Chương 3 · 7 phút đọc · 9 phút nghe
Teresa thành Ávila — Nhà thần bí đã dựng nên một trường học cầu nguyện
Bà là ai
Teresa thành Ávila sinh ngày 28 tháng 3 năm 1515 tại Ávila, xứ Castile, Tây Ban Nha, trong một gia đình giàu có gốc Do Thái theo Cơ Đốc giáo. Bà vào Tu viện Nhập Thể của dòng Cát Minh năm hai mươi tuổi và trải qua gần hai mươi năm trong sự tầm thường về thuộc linh trước khi một cuộc gặp gỡ sâu xa với Đức Chúa Trời ở tuổi ba mươi chín biến đổi đời sống cầu nguyện của bà mãi mãi. Bà trở thành một trong những nhà thần bí chiêm niệm đáng chú ý nhất trong lịch sử Cơ Đốc giáo, cải cách dòng Cát Minh và lập nên mười bảy tu viện, trong khi vẫn chịu bệnh tật nặng nề nơi thân thể và sự chống đối dữ dội từ giới giáo quyền. Những tác phẩm chính của bà — Lâu Đài Nội Tâm, Con Đường Hoàn Thiện, và cuốn tự truyện của bà — đến nay vẫn thuộc hàng những sách hướng dẫn sâu sắc nhất về đời sống cầu nguyện từng được viết ra, và năm 1970 bà trở thành người nữ đầu tiên được truyền thống Công giáo La Mã tôn phong là Tiến sĩ Hội Thánh.
Sự dạy dỗ cốt lõi của bà về sự cầu nguyện
Niềm xác tín trung tâm của Teresa là sự cầu nguyện thầm lặng trong tâm trí — cuộc trò chuyện bên trong giữa linh hồn với Đức Chúa Trời — không phải là đặc quyền riêng của các nhà thần bí, các nữ tu và những người tiến xa về thuộc linh. Đó là quyền thừa kế của mọi Cơ Đốc nhân bằng lòng bước vào căn phòng bên trong, nơi Đức Chúa Trời đang chờ đợi. Bà mô tả sự cầu nguyện thầm lặng không gì khác hơn là “một sự chia sẻ thân mật giữa những người bạn; nghĩa là thường xuyên dành thời gian ở một mình với Đấng mà chúng ta biết là yêu thương chúng ta.” Định nghĩa này đã mở cửa sự chiêm niệm cho mọi người: nó không đòi hỏi sự xuất thần hay khải tượng, mà đòi hỏi tình bạn, lòng tin cậy, và sự sẵn lòng hiện diện trước mặt Đức Chúa Trời.
Nền tảng Kinh Thánh cho cách tiếp cận của Teresa là chính lời mời của Đấng Christ: “Song khi ngươi cầu nguyện, hãy vào phòng riêng, đóng cửa lại, rồi cầu nguyện Cha ngươi, ở nơi kín nhiệm đó; và Cha ngươi, là Đấng thấy trong chỗ kín nhiệm, sẽ thưởng cho ngươi” (Ma-thi-ơ 6:6). Đối với Teresa, “phòng” mà Chúa Giê-xu nói đến không chỉ là một không gian vật chất mà là một không gian bên trong — căn phòng sâu kín nhất của linh hồn, nơi Đức Chúa Trời vốn đã ngự và nơi sự cầu nguyện sâu nhiệm nhất diễn ra trong thinh lặng, vượt trên lời nói. Bà dạy các chị em của mình rằng kỷ luật quan trọng nhất trong đời sống Cơ Đốc là sự sẵn lòng bước vào căn phòng ấy mỗi ngày và ở lại đó trong sự chú tâm yêu thương, sẵn sàng đón nhận, hướng về Đấng đang chờ đợi bên trong.
Hình ảnh nổi tiếng của Teresa trong Lâu Đài Nội Tâm — linh hồn như một lâu đài pha lê có bảy nơi ở, mà nơi sâu kín nhất là chỗ ngự của chính Đức Chúa Trời — là sự suy gẫm dài của bà về sự cầu nguyện hiệp nhất. Bà dạy rằng Đức Chúa Trời kéo linh hồn đi dần vào bên trong qua những cấp độ cầu nguyện ngày càng sâu, từ cầu nguyện bằng lời đến suy gẫm rồi đến chiêm niệm, cho đến khi ở trạng thái sâu nhất, linh hồn được nghỉ ngơi trong một sự nhận biết về sự hiện diện thiên thượng mà lời nói không thể diễn tả. Hành trình này không tự động diễn ra hay dễ dàng; nó đòi hỏi sự hợp tác bền bỉ, sự từ bỏ ý riêng, và sự sẵn lòng chịu đựng những mùa mà bà gọi là “khô hạn,” khi sự cầu nguyện trở nên khô khan và Đức Chúa Trời dường như vắng mặt. Thế nhưng bà vẫn khẳng định: “Điều quan trọng không phải là suy nghĩ nhiều mà là yêu nhiều; vậy hãy làm bất cứ điều gì khơi dậy tình yêu trong bạn nhiều nhất.”
Bà rất thực tế về kỷ luật cần có để duy trì đời sống cầu nguyện mà bà mô tả.
Linh hồn nào cầu nguyện lúc có lúc không tùy theo cảm xúc sẽ không bao giờ đi sâu được. Bà trích dẫn Thi Thiên 46:10 với một sức nặng đặc biệt — “Hãy yên lặng và biết rằng ta là Đức Chúa Trời” — như tư thế làm cho sự chiêm niệm thật sự có thể xảy ra. Bà dạy rằng yên lặng không phải là thụ động, mà là kỷ luật thuộc linh chủ động nhất: chủ ý gạt sang một bên sự xao lãng, mối bận tâm về bản thân và tiếng ồn, để chú tâm vào Đấng luôn luôn đang phán. Các chị em trong những tu viện Cát Minh đã được cải cách được huấn luyện trong kỷ luật này ngay từ những ngày đầu, và chính Teresa mỗi ngày dành nhiều giờ thực hành điều ấy, bất kể bà đang lập bao nhiêu tu viện, đang viết bao nhiêu lá thư, hay sự đau đớn thân thể của bà lớn đến mức nào.
Thần học của bà về sự đau khổ trong sự cầu nguyện là một trong những đóng góp quan trọng nhất của bà. Teresa phải chịu bệnh tật làm suy kiệt suốt cuộc đời — kể cả một giai đoạn dường như đã cận kề cái chết ở tuổi ba mươi bảy — và bà dần hiểu rằng sự đau khổ không phải là chướng ngại cho đời sống cầu nguyện mà là một trong những trường học chính của nó. Bà tìm được niềm yên ủi sâu xa trong nghịch lý của Phao-lô: “Nhưng Chúa phán rằng: Ân điển ta đủ cho ngươi rồi, vì sức mạnh của ta nên trọn vẹn trong sự yếu đuối.
Vậy tôi sẽ rất vui lòng khoe mình về sự yếu đuối tôi, hầu cho sức mạnh của Đấng Christ ở trong tôi” (2 Cô-rinh-tô 12:9). Bà khám phá rằng chính những yếu đuối khiến bà không thể tự lo liệu việc của mình lại là những điều kiện mà trong đó Đức Chúa Trời mạnh mẽ nhất đứng ra lo liệu mọi sự. Bà viết cho các chị em: “Đức Chúa Trời đi giữa những chiếc nồi và chảo.”
Những điều bình thường, đau đớn và chẳng hào nhoáng đều là chất liệu cho một đời sống cầu nguyện.
Có lẽ điều lâu bền nhất là Teresa dạy rằng sự cầu nguyện không phải là sự chuẩn bị cho hành động, mà tự nó là hình thức hành động cao nhất và kết quả nhất mà linh hồn con người có thể có. Lời Chúa Giê-xu phán với các môn đồ — “ngoài ta, các ngươi chẳng làm chi được” (Giăng 15:5) — đối với Teresa không phải là một lời quở trách mà là một sự giải phóng: một lời tuyên bố rằng linh hồn ở trong Đức Chúa Trời không cần phải tự thúc ép mình cuống cuồng chạy theo kết quả. Kết quả là việc của Đức Chúa Trời. Việc của linh hồn là ở trong — ở lại trong gốc nho — và tin cậy rằng trái sẽ đến đúng mùa. Những tu viện được cải cách của bà, đối với thế giới bên ngoài dường như chỉ là những nơi ẩn tu yên tĩnh, tách khỏi công việc khẩn cấp của Hội Thánh, thì theo bà khẳng định, lại chính là những phòng máy vận hành mọi sự.
Lời cầu nguyện
Lạy Chúa Giê-xu, Ngài đã lập nhà Ngài trong chúng con và Ngài mời chúng con lập nhà mình trong Ngài. Xin dạy chúng con biết yên lặng. Xin dạy chúng con chống lại sự chuyên chế của tiếng ồn và sự bận rộn, và bước vào căn phòng bên trong, nơi Ngài đang chờ đợi với lòng nhẫn nại và yêu thương. Trong sự yếu đuối của chúng con, xin làm sức mạnh của chúng con. Trong sự khô hạn của chúng con, xin làm nước hằng sống cho chúng con. Xin kéo chúng con mỗi ngày đi sâu hơn vào lâu đài tình yêu của Ngài. A-men.