Chương 5 · 12 phút đọc · 16 phút nghe
Một Dân Giao Ước
Ê-phê-sô 2:11-22
Phao-lô viết nhiều về ‘chúng ta’ và ‘anh em’. Ông đang nói đến người Giu-đa (chúng ta) và dân ngoại (anh em).
Ông biết được làm người Giu-đa là một đặc ân lớn biết bao. Họ là tuyển dân của Đức Chúa Trời, được gọi ra khỏi thế gian để chiếm hữu một xứ Đức Chúa Trời đã chọn cho họ. Họ là những người nhận lãnh tình yêu thương và sự thành tín của Đức Chúa Trời, và có một lịch sử đầy dẫy sự giải cứu cùng phước lành của Ngài. Họ có Luật Pháp, nhờ đó chỉ riêng họ mới có thể tìm được sự công bình. Họ có chức tế lễ và các của lễ, nhờ đó họ có thể đến gần một Đức Chúa Trời thánh khiết. Và họ là dân mà từ đó Đấng Mê-si sẽ đến để cai trị thế gian – và Phao-lô biết Đấng ấy là ai!
Người Giu-đa rất coi thường dân ngoại – họ gọi dân ngoại là ‘chó’ (hãy để ý lời Chúa Giê-xu trong Ma-thi-ơ 15:26!).
Tuy nhiên, Phao-lô đã nhận được một ‘sự mầu nhiệm’ – rằng ông phải làm sứ đồ cho dân ngoại (3:1-7).
Hãy xem ông mô tả ‘anh em’ – tức dân ngoại – như thế nào.
2:1 đã chết vì lầm lỗi và tội ác – cũng như chúng ta trước kia, là con của sự thạnh nộ (c. 3) 2:11 ‘người không chịu cắt bì’. Điều này có nghĩa là họ không ở trong mối liên hệ giao ước với Đức Chúa Trời.
2:12 xa cách Đức Chúa Trời; bị loại ra khỏi quyền công dân trong Y-sơ-ra-ên; không dự vào các giao ước của lời hứa, không có sự trông cậy và không có Đức Chúa Trời ở thế gian. Thật là một tình trạng đáng buồn!
Nhưng hãy để ý rằng ông không viết về điều này theo nghĩa họ là tội nhân cần được tha thứ, mà đúng hơn, là những người xa lạ cần được ‘đem đến gần’. Tư tưởng của ông không xoay quanh sự cứu rỗi, nhưng xoay quanh mối liên hệ và sự hòa giải.
c. 13: “Nhưng … hiện nay đã nhờ huyết Đấng Christ mà được gần rồi …” Được đem đến gần, được hiệp làm một với người Giu-đa.
2:18 được phép đến gần Đức Chúa Cha 2:19 chẳng còn là người ngoại hay kẻ ở trọ nữa; là người đồng quốc với các thánh đồ; là người nhà của Đức Chúa Trời.
2:20 được dựng lên trên cùng một nền của các sứ đồ và các đấng tiên tri.
Phao-lô tiếp tục chủ đề này sang Chương 3: 3:6: Anh em đã trở nên ‘kẻ đồng kế tự, là các chi của đồng một thể’; ‘đều có phần chung với chúng ta về lời hứa đã nhờ Tin lành mà lập trong Đức Chúa Jêsus Christ’.
3:8 là những người nhận lãnh ‘sự giàu có không dò được của Đấng Christ’.
Chúng ta đã trở nên một dân giao ước. Trong chương này, tôi muốn nói về GIAO ƯỚC.
Người Giu-đa hiểu giao ước là gì. Họ được dạy kỹ rằng Đức Chúa Trời đã lập một giao ước với Áp-ra-ham, ‘tổ phụ’ của họ, và đã lặp lại giao ước ấy với Môi-se khi thiết lập Luật Pháp. “ta sẽ làm Đức Chúa Trời của các ngươi; Ta sẽ nhận các ngươi làm dân ta” (Xuất Ê-díp-tô Ký 6:7).
Giao ước là gì? Đó là một sự thỏa thuận giữa hai bên. Vào thời Cựu Ước, Đức Chúa Trời là bên đặt ra các điều khoản của giao ước. Ngài gọi Áp-ram ra khỏi U-rơ (Ba-by-lôn) và hứa ban cho ông một dòng dõi lớn cùng một xứ (Sáng Thế Ký 12). Đức Chúa Trời lặp lại những lời hứa này nhiều lần trong sách Sáng Thế Ký. Trong Sáng Thế Ký 17, giao ước sẽ được tiếp nối qua Y-sác (con trai của Sa-ra), chứ không qua Ích-ma-ên (con trai của người nữ tôi mọi). Trong Sáng Thế Ký 26, lời hứa giao ước được lặp lại với Y-sác; trong Sáng Thế Ký 28, lời hứa ấy được lặp lại với Gia-cốp sau khi ông thấy khải tượng về chiếc thang bắc lên tận trời.
Dường như lời hứa ấy trở nên vô ích sau khi Gia-cốp di cư xuống Ai Cập vào thời kỳ đói kém lớn.
Dòng dõi ông dần dần trở thành nô lệ trong xứ ấy sau 400 năm ở ngoài “Đất Hứa”. Rồi Môi-se được dấy lên để giải cứu họ.
Xuất Ê-díp-tô Ký 2:24: Đức Chúa Trời ‘nhớ đến sự giao ước mình kết lập cùng Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp’. Xuất Ê-díp-tô Ký 3:6: Đức Chúa Trời phán (từ một bụi gai ‘cháy’): “Ta là Đức Chúa Trời của tổ phụ ngươi, Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời của Y-sác, và Đức Chúa Trời của Gia-cốp”. Xuất Ê-díp-tô Ký 3:15: “Ngươi sẽ nói cho dân Y-sơ-ra-ên như vầy: GIÊ-HÔ-VA, Đức Chúa Trời của tổ phụ các ngươi, Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời của Y-sác, Đức Chúa Trời của Gia-cốp, sai ta đến cùng các ngươi”.
Xuất Ê-díp-tô Ký 6:2-4: Đức Chúa Trời tỏ mình cho Môi-se là Giê-hô-va (Chúa) – một danh mà Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp trước đó KHÔNG biết, vì họ chỉ biết Ngài là El Shaddai – Đức Chúa Trời toàn năng (một danh không mang tính riêng tư).
Xuất Ê-díp-tô Ký 19:5: Một lời hứa mới được ban cho dân Y-sơ-ra-ên, nay đã ra khỏi Ai Cập. “nếu các ngươi vâng lời ta và giữ sự giao ước ta, thì trong muôn dân, các ngươi sẽ thuộc riêng về ta.”
Rồi trong Xuất Ê-díp-tô Ký 20, các “điều khoản” của giao ước (cũ) được trình bày – 10 điều răn (tiếp theo là nhiều luật lệ dân sự khác nhau). Những điều này được thiết lập để dạy về những đòi hỏi cao trọng của đời sống mà Đức Chúa Trời đòi hỏi, nếu dân Ngài muốn được Ngài chấp nhận là ‘công bình’. Cả lịch sử đều chứng thực rằng họ đã không thể (và không muốn) làm tròn phần của mình trong sự thỏa thuận giao ước.
Các chương tiếp theo trình bày những nghi lễ và luật lệ của chúng, nhờ đó con người có thể “đến gần” Đức Chúa Trời. Đỉnh điểm của các nghi lễ ấy là vào “Ngày Lễ Chuộc Tội” (Yom Kippur), khi thầy tế lễ thượng phẩm lấy huyết của một chiên con (không tì vết) rảy trên ‘nắp thi ân’ trong Nơi Chí Thánh của đền tạm. Nếu thầy tế lễ thượng phẩm trở ra bình an với dân sự, đó là dấu hiệu Đức Chúa Trời đã chấp nhận huyết đã đổ ra như sự che phủ tội lỗi của họ thêm một năm nữa, và dân sự sẽ vui mừng lớn! Đó là GIAO ƯỚC CŨ, trong đó dân ngoại chúng ta không có phần (xem ở trên).
GIAO ƯỚC MỚI mà chúng ta đã bước vào là gì? Những lợi ích của giao ước ấy là gì, và các điều khoản (đòi hỏi) của nó là gì? Bạn đã đồng ý với các điều khoản ấy ở đâu, khi nào?
Một Giao Ước Mới đã được Chúa Giê-xu thiết lập vào đêm trước khi Ngài chịu chết. (Giăng 13-17). Ngài mời các môn đồ cùng dự Lễ Vượt Qua với Ngài. Lễ hằng năm ấy là để kỷ niệm thời điểm Đức Chúa Trời đem dân Ngài ra khỏi ách nô lệ tại Ai Cập bằng cách ‘vượt qua’ mọi nhà có huyết chiên con bôi trên cột cửa. (Xuất Ê-díp-tô Ký 12). Ngài đã cho dọn sẵn một căn phòng và sai Phi-e-rơ cùng Giăng đi kiểm tra xem mọi sự đã sẵn sàng chưa (Lu-ca 22). Tôi chỉ có thể hình dung mỗi người đang nghĩ gì khi bước vào căn phòng ấy.
Chắc hẳn Phi-e-rơ đã nghĩ: “Ôi, tuần lễ này thật tuyệt vời! Đoàn dân đông kéo đến chào đón chúng ta khi chúng ta vào thành, trải áo xống trên đường và vẫy nhành chà là! Không biết đây có phải là lúc Chúa Giê-xu sẽ tỏ mình ra là Đấng Mê-si không!” Gia-cơ và Giăng, “những con trai của sấm sét,” hẳn còn ấn tượng hơn khi thấy Ngài đuổi những kẻ đổi bạc ra khỏi đền thờ.
Chắc hẳn họ đã nghĩ: “Ngài sắp tỏ mình ra là Đấng Mê-si rồi!”
Những ý nghĩ tương tự hẳn đã thoáng qua trong tâm trí mỗi môn đồ khi họ bước vào căn phòng ấy, nhưng Chúa Giê-xu biết một điều mà họ không biết – ngày mai Ngài sẽ chịu chết!
Nếu tôi biết mình chỉ còn sống một thời gian ngắn, tôi sẽ sắp xếp thứ tự ưu tiên cho những việc mình làm. Tôi sẽ muốn chắc chắn rằng vợ và các con gái tôi biết tôi yêu thương họ biết bao. Tôi sẽ muốn chắc chắn rằng mình không để lại công việc nào lẽ ra phải làm mà chưa làm, không món nợ nào chưa trả, không lời hứa nào chưa giữ.
Tôi sẽ không dùng thời gian như tôi vẫn thường làm, xem thể thao trên truyền hình hay đọc tiểu thuyết – tôi sẽ muốn giải quyết những điều ưu tiên.
Đó sẽ là một đêm Ngài giải quyết những ĐIỀU ƯU TIÊN!
Ngài đã hứa nhiều điều tuyệt vời! Ngài hứa cho họ (và cho chúng ta) một chỗ trên thiên đàng, và rằng Ngài sẽ trở lại (Giăng 14:3); quyền năng để làm ‘những việc lớn hơn’ (14:12); Đấng Yên Ủi (14:16); sự bình an, không giống như sự bình an của thế gian (14:27); bông trái (15:4); sự vui mừng trọn vẹn (15:11); sự dẫn dắt (16:13); sự nhậm lời cầu nguyện (16:24). Tôi tin rằng Ngài có ý làm thành những lời hứa này, vì tôi đã kinh nghiệm sự thành tín của Ngài trong rất nhiều lời hứa ấy. Đây là phần của Ngài trong Giao Ước.
Ngài đòi hỏi họ (và chúng ta) ba điều: phục vụ lẫn nhau (như Ngài đã làm gương khi rửa chân cho họ, 13:14); yêu thương lẫn nhau (một điều răn, 13:34); vâng giữ lời Ngài (14:15). Đây là phần của chúng ta trong Giao Ước.
Ngài đã hứa sự bình an, quyền năng, Đức Thánh Linh, v.v., nếu chúng ta phục vụ lẫn nhau, yêu thương lẫn nhau, và vâng giữ lời Ngài. Đây là Giao Ước Mới.
Khi bữa ăn kết thúc, Ngài lấy bánh và phán: “Nầy là thân thể ta, vì các ngươi mà phó cho – Hãy lấy ăn đi”. Rồi Ngài lấy chén và phán: “Chén nầy là sự giao ước mới trong huyết ta. Hết thảy hãy uống đi.” Mỗi lần bạn và tôi dự phần bánh và chén, chúng ta đang tuyên bố sự đồng ý của mình với giao ước. Nói cách khác, chúng ta đang nói: “Con sẽ phục vụ dân sự Ngài, con sẽ yêu thương dân sự Ngài, và con sẽ vâng giữ lời Ngài!”
Vậy thì đâu là ‘luật pháp’ của giao ước mới này? Chúng được chép trong lòng chúng ta (Giê-rê-mi 31:33), và chúng ta nhận biết chúng nhờ lời dạy dỗ và cáo trách của Đức Thánh Linh, là Đấng duy nhất ban cho chúng ta quyền năng để sống theo chúng. Chúng được chứa đựng trong ‘Bài Giảng Trên Núi’ và những sự dạy dỗ khác của Chúa Giê-xu, được khai triển thêm bởi sự dạy dỗ của các thư tín. Chúng không bao giờ có thể khiến chúng ta đáng được cứu rỗi, nhưng chúng là điều Đức Chúa Trời trông đợi nơi mỗi người con của Ngài.
Để xác nhận rằng mình ở trong mối liên hệ giao ước, mọi người nam Giu-đa đều chịu cắt bì – nghĩa đen là ‘sự cắt bỏ’ xác thịt. Nếu phép cắt bì là biểu tượng hay dấu hiệu của mối liên hệ giao ước với Đức Chúa Trời, thì đâu là ‘biểu tượng’ mà nhờ đó chúng ta cũng bước vào mối liên hệ giao ước? Xem Cô-lô-se 2:11-15, và nhận ra mối liên hệ rất mật thiết giữa hai sách này. Phép báp-têm là hành động qua đó lòng chúng ta được cắt bì – một sự ‘cắt bỏ’ xác thịt của bản chất cũ. Không chịu cắt bì, người Giu-đa không thể thừa hưởng các lời hứa của Đức Chúa Trời. Người ấy có thể sống theo Luật Pháp, thậm chí sống như một ‘khách lạ’ trong xứ, nhưng không thể vui hưởng sự giàu có của cơ nghiệp mình.
Trong Cô-lô-se 2:14, chúng ta đọc rằng Ngài ‘đã xóa tờ khế lập nghịch cùng chúng ta, các điều khoản trái với chúng ta nữa’. Điều này phù hợp với Ê-phê-sô 2:15, nơi chúng ta đọc về ‘sự thù nghịch đã phân rẽ ra, bởi vì Ngài đã đem thân mình mà trừ bỏ luật pháp của các điều răn chép thành điều lệ’. Đối với chúng ta, Luật Pháp là một bản án tử hình, vì chúng ta không thể đáp ứng những đòi hỏi khủng khiếp của nó – nhưng Chúa Giê-xu đã xóa bỏ món nợ ấy.
Giờ đây chúng ta đang được xây dựng trên nền kép của các đấng tiên tri (Cựu Ước) và các sứ đồ (Tân Ước). Đức Giê-hô-va đã trở nên Đức Chúa Trời của chúng ta – chúng ta đã được đem đến gần nhờ huyết đã đổ ra của Chiên Con trọn vẹn, là Chúa Giê-xu – huyết che phủ tội lỗi chúng ta, không phải trong một năm, nhưng cho đến đời đời!
Chúng ta đã trở nên một dân mới, dân của Giao Ước Mới, mà các điều khoản đã được ban ra tại Bữa Ăn Tối sau cùng, các luật pháp được chép trong lòng chúng ta, và sự cam kết với giao ước ấy được bày tỏ mỗi khi chúng ta dự phần các vật thánh của Tiệc Thánh.
Mỗi khi dự phần bánh – “thân thể Ngài, bẻ ra vì chúng ta” – tôi nhìn quanh mình và nói: “Cảm tạ Cha, vì con là một phần của thân thể này, cả tại địa phương lẫn trên toàn cầu.” Mỗi khi dự phần chén, tôi nói: “Lạy Chúa, con sẽ phục vụ dân sự Ngài, con sẽ yêu thương dân sự Ngài, con sẽ vâng giữ Lời Ngài.”
Tôi biết rất rõ rằng nếu tôi dự phần các vật thánh ‘cách không xứng đáng’, nghĩa là tôi không phục vụ hay yêu thương dân sự Ngài, không vâng giữ lời Ngài, thì tôi có nguy cơ chuốc lấy sự đoán phạt và bệnh tật cho chính mình. (1 Cô-rinh-tô 11:27-30).
Câu hỏi suy ngẫm
Theo Evans, Phao-lô mô tả tình trạng trước kia của dân ngoại trong Ê-phê-sô 2 như thế nào, và có điều gì đáng chú ý?
Họ đã chết vì lầm lỗi, là “người không chịu cắt bì” (không ở trong giao ước với Đức Chúa Trời), bị loại ra khỏi quyền công dân trong Y-sơ-ra-ên, không dự vào các giao ước của lời hứa, không có sự trông cậy và không có Đức Chúa Trời. Evans lưu ý rằng Phao-lô nói về họ chủ yếu không phải như những tội nhân cần được tha thứ, mà như những người xa lạ cần được “đem đến gần” – tư tưởng của ông xoay quanh mối liên hệ và sự hòa giải.
Ngày Lễ Chuộc Tội có ý nghĩa gì dưới giao ước cũ?
Thầy tế lễ thượng phẩm lấy huyết của một chiên con không tì vết rảy trên nắp thi ân trong Nơi Chí Thánh. Nếu ông trở ra bình an, đó là dấu hiệu Đức Chúa Trời đã chấp nhận huyết đã đổ ra như sự che phủ tội lỗi của dân sự thêm một năm nữa, và họ sẽ vui mừng lớn.
Evans xác định đâu là phần của Đấng Christ và đâu là phần của chúng ta trong Giao Ước Mới được lập tại Bữa Ăn Tối sau cùng?
Phần của Chúa Giê-xu là nhiều lời hứa của Ngài – một chỗ trên thiên đàng và sự trở lại của Ngài, quyền năng để làm những việc lớn hơn, Đấng Yên Ủi, sự bình an, bông trái, sự vui mừng trọn vẹn, sự dẫn dắt và sự nhậm lời cầu nguyện. Phần của chúng ta là ba điều Ngài đòi hỏi: phục vụ lẫn nhau, yêu thương lẫn nhau và vâng giữ lời Ngài.
Vì sao Evans hình dung những ý nghĩ của các môn đồ khi họ bước vào phòng cao?
Để đối chiếu điều họ trông đợi với điều Chúa Giê-xu biết. Sau cuộc vào thành cách khải hoàn và việc dọn sạch đền thờ, có lẽ họ nghĩ Ngài sắp tỏ mình ra là Đấng Mê-si, nhưng Chúa Giê-xu biết ngày hôm sau Ngài sẽ chịu chết – vì vậy đó là một đêm Ngài giải quyết những điều ưu tiên.
Evans nói ông tuyên bố điều gì mỗi lần dự phần bánh và chén?
Khi dự phần bánh, ông nhìn quanh và cảm tạ Đức Chúa Cha vì ông là một phần của thân thể này, cả tại địa phương lẫn trên toàn cầu; khi dự phần chén, ông nói: “Lạy Chúa, con sẽ phục vụ dân sự Ngài, con sẽ yêu thương dân sự Ngài, con sẽ vâng giữ Lời Ngài.” Ông ý thức rằng dự phần các vật thánh cách không xứng đáng có nguy cơ chuốc lấy sự đoán phạt và bệnh tật (1 Cô-rinh-tô 11:27-30).