የትጋትና ራስን የመግዛት ኃይል

«የትጉ ሰው አሳብ ወደ ትርፍ ያደርሳል፤ የሚቸኵል ሁሉ ግን ወደ ድህነት ይደርሳል።» — ምሳሌ 21:5

ትጋት፦ ከታላቅ ስኬት ሁሉ በስተ ጀርባ ያለው ምስጢር

በትምህርት ቤት፣ በንግድ ወይም በአገልግሎት የተሳካለት ሰው ሁሉ አንድ የሚያመሳስለው ነገር አለ፦ ትጋት። ትጋት ማለት የማያቋርጥ፣ ጥንቃቄ ያለበትና ወጥ የሆነ ጥረት ማለት ነው። ባይሰማህም እንኳ የምትችለውን ሁሉ ማድረግ ማለት ነው።

ብዙ ተማሪዎች ለስኬት ይጸልያሉ፤ እግዚአብሔር ትጋትን እንደሚባርክ ግን ይረሳሉ። ጸሎትና እምነት ታላቅ ኃይል አላቸው፤ ነገር ግን ከጥረት ጋር መጣመር አለባቸው። ኢየሱስ እንኳ በመለኮታዊ ጥበብ የተሞላ ሆኖ ሳለ በትጋት ይሠራ ነበር፤ በተልእኮውም ራሱን የገዛ ነበር።

«ለሰው ሳይሆን ለጌታ እንደምታደርጉ፥ የምታደርጉትን ሁሉ በትጋት አድርጉት።» — ቆላስይስ 3:23

ትጋት ሕልምን ወደ እውነታ ይለውጣል። ትልልቅ ግቦች ሊኖሩህ ይችላሉ፤ ያለ ዕለት ተዕለት ጥረት ግን ምኞት ብቻ ሆነው ይቀራሉ። ሰብል በአንድ ሌሊት እንደማያድግ ሁሉ ስኬትም ጊዜን፣ ትዕግሥትንና ራስን መግዛትን ይጠይቃል።

ራስን መግዛት ምንድን ነው?

ራስን መግዛት በሚከብድበት ጊዜም እንኳ ትክክል የሆነውን ለማድረግ ራስህን የመቆጣጠር ችሎታ ነው። መተኛት በምትመርጥበት ጊዜ ማጥናት፣ እግር ኳስ ከመጫወትህ በፊት የቤት ሥራህን መጨረስና የገባኸውን ቃል መጠበቅ ማለት ነው። ራስን መግዛት በግብና በስኬት መካከል ያለ ድልድይ ነው።

«ቅጣት ሁሉ ለጊዜው የሚያሳዝን እንጂ ደስ የሚያሰኝ አይመስልም፥ ዳሩ ግን በኋላ ለለመዱት የሰላምን ፍሬ እርሱም ጽድቅን ያፈራላቸዋል» — ዕብራውያን 12:11

አንድን ስፖርተኛ አስብ። ከውድድር በፊት ለመለማመድ በማለዳ ይነሣል። ትክክለኛውን ምግብ ይመገባል፤ በአግባቡ ያርፋል፤ ትኩረቱን ከሚሰርቁ ነገሮችም ይርቃል። በውድድሩ ቀን የሚያገኘው ስኬት ከዚያ በፊት ለወራት በተለማመደው ራስን መግዛት ላይ የተመሠረተ ነው። በትምህርትና በሕይወትም እንዲሁ ነው። ራሱን የሚገዛ ተማሪ ማንበብ ለመጀመር እስከ ፈተናው ዋዜማ ድረስ አይጠብቅም። ያቅዳል፤ ይዘጋጃል፤ ሳያቋርጥም ይቀጥላል።

መጽሐፍ ቅዱስ ስለ ትጋት ያለው አመለካከት

መጽሐፍ ቅዱስ በትጋት እንድንሠራ በሚያበረታቱ ቃላት የተሞላ ነው። ምሳሌ 6:6-8 እንዲህ ይላል፦ «አንተ ታካች፥ ወደ ገብረ ጕንዳን ሂድ፤ መንገድዋንም ተመልከትና ጠቢብ ሁን። አለቃ ወይም አዛዥ ወይም ገዥ ሳይኖራት፥ በበጋ መብልዋን ታሰናዳለች፥ በመከርም ጊዜ ምግብዋን ትሰበስባለች።» ትንሺቱ ጕንዳን ታላቅ ትምህርት ታስተምራለች። ማንም በማያያት ጊዜ እንኳ በትጋት ትሠራለች።

ኢየሱስ የመክሊቶችን ምሳሌ በተናገረ ጊዜ (ማቴዎስ 25:14-30) በትጋት ሠርተው የተሰጣቸውን ያበዙትን አገልጋዮች አመሰገነ። መክሊቱን የቀበረው ሰነፍ አገልጋይ ግን አጣው። ትምህርቱ ግልጽ ነው፦ እግዚአብሔር በውስጣችን ያኖራቸውን ስጦታዎች እንድንጠቀምባቸውና እንድናሳድጋቸው ይጠብቅብናል።

ምሳሌ፦ የዶክተር ቤን ካርሰን ራስን መግዛት

ሌሎች ልጆች ቴሌቪዥን ሲመለከቱ ቤን ካርሰን መጻሕፍትን ያነብ ነበር። ሳይንስን ያጠና ነበር፤ ሌሎች ሲስቁበትም እንኳ ሐኪም የመሆን ሕልም ነበረው። እንዲህ አለ፦ «በትጋት፣ በጽናትና በእግዚአብሔር በማመን ሕልሞችህን መኖር ትችላለህ።» ሕይወቱ ራስን መግዛት ከተፈጥሮ ችሎታ እንደሚበረታ ያስተምራል። በክፍልህ ውስጥ እጅግ ተሰጥኦ ያለህ ተማሪ ላትሆን ትችላለህ፤ በትጋት ግን በችሎታቸው ብቻ ከሚተማመኑት እጅግ አልፈህ መሄድ ትችላለህ።

ምሳሌ፦ የስቲቨን ኪፕሮቲች ትኩረት

ስቲቨን ኪፕሮቲች የኦሊምፒክን ማራቶን ያሸነፈው በአጋጣሚ አልነበረም። የዕለት ተዕለት ሕይወቱ ራስን በመግዛት የተሞላ ነበር። ፀሐይ ሳትወጣ በማለዳ ይሮጥ ነበር። የሚበላውን ይጠነቀቅ ነበር። በደከመውም ጊዜ እንኳ ይለማመድ ነበር፤ ሰበቦችም እንዲያስቆሙት አልፈቀደም። የኡጋንዳን ሰንደቅ ዓላማ ይዞ በኦሊምፒክ የድል መድረክ ላይ በቆመ ጊዜ ዓለም ያየው የጥቂት ደቂቃዎችን ድል ብቻ ነበር። ከዚያ ድል በስተ ጀርባ ግን ማንም ያላያቸው የራስን መግዛት ዓመታት ነበሩ። ስኬት ብዙ ጊዜ በአደባባይ ይታያል፤ ዝግጅቱ ግን በስውር ይከናወናል።

ተግባራዊ የጥናት ልማዶች

የጊዜ ሰሌዳ አውጣ። ቀንህን አቅድ፤ ለጥናት፣ ለዕረፍትና ለመዝናኛ የተወሰነ ጊዜ መድብ። ሲሰማህ ብቻ አታንብብ። በጥንቃቄ አቅደው።

በየቀኑ ከልስ። ከክፍል በኋላ ማስታወሻዎችህ ገና ትኩስ ሳሉ እንደ ገና ተመልከታቸው። በቀን 30 ደቂቃ ብቻ መከለስ እንኳ ትልቅ ለውጥ ሊያመጣ ይችላል።

ጥያቄ ጠይቅ። ትጉህ ተማሪዎች ለማወቅ ይጓጓሉ። አንድን ነገር ካልተረዳህ አስተማሪህን ወይም የክፍል ጓደኛህን ጠይቅ።

ማለዳህን በሚገባ ተጠቀምበት። ማለዳ ብዙ ጊዜ ለጸሎት፣ ለመጽሐፍ ቅዱስ ንባብና ለጥናት እጅግ የተሻለ ጊዜ ነው። አእምሮህ ትኩስ ነው፤ ትኩረትን የሚሰርቁ ነገሮችም ጥቂት ናቸው።

ዕረፍት ውሰድ። በትጋት ሥራ፤ ነገር ግን ደግሞ እረፍ። እግዚአብሔር እንኳ በሰባተኛው ቀን ዐረፈ። ከፈተና በፊት ከማጨናነቅ ይልቅ ሳታቋርጥ በወጥነት አጥና።

ከማጥናትህ በፊትና በኋላ ጸልይ። እንድትረዳ መንፈስ ቅዱስ እንዲያግዝህ ለምን። እግዚአብሔር ስለ ትምህርትህ ከአንተም በላይ ያስባል።

ትምህርትንና ሕይወትን ማመጣጠን

ብዙ የኡጋንዳ ተማሪዎች ከትምህርት ቤት ውጭ ኃላፊነቶች አሉባቸው፤ ለምሳሌ የቤት ውስጥ ሥራን ማገዝ፣ ውኃ መቅዳት፣ ምግብ ማብሰል ወይም የትርፍ ሰዓት ሥራ መሥራት። ትጋት እነዚህን ኃላፊነቶች ቸል ማለት አይደለም። በጥበብ ማመጣጠንን መማር ማለት ነው።

የቤተሰብ ኃላፊነቶችህን መፈጸም እንድትችልና አሁንም በትምህርትህ ላይ እንድታተኩር ጊዜህን አቅድ። መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል፦ «በድካም ሁሉ ትርፍ አለ፤ የከንፈር ወሬ ግን ወደ ድህነት ብቻ ያደርሳል።» (ምሳሌ 14:23) ብዙ ትርፍ ጊዜ ካላቸው ሌሎች ጋር ራስህን ከማወዳደርና ከማጕረምረም ተቆጠብ። ያለህን ጊዜ በሚገባ ተጠቀምበት። አንዳንድ ጊዜ በትኩረት የተጠና 30 ደቂቃ እንኳ ትኩረት ከተበተነበት የብዙ ሰዓታት ንባብ የበለጠ ፍሬ ሊያስገኝ ይችላል።

ስንፍናንና ሰበብን ማሸነፍ

ስንፍና ብዙ ጊዜ ምቾትን መስሎ ይመጣል። «ዕረፍት ይገባሃል» ብሎ ያንሾካሹካል። ወይም፦ «ነገ ልታደርገው ትችላለህ።» ወይም፦ «ሌላው ሁሉ እያረፈ ነው።» ስንፍና ግን ወደ ፊት የሚጠብቅህን ነገር በአንድ በአንድ ትንሽ ሰበብ ይሰርቃል።

«ጥቂት ትተኛለህ፥ ጥቂት ታንቀላፋለህ፥ ታርፍም ዘንድ ጥቂት እጅህን ታጣጥፋለህ፤ ድህነትም እንደ ሌባ ይመጣብሃል።» — ምሳሌ 6:10-11

መፍትሔው የበደለኛነት ስሜት ውስጥ መግባት ሳይሆን ትንንሽና ጽኑ የተግባር እርምጃዎችን መውሰድ ነው። የቤት ሥራህን ጀምር። አንድ የትምህርት ዓይነት ከልስ። አንድ ምዕራፍ አንብብ። አንድ ጊዜ ከጀመርክ ግፊቱ እየጨመረ ይሄዳል። አስታውስ፦ ራስን መግዛት በአንድ ትንሽ ምርጫ ይጀምራል።

ምሳሌ፦ የዳንኤል ራስን መግዛት

ዳንኤል ተማርኮ ወደ ባቢሎን የተወሰደ ወጣት ነበር። በባዕድ አገርም እንኳ ታማኝና ራሱን የሚገዛ ሆኖ ጸና። ያረክሰው የነበረውን የንጉሡን መብል ለመብላት እምቢ አለ፤ በታላቅ ጥንቃቄም አጠና። መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ ይላል፦ «ንጉሡም በጠየቃቸው በጥበብና በማስተዋል ነገር ሁሉ በመንግሥቱ ሁሉ ካሉት ከሕልም ተርጓሚዎችና ከአስማተኞች ሁሉ አሥር እጥፍ የሚበልጡ ሆነው አገኛቸው።» (ዳንኤል 1:20)

የዳንኤል ስኬት የመጣው እምነትን፣ ቅንነትንና ትጋትን ካጣመረበት ሕይወቱ ነው። ዘወትር ይጸልይ ነበር፤ በትጋት ያጠና ነበር፤ ራሱን በመግዛትም እግዚአብሔርን አከበረ። ያው የብልጫ መንፈስ ባለህበት ስፍራ ሁሉ ከፍ ሊያደርግህ ይችላል።

የጊዜ አጠቃቀም፦ ራስን ለመግዛት ቁልፍ

እግዚአብሔር ለሁሉም ሰው በቀን ያንኑ 24 ሰዓት ይሰጣል፤ ሁሉም ግን በተመሳሳይ መንገድ አይጠቀምበትም። ጠቢባን ተማሪዎች ጊዜን እንደ ስጦታ ይመለከቱታል።

«ልባችን ጥበብን ያገኝ ዘንድ ዘመኖቻችንን መቍጠር አስተምረን።» — መዝሙር 90:12

ቅድሚያ ስጥ። መጀመሪያ መቅደም ያለበትን አስቀድም፦ የቤት ሥራን ከጨዋታ በፊት፣ ጸሎትንም ከማኅበራዊ ሚዲያ በፊት። እንደ ብዙ ከንቱ ወሬ ወይም ማብቂያ የሌለው የስልክ ማሸብለል ያሉ ጊዜ አባካኝ ነገሮችን አስወግድ። አስቀድመህ ተዘጋጅ። በማለዳ ጭንቀትን ለማስቀረት ቦርሳህን ከዋዜማው ምሽት አዘጋጅ። በአግባቡም እረፍ። ታድሰህ እንድትነቃ በጊዜ ተኛ። ራስን መግዛት በሚገባ ማረፍንም ይጨምራል።

ምሳሌ፦ ዋንጋሪ ማታይ

የኬንያዋ ዋንጋሪ ማታይ በወጣትነቷ ብዙ ችግሮች ገጥመዋት ነበር፦ ድህነት፣ ለሴት ልጆች የነበረው የዕድል እጥረትና ለአካባቢ ጥበቃ በተናገረች ጊዜ የገጠማት ተቃውሞ። እርሷ ግን በትጋት አጠናች፤ ሳይንቲስት ሆነች፤ ከጊዜ በኋላም የኖቤልን የሰላም ሽልማት ያገኘች የመጀመሪያዋ አፍሪካዊት ሴት ሆነች። በአንድ ወቅት እንዲህ አለች፦ «ከፍ ባልህ ቍጥር ሰዎቹ እያነሱ ይሄዳሉ፤ ምክንያቱም ሁሉም ለመውጣት ፈቃደኛ አይደለም።» አንድ በአንድ እርምጃ እየወሰድህ መውጣትህን ቀጥል።

ለማሰላሰል

• በየቀኑ ጊዜህን እንዴት ትጠቀምበታለህ?
• በትምህርትህና በኃላፊነቶችህ ሳታቋርጥ ትጸናለህን?
• ይበልጥ ትጉህ ለመሆን በዚህ ሳምንት ልታዳብራቸው የምትችላቸው ትንንሽ ልማዶች የትኞቹ ናቸው?

ጸሎት

ጌታ ሆይ፣ በትምህርቴ ትጉህ፣ በሕይወቴም ራሴን የምገዛ እንድሆን እርዳኝ። ጊዜዬን በጥበብ እንድጠቀምና በማደርገው ነገር ሁሉ በብልጫ እንድሠራ አስተምረኝ። ሰነፍ ወይም ቸልተኛ የሆንሁባቸውን ጊዜያት ይቅር በለኝ። ለስምህ ክብርን አመጣ ዘንድ በብርታትና በትኩረት ሙላኝ። በኢየሱስ ስም፣ አሜን።