Chương 2 · 16 phút đọc · 20 phút nghe
Tranh Cãi
Mary đã đau ốm nhiều tháng vì Hội chứng Epstein Barr, thường được gọi là “bệnh cúm của dân yuppie,” hay “căn bệnh của thập niên chín mươi.”
Các bác sĩ của cô đã thử nhiều loại thuốc để giúp cô trở lại là một thiếu nữ khỏe mạnh như một năm trước, nhưng họ bối rối, cũng như mọi người làm ngành y lúc bấy giờ, trước căn bệnh tấn công hệ miễn dịch này, khiến người mắc bệnh luôn kiệt sức và mỏi mệt triền miên.
Bệnh chưa có cách chữa, và việc không hiểu rõ nguyên nhân của nó bắt đầu khiến nhiều bạn bè của Mary sợ hãi. Có người liên tưởng nó với bệnh AIDS, một tai họa khác cũng tấn công hệ miễn dịch. Trước đây cô rất năng nổ trong Hội Thánh, nhưng giờ cô không đến nhóm nữa, vì không ai dám chắc căn bệnh này có lây hay không.
Cô đọc nhiều sách và xem các phim tài liệu trên truyền hình về căn bệnh, thậm chí còn thử vài ‘phương thuốc’ thử nghiệm được người ta giới thiệu. Ít bạn bè đến thăm cô, dù cũng có vài người thường xuyên gọi điện hỏi thăm cô ra sao. Họ bảo cô rằng Hội Thánh đang cầu nguyện cho cô và cô nên giữ lòng vững vàng.
Từ tuổi thiếu niên, Mary đã là một người tin Chúa Giê-xu, khi cô dâng đời mình cho Ngài trong một buổi nhóm thờ phượng. Qua năm tháng, niềm tin và sự tin cậy của cô lớn dần lên khi cô học Kinh Thánh, cầu nguyện và trung tín dự các buổi nhóm.
Suốt những tháng bệnh tật đầy thử thách, cô vẫn bám chặt sự tin cậy nơi Chúa, tin rằng “mọi sự hiệp lại làm ích cho kẻ yêu mến Đức Chúa Trời” (Rô-ma 8:28). Dù không hiểu được, cô vẫn cứ tin cậy Ngài.
Dù cô không thuộc Hội Thánh tôi, tôi vẫn có thói quen đến thăm Mary vài lần mỗi tháng. Chúng tôi trở thành bạn qua một mục vụ khác mà cả hai cùng tham gia, nên thấy cô yếu ớt như vậy vì căn bệnh khủng khiếp này, tôi rất lo. Cô luôn vui vẻ và biết ơn mỗi khi tôi chở cô đến ngân hàng hay cửa hàng, điều mà trong tình trạng suy kiệt ấy cô không thể tự làm được.
Thế nhưng, một hôm, khi đến nhà cô, tôi thấy cô vô cùng đau khổ. Phải khá lâu cô mới bình tĩnh lại đủ để kể cho tôi nghe chuyện đã xảy ra. Cô vừa nhận một cuộc điện thoại từ một trong những ‘người bạn’ thân nhất ở Hội Thánh, cho biết nhóm cầu nguyện đã quyết định thôi cầu nguyện cho cô được lành bệnh. Lý do được đưa ra là, “rõ ràng cô ấy không có đức tin, nếu không thì giờ này cô ấy đã được chữa lành rồi.”
Hàm ý là vì cô ‘không có đức tin’ nên họ không thể xem cô là một phần trong gia đình của họ được nữa!
Thật là một sự hiểu lầm khủng khiếp về bản chất của đức tin và cách đức tin vận hành trong đời sống chúng ta! Khi tôi học Kinh Thánh, tôi chẳng thấy điều gì biện minh cho hành động hay quan niệm của nhóm cầu nguyện trong Hội Thánh ấy.
Hiển nhiên, đối với họ, đức tin là thứ người ta có thể tự khuấy lên bằng nỗ lực hay sự siêng năng của chính mình. Giá như Mary tạo ra đủ lượng ‘tinh chất’ bí ẩn gọi là đức tin ấy, thì Đức Chúa Trời buộc phải đáp ứng nhu cầu được chữa lành của cô! Về cơ bản, họ tin rằng đức tin là thứ đo đếm được, và chỉ cần đủ liều lượng là đẹp lòng Đức Chúa Trời; vì vậy, cô chỉ cần tin nhiều hơn nữa!
Tôi tin sự chữa lành thiêng thượng là một trong những sự giàu có được ban cho chúng ta trong chiến thắng của thập tự giá, nhưng tôi đã nhận ra rằng chẳng có công thức nào để đạt được nó. Đức Chúa Trời vẫn tể trị trong việc ban sự chữa lành và sức khỏe tốt, và dù tin bao nhiêu, cầu nguyện bao nhiêu giờ, hay khóc bao nhiêu xô nước mắt, cũng không thể sánh được với ân điển tể trị của Ngài.
Giống như người cha của đứa trẻ bị quỷ ám, mà câu chuyện được ghi lại trong Mác 9, Mary kêu lên “Tôi tin; xin Chúa giúp đỡ trong sự không tin của tôi!”
Trong câu chuyện ấy, các môn đồ đã tin rằng họ có thể chữa lành cậu bé, nhưng họ đã thất bại. Chúa Giê-xu chỉ cho họ thấy rằng điều họ cần là đức tin, chứ không phải niềm tin. Có thể nói thêm, “ngay cả ma quỷ cũng tin!”
Niềm Tin KHÔNG Phải Là Đức Tin
Mục sư John đang lo lắng! Chỉ hai năm trước, ông đã thấy số người dự nhóm ở Hội Thánh nhỏ của mình tăng vọt khi nhiều người mới đến thông công. Cả gia đình được cải đạo, và người ta đã bắt đầu nói đến phấn hưng. Chẳng bao lâu, số người dự nhóm thường xuyên đã vượt mốc hai trăm; tiền dâng tăng hơn 100% so với những năm trước, và mỗi tuần một bầu không khí hào hứng tràn ngập nơi thờ phượng. Giảng dạy thật dễ dàng, và luôn có người tình nguyện đảm nhận vô số mục vụ đang mọc lên trong mọi ban ngành của Hội Thánh.
“Thưa mục sư, chúng ta cần xây một nhà thờ lớn hơn,” các trưởng lão của ông nói.
“Rõ ràng Đức Chúa Trời đang làm một công việc lớn trong cộng đồng chúng ta.” Chẳng khó gì để thuyết phục hội chúng đồng thuận, và chẳng bao lâu người ta đã lên kế hoạch cho một nhà thờ chứa được hơn một ngàn người thờ phượng. Ai tỏ ra e ngại trước những kế hoạch hoành tráng ấy đều bị gắn nhãn là ‘thiếu đức tin.’ Thật vậy, vì rõ ràng Đức Chúa Trời đang ở trong việc này, nên càng phải thực hành đức tin lớn hơn. Thế là kế hoạch cứ leo thang cho đến khi người ta dự định xây một tòa nhà mà rốt cuộc sẽ tốn hơn ba triệu đô-la!
Điều John không tính đến là lãi suất vay thế chấp tăng vọt, cùng lúc một hãng lớn rút khỏi thị trấn nhỏ ấy, khiến nhiều người thất nghiệp, trong đó có không ít tín hữu trong Hội Thánh của John.
Chẳng bao lâu, tiền lãi phải trả trở nên quá sức đối với hội chúng, và vấn đề càng thêm trầm trọng khi người ta bắt đầu rời bỏ hội thánh ấy, thay vì ở lại trong một Hội Thánh bị trói buộc bởi gánh nặng tài chính lớn mà theo họ, không phải do chính họ gây ra.
Điều gì đã trục trặc? Có phải Đức Chúa Trời đã bỏ rơi họ khi họ đã thực hành đức tin lớn đến vậy ? Hay John - cùng các trưởng lão - đã lầm sự tự phụ là đức tin? Thật ra, họ có bao giờ hiểu đức tin là gì không? Đối với họ, đức tin là sự liều lĩnh được thánh hóa, kèm một điều khoản ngầm không nói ra rằng, nếu mọi việc không thành, ấy hẳn là lỗi của Đức Chúa Trời.
Trong những lần bị Sa-tan cám dỗ, được ghi lại cho chúng ta trong Lu-ca 4:1-13, Chúa Giê-xu chỉ rõ cho chúng ta sự khác biệt giữa đức tin và sự tự phụ.
Chúa Giê-xu có một nhu cầu thật; Ngài đói sau gần sáu tuần ở trong đồng vắng. Ngài đã được Đức Thánh Linh dẫn đến đó sau khi chịu phép báp-têm tại sông Giô-đanh.
Dù Kinh Thánh không nói đến, tôi tin rằng chính tại đó Ngài đã tương giao với Cha trên trời về những điều phải xảy đến cho Ngài. Ngài biết chén của Ngài sẽ đắng cay. Ngài cũng biết Ngài có một sự lựa chọn - ý Ngài hay ý Cha. Sau những ngày ấy, Sa-tan thách thức Ngài bằng một cơn cám dỗ thật sự.
“Ma quỉ bèn nói với Ngài rằng: Nếu ngươi là Con Đức Chúa Trời, thì hãy khiến đá nầy trở nên bánh đi.” (Lu-ca 4:3).
Nếu Ngài làm vậy, cơn đói của Ngài sẽ được thỏa, và Ngài sẽ chứng tỏ mình quyền năng hơn kẻ thù nghịch; chắc chắn điều đó sẽ cho thấy Ngài thật là Con Đức Chúa Trời. Ngài biết Ngài làm được! Sao không cứ gọi tên rồi đòi lấy? Ngài có thể làm, nhưng đó sẽ không phải là đức tin - đó sẽ là sự tự phụ và đi ngược lại ý muốn của Cha Ngài.
Trong cơn cám dỗ thứ ba, Sa-tan thậm chí còn trích Kinh Thánh cho Chúa Giê-xu.
“Ngươi biết Đức Chúa Trời sẽ không để ngươi bị hại. Dù ngươi có gieo mình xuống từ nơi cao nhất của đền thờ, ngươi cũng chẳng hề hấn gì. Các thiên sứ sẽ nâng đỡ ngươi. Hãy tưởng tượng dân chúng sẽ nghĩ gì nếu ngươi làm thế! Họ sẽ kéo đến theo ngươi đông đảo, vậy ngươi chẳng cần phải chịu khổ và chết trên thập tự giá” (Lu-ca 4:9-11).
Chúa Giê-xu có thể đã làm phép lạ ấy, nhân danh các lời hứa trong Lời Đức Chúa Trời, nhưng đó sẽ không phải là đức tin; đó sẽ là sự tự phụ, một lần nữa đi ngược lại ý muốn của Cha Ngài.
Sự Tự Phụ KHÔNG Phải Là Đức Tin
Giống như Sa-tan, có nhiều tín hữu trích dẫn Kinh Thánh làm nền tảng cho ‘đức tin’ của mình. Chẳng hạn, ngay tuần vừa rồi tôi nghe người ta giảng Gia-cơ 3:2 trên tivi.
“Thư Gia-cơ tuyên bố rằng nếu một người kiềm chế được lưỡi mình, người ấy có thể hãm cầm cả thân thể. Vậy hãy chắc chắn rằng bạn chỉ nói những điều tích cực. Nếu làm vậy, bạn sẽ chẳng bao giờ đau ốm!”
Những người dạy như thế biện minh cho lập trường của họ bằng những câu tuyên xưng đức tin.
“Kinh Thánh nói vậy, tôi tin vậy, thế là xong!”
Tôi biết có những giáo phái lớn đặt nền giáo lý của họ trên sự hiểu lầm như thế về đức tin. Họ tự xếp mình dưới danh xưng chung là các Hội Thánh “Lời của Đức Tin,” còn những người hoài nghi thì gọi họ bằng những cụm như “Gọi tên, đòi lấy!” hay “Nói ra, nắm lấy!” hoặc “Xưng ra, chiếm lấy!” Tôi ít khi xem truyền hình Cơ Đốc, nhưng mỗi khi tôi bật tivi vào sáng Chúa Nhật, thế nào tôi cũng gặp một đài đang rao giảng một sứ điệp như vậy.
Tôi phải thừa nhận rằng trong những gì họ nói có nhiều điều dạy dỗ tốt. Chúng ta cần là một dân có thể xây đời sống mình trên nền vững chắc của Lời Đức Chúa Trời, với biết bao lời hứa tuyệt vời và sự giàu có thuộc về chúng ta trong Đấng Christ; Tuy nhiên, chúng ta phải hết sức cẩn thận giải nghĩa Lời Chúa cho đúng, chỉ nhận lấy những lời hứa áp dụng cho mình, và vâng giữ các điều kiện của những lời hứa ấy khi có kèm điều kiện.
Việc khẳng định rằng chẳng điều gì có thể phân rẽ chúng ta khỏi sự yêu thương của Đức Chúa Trời trong Đấng Christ Giê-xu là phước hạnh vô điều kiện dành cho mọi tín hữu. Tuy nhiên, những lời hứa nơi Phòng Cao - sự bình an mà thế gian không thể ban cho hay lấy đi, một niềm vui trọn vẹn - thì tùy thuộc vào giao ước nơi Phòng Cao. Tại đó, các môn đồ đã giao ước với nhau sẽ khích lệ và làm tươi mới cho nhau (rửa chân cho nhau), vâng giữ điều răn của Ngài, yêu thương nhau, và vâng phục Lời Ngài.
Tôi tin chắc rằng còn một sai lầm khác trong cách họ hiểu về đức tin. Thật ra, họ nên tự gọi mình là các Hội Thánh “Lời của Sự Trông Cậy,” vì sự trông cậy liên quan đến niềm tin nhiều hơn hẳn so với đức tin! Chính sự trông cậy nói rằng, “Đức Chúa Trời đã phán! Tôi tin! Thế là đủ cho tôi rồi!”
Chúng ta ít nói về sự trông cậy của Cơ Đốc nhân vì chúng ta đã lẫn lộn nó với niềm hy vọng của thế gian. Mỗi khi thế gian nói đến hy vọng, luôn có kèm một khả năng tiêu cực. “Tôi hy vọng mai trời không mưa.” (Có thể trời sẽ mưa!) “Tôi hy vọng mình thi đậu!” (Tôi có thể trượt!) “Tôi hy vọng bạn sẽ hạnh phúc trong hôn nhân.” (Có thể sẽ ly dị!) Sự trông cậy của Cơ Đốc nhân không hề mang hàm ý tiêu cực như thế. Đó là sự háo hức mong đợi điều chắc chắn sẽ đến! Vì vậy, khi chúng ta công bố các lẽ thật của Lời Đức Chúa Trời, và khi chúng ta nhận lấy các lời hứa của Lời ấy, ấy là chúng ta đang bày tỏ sự trông cậy, chứ không phải đức tin.
Sự trông cậy là một thuộc tính của tâm trí và được chứng tỏ qua sự tin chắc. Đức tin là một thuộc tính của tấm lòng và được chứng tỏ qua sự vâng phục.
Sự Trông Cậy KHÔNG Phải Là Đức Tin
Một khía cạnh khác của sức mạnh niềm tin được thấy trong lĩnh vực suy nghĩ tích cực. Thế gian hiểu rằng ‘bạn tin mình là gì, thì bạn là thế ấy,’ nên giới điều hành doanh nghiệp thường xuyên tham dự các khóa học về suy nghĩ tích cực. “Làm thế nào để nghĩ cho mình đến thành công.” Giờ đây, chúng ta có những buổi hội thảo cho các lãnh đạo Hội Thánh dựa trên cùng những tiền đề và cách làm ấy.
Đáng buồn thay, có nhiều Hội Thánh, có nơi rất lớn với các chương trình truyền hình, tuy rao giảng về đức tin nhưng thực chất lại dạy suy nghĩ tích cực. Những năm gần đây, chúng ta thậm chí còn đưa vào những thực hành của phong trào Thời Đại Mới như ‘kỹ thuật hình dung’ để chữa lành bệnh tật, lầm tưởng rằng lối suy nghĩ tích cực của việc hình dung là đức tin.
Nghe có vẻ lạ, nhưng ngày nay có nhiều người sẽ làm chứng với bạn rằng Chúa đã chữa lành cho họ như thế. Họ sẽ khẳng định đó là kết quả của đức tin - được thực hành qua việc hình dung.
Chính tôi đã có mặt trong một nhóm nhỏ, nơi người ta cầu nguyện như thế này cho một phụ nữ bước lên xin cầu nguyện: “Hãy hình dung khối ung thư trong thân thể chị. Chị có thấy nó không? Bây giờ hãy hình dung bàn tay của Chúa Giê-xu đưa vào chỗ bệnh ấy và rút các tế bào ung thư ra. Ngài đang làm điều đó ngay lúc này khi chị nhìn thấy Ngài! Ha-lê-lu-gia! Bây giờ chị đã được chữa lành!”
Suy Nghĩ Tích Cực KHÔNG Phải Là Đức Tin
Mỗi khi người ta nói về đức tin là lại dấy lên những cuộc tranh cãi lớn. Rốt cuộc đức tin là gì? Công việc của đức tin được nói đến trong 1 Tê-sa-lô-ni-ca 1:3 là gì, và xa hơn nữa, bước đi bởi đức tin được nhắc đến trong 2 Cô-rinh-tô 5:7 là gì? Vì “không có đức tin, thì chẳng hề có thế nào ở cho đẹp ý Ngài” (Hê-bơ-rơ 11:6), ước muốn của mọi tín hữu phải là hiểu được đức tin là gì.
Phao-lô nhiều lần tuyên bố rằng chúng ta “được xưng công bình bởi đức tin” (Ê-phê-sô 2:8-9 và Rô-ma), còn Gia-cơ lập luận rằng “nếu đức tin không sanh ra việc làm, thì tự mình nó chết” (Gia-cơ 2:17). Một số người đứng về phía Phao-lô (hay đúng hơn, về phía cách họ giải thích Phao-lô) cho rằng thư Gia-cơ chẳng có chỗ trong Kinh Thánh! Martin Luther, một công cụ lớn của cuộc cải chánh, đã tuyên bố rằng sách Gia-cơ là “một cuốn sách bằng rơm,” và không nên có trong Kinh Thánh! Những người khác lại đứng về phía Gia-cơ (hay cách họ giải thích Gia-cơ), xếp mọi tín hữu theo Phao-lô vào những danh xưng miệt thị như “những kẻ chính thống cực đoan.”
Ngay cả lời của Chúa Giê-xu cũng bị lôi vào cuộc tranh cãi!
Với Ni-cô-đem, Ngài đã phán những lời tuyệt diệu ấy, “Vì Đức Chúa Trời yêu thương thế gian, đến nỗi đã ban Con một của Ngài, hầu cho hễ ai tin Con ấy không bị hư mất mà được sự sống đời đời.” (Giăng 3:16). Thế nhưng, khi sai các môn đồ đi khắp thế gian rao giảng tin lành, Ngài phán thêm, “Ai tin và chịu phép báp-têm, sẽ được rỗi” (Mác 16:16).
Phao-lô lại càng làm rối thêm. “Vậy nếu miệng ngươi xưng Đức Chúa Jêsus ra và lòng ngươi tin rằng Đức Chúa Trời đã khiến Ngài từ kẻ chết sống lại, thì ngươi sẽ được cứu” (Rô-ma 10:9).
Vậy, chúng ta có được xưng công bình bởi đức tin không? Nếu có, thì đức tin có phải là tin không? Hay đó là tin cậy, có lẽ là xưng nhận, hoặc có thể là chịu phép báp-têm? Hay đó có thể là một điều gì khác?
Ngay cả các dịch giả của bản King James cũng cho thấy sự lúng túng của họ khi, ở Hê-bơ-rơ 10:23, họ viết, “Hãy cầm giữ sự làm chứng về đức tin chúng ta,” dịch chữ Hy Lạp ‘elpis’ là ‘đức tin,’ trong khi ở mọi văn mạch khác chữ ấy đều được dịch là ‘sự trông cậy.’ Thật vậy, đối với tôi, dường như tín hữu bình thường vẫn thường xuyên lẫn lộn đức tin với sự trông cậy! Sự trông cậy liên quan đến niềm tin nhiều hơn hẳn so với đức tin!
Tôi xin nhắc lại, sự trông cậy là một thuộc tính của tâm trí và được chứng tỏ qua sự tin chắc, còn đức tin là một thuộc tính của tấm lòng và được chứng tỏ qua sự vâng phục.