አሳጣው። «የእግዚአብሔር መንፈስ ሥራ መለያ ምልክቶች» (1741) እና «ስለ አሁኑ መነቃቃት አንዳንድ ሐሳቦች» (1742) በተባሉት ጽሑፎቹ፣ እውነተኛ የእግዚአብሔር ሥራ የሰው ልክ ማጣት ቢታከልበትም እውነተኛነቱን እንደማያጣ፣ የመፍረጃውም መንገድ በጩኸቱ ሳይሆን በፍሬው እንደ ሆነ ተከራከረ። የበሰለው አቋሙ የተገለጸው በ1746 ነበር። «ስለ ሃይማኖታዊ የልብ ዝንባሌዎች የቀረበ ድርሳን» የኤድዋርድስ ታላቅ ሥራ ነው፤ ደግሞም ከባድ መጽሐፍ ነው፤ ምክንያቱም ሰው ራሱን የሚፈትንባቸውን ምቹ መመዘኛዎች ሁሉ ወስዶ በሐሰት ሊመሰሉ በማይችሉ መመዘኛዎች ይተካቸዋል።

መሰናበት። አያቱ መለወጣቸውን ቢመሰክሩም ባይመሰክሩም፣ ቀና ሕይወት የሚኖሩትን ሁሉ ወደ ጌታ ማዕድ ያስገባ ነበር። ኤድዋርድስ ግን ይህ ስሕተት እንደ ሆነ አመነ፤ ይህንንም ተናገረ። ውዝግቡ ሁለት ዓመታት ፈጀ፤ አገልግሎቱንም አፈረሰው። ጁን 22 ቀን 1750 ጉባኤው እንዲሰናበት ድምፅ ሰጠ፤ ውጤቱም ሁለት መቶ ሠላሳ ያህል ለሃያ ሦስት ነበር። ዕድሜው አርባ ስድስት ነበር፤ ትልቅ ቤተሰብ ነበረው፤ ገቢም አልነበረውም። የስንብት ስብከቱ በሚያስደንቅ ሁኔታ ከምሬት የጸዳ ነው። በፍርድ ወንበር ፊት እንደገና እንደሚገናኙ ነገራቸው፤ ነገሩንም በዚያው ተወው።

ስቶክብሪጅና የሕይወቱ ፍጻሜ። በ1751 ብቸኛውን የተገኘ ሥራ ተቀበለ፦ ጥቂት እንግሊዛውያን ቤተሰቦች ባሉባት፣ ለሞሂካንና ለሞሃውክ ሕዝቦች የሚስዮን አገልግሎት በሚካሄድባት በስቶክብሪጅ የድንበር መንደር። በአስተርጓሚ አማካይነት፣ በአጫጭርና ግልጽ ስብከቶች መስበክን ተማረ፤ ሚስዮኑንም ከሚያጭበረብሩት ሰፋሪዎች ተከላከለ። ይህ ስደት መሆን ነበረበት። ነገር ግን የሕይወቱ እጅግ ፍሬያማ ዘመን ሆነ። በምድረ በዳው ጠርዝ ላይ ለሰባት ዓመታት፣ በልጆች በተጨናነቀና በጦርነት በሚታወክ ቤት ውስጥ «የፈቃድ ነጻነት» (1754)፣ «የጥንተ ኃጢአት ታላቅ የክርስትና ትምህርት መከላከያ»፣ «የእውነተኛ በጎነት ምንነት» እና «እግዚአብሔር ዓለምን ስለ ፈጠረበት ዓላማ» የተባሉትን ጻፈ። በ1757 የኒው ጀርሲ ኮሌጅ — በኋላ ፕሪንስተን — የልጁ ባል ከሞተ በኋላ ፕሬዚዳንቱ እንዲሆን ጋበዘው። ለሥራው ብቁ እንዳልሆነ፣ በሰዎች መካከል ዓይናፋር እንደ ሆነ፣ ለጥናት ክፍል ይበልጥ እንደሚስማማ በመግለጽ ተቃወመ። ቢሆንም ሄደ። በፌብሩዋሪ 1758 ደረሰ። በከተማይቱ ፈንጣጣ ነበር፤ እርሱም ክትባት ወሰደ፤ ያም በዚያ ዘመን እውነተኛ አደጋ ነበረው። ክትባቱ ክፉ ሆነበት። በሃምሳ አራት ዓመቱ፣ ለአምስት ሳምንታት ያህል ብቻ ፕሬዚዳንት ሆኖ ከቆየ በኋላ፣ ማርች 22 ቀን 1758 አረፈ። በመጨረሻው ሰዓት አቅራቢያ ነቅቶ ነበር፤ በአጠገቡ ለሌለችው ለሚስቱም በመካከላቸው ስለ ነበረው ያልተለመደ አንድነትና ለዘላለም እንደሚቀጥል ስላለው ተስፋ መልእክት ተወ። በአልጋው ዙሪያ ለነበሩትም በእግዚአብሔር እንዲታመኑ፣ ከዚያም መፍራት እንደማያስፈልጋቸው ነገራቸው። ሳራ ከስድስት ወራት በኋላ ሞተች። የሞቱን ዜና በሰማች ጊዜ እግዚአብሔር ቸርነቱን እንድታመልክ እንዳደረጋት ጻፈች — ባሏን ለዚያን ያህል ጊዜ እንደ ሰጣቸው፣ እርሷና ልጆቿም ለእግዚአብሔር እንደ ተተዉ።