Kuandaa Mishale

Wajibu Mtakatifu wa Baba

“Tazama, wana ndio urithi wa Bwana; uzao wa tumbo ni thawabu. Kama mishale mkononi mwa shujaa, ndivyo walivyo wana wa ujana. Heri mtu aliyelijaza podo lake.”

— Zaburi 127:3–5 Kati ya zawadi zote ambazo Mungu humpa mwanaume, chache sana ni kubwa kuliko watoto. Na kati ya majukumu yote ambayo Mungu humpa mwanaume, hakuna lililo zito kuliko ubaba.

Mtunga zaburi analinganisha watoto na mishale iliyo mkononi mwa shujaa. Tafakari kwa makini picha hiyo. Mshale hauna mwelekeo hovyo. Mshale hunolewa, huchongwa, huwekwa vizuri, hulengwa, na kuachiwa kuelekea shabaha. Shujaa arushaye mishale bila kulenga si shujaa hata kidogo. Baba aletaye watoto ulimwenguni lakini asiwachonge, asiwanole, asiwaelekeze kwenye utukufu wa Mungu ni shujaa aliye na podo asiloweza kulitumia.

Lakini ni nyumba ngapi za leo zimejaa mishale isiyochongwa? Baba wameleta watoto ulimwenguni kisha wakaacha kazi ya kuwachonga kwa mama, kwa shule, kwa kanisa, kwa televisheni, kwa mitaani. Mataifa mengi yamejaa vijana wa kiume ambao hawajawahi kupata malezi ya kibaba.

Wanajua kuishi kwa shida na kujiokoa, lakini hawajui kuishi maisha ya kweli. Wanajua kuchukua, lakini hawajui kupenda. Wameona hasira, lakini hawajapata kuona upole. Wamepigwa, lakini hawajawahi kubarikiwa. Nao hukua na kuwa kama wanaume wale waliowazaa.

Mzunguko huu lazima uvunjwe, naye Mungu ameshaweka shoka mkononi mwako mwenyewe.

Fungu la msingi kuhusu ubaba katika Biblia ni Kumbukumbu la Torati 6:4–9. Kila baba Myahudi alilijua kwa moyo. Kila baba Mkristo naye anapaswa kulijua kwa moyo. “Sikiza, Ee Israeli; Bwana, Mungu wetu, Bwana ndiye mmoja. Nawe mpende Bwana, Mungu wako, kwa moyo wako wote, na kwa roho yako yote, na kwa nguvu zako zote. Na maneno haya ninayokuamuru leo, yatakuwa katika moyo wako; nawe uwafundishe watoto wako kwa bidii, na kuyanena uketipo katika nyumba yako, na utembeapo njiani, na ulalapo, na uondokapo. Yafunge yawe dalili juu ya mkono wako, nayo yatakuwa kama utepe katikati ya macho yako. Tena yaandike juu ya miimo ya nyumba yako, na juu ya malango yako.”

Angalia kwa makini, baba. Kabla hujaweza kuwakaza watoto wako neno la Mungu, ni lazima kwanza liwe ndani ya moyo wako mwenyewe. Mwanaume hawezi kutoa asichokuwa nacho. Kama Biblia haikuchongi wewe, haitawachonga watoto wako kupitia wewe. Hii ndiyo kazi ya kwanza ya ubaba — wewe mwenyewe kuwa mtu wa Neno.

Kisha angalia nyakati: uketipo nyumbani, utembeapo njiani, ulalapo, uondokapo. Yaani, wakati wote. Ubaba si tukio la Jumapili asubuhi. Haukabidhiwi kwa mchungaji. Ni ile kazi ya kimya, ya kila siku, inayorudiwa mara elfu, ya kuwafundisha watoto wako Mungu ni nani, kwa nini aliwaumba, amesema nini, na jinsi wanavyopaswa kuishi. Jioni mkiwa karibu na moto. Asubuhi mezani wakati wa staftahi. Njiani mnapoenda shuleni, kwa gari au kwa miguu. Shambani mnapolima pamoja. Kila mahali, kila wakati, unawafanya kuwa wanafunzi.

Paulo anawaandikia Waefeso, “Nanyi, akina baba, msiwachokoze watoto wenu; bali waleeni katika adabu na maonyo ya Bwana” (Waefeso 6:4). Jambo hili lina pande mbili. Upande hasi: usiwachokoze. Usiwachochee hasira kwa ukali wako, kwa udhalimu wako, kwa kutokuwepo kwako, kwa upendeleo wako, kwa ulevi wako, kwa ghadhabu yako. Baba wengi katika kila utamaduni wamewachokoza watoto wao kwa dhuluma za mwili na za maneno, nayo ni moja ya sababu kuu zinazowafanya vijana kuliacha kanisa. Wanamhusisha Mungu Baba na baba yao wa kidunia, na kama baba yao wa kidunia alikuwa wa kutisha, humkimbia Mungu pia. Hili halipaswi kuwa.

Upande chanya: waleeni katika adabu na maonyo ya Bwana. Neno “adabu” lina maana ya nidhamu, kuchonga, kuumba — ni kuundwa kwa tabia kwa bidii na kwa makusudi. Neno “maonyo” lina maana ya kufundisha, kueleza, kuonya. Baba lazima afanye yote mawili. Lazima awafundishe na lazima awachonge. Naye lazima afanye hivyo “ya Bwana” — si kulingana na matakwa yake mwenyewe au masononeko yake mwenyewe, bali kulingana na alichoamuru Bwana.

Nidhamu ni sehemu ya upendo. “Kwa maana Bwana humrudi yeye ampendaye, naye humpiga kila mwana amkubaliye” (Waebrania 12:6). Baba asiyewaadibisha watoto wake hawapendi. Lakini nidhamu si dhuluma. Nidhamu ya kibiblia hutolewa kwa upendo, si kwa ghadhabu. Hutolewa kwa faida ya mtoto, si kwa faraja ya baba. Hufuatiwa na kurejeshwa, si na uchungu unaobaki. Sikuzote imefungamana na kufundisha, ili mtoto aelewe si tu kwamba anaadhibiwa, bali kwa nini tabia yake ni mbaya.

Katika tamaduni nyingi, fimbo na ukanda vimetumika ovyo kwa vizazi vingi. Sitajadili kila desturi ya kitamaduni hapa, lakini nitasema hivi: baba wengi walivuka mpaka kutoka nidhamu ya kibiblia na kuingia katika ukatili, na watoto wao wamebeba makovu hayo hadi utu uzima. Sikia Neno la Mungu: “Ninyi akina baba, msiwachokoze watoto wenu, wasije wakavunjika moyo” (Wakolosai 3:21). Kama mtoto wako anakuogopa zaidi kuliko anavyokupenda, kuna jambo lisilo sawa.

Nikupe shabaha kadhaa za vitendo kwa ajili ya watoto wako. Walenge kwa Kristo. Lengo la kwanza la ubaba ni wokovu wao. Uwaombee jambo hilo kila siku. Wafundishe injili tena na tena.

Usidhani ni Wakristo kwa sababu tu walizaliwa katika nyumba ya Kikristo. Mwongoze kila mtoto kwenye imani binafsi katika Yesu.

Walenge kwa hekima. Kitabu cha Mithali kiliandikwa na baba, Sulemani, kwa ajili ya mwanawe. Someni Mithali pamoja. Wafundishe kuhusu uchaguzi kati ya njia ya mwenye hekima na njia ya mpumbavu, kati ya bidii na uvivu, kati ya usafi na uzinzi, kati ya kumcha Bwana na upumbavu wa mwenye dharau.

Walenge kwa manufaa. Wafundishe kufanya kazi kwa mikono yao. Wafundishe kuwatumikia wengine. Wafundishe kusimamia fedha. Wafundishe kuwa wanyenyekevu. Wafundishe wana wako jinsi ya kuwatendea wanawake — kwa jinsi unavyomtendea mama yao. Wafundishe binti zako jinsi mwanaume mcha Mungu alivyo — kwa vile ulivyo wewe. Maisha yako ndiyo mtaala. Maneno yako ni ya pili.

Walenge kwa kanisa la mahali penu. Usiwaache waione Ukristo kama jambo la familia peke yake. Wapeleke kanisani kila wiki. Waunganishe na washauri wacha Mungu. Waache wakuone ukitumika, ukitoa, ukiabudu, ukijinyenyekeza kwa viongozi wengine. Wakiona kwamba kanisa ni muhimu kwako, litakuwa muhimu kwao.

Ndugu, mtafakari yule baba katika mfano wa mwana mpotevu (Luka 15). Mwanawe mdogo aliporudi kwa aibu na matambara, baba alimkimbilia, akamkumbatia, akambusu, akamrejesha. Huo ndio moyo wa Mungu. Nao ndio moyo ambao baba anapaswa kuwa nao. Wakati mwingine watoto wetu watatukatisha tamaa. Wakati mwingine watavunja mioyo yetu. Wito wa baba si kuwafutilia mbali, bali kuiangalia njia kwa macho yaliyojaa matumaini, tayari kukimbia watakaporudi nyumbani.

Watoto wako hawakuomba wenyewe kuzaliwa. Mungu aliwakabidhi mikononi mwako, naye atakuuliza siku moja ulifanya nini nao. Si ulichowanunulia, bali ni ulichowajenga ndani yao. Si wangapi uliokuwa nao, bali ni wakawa watu wa namna gani. Uwe baba anayestahili kweli kuwa naye. Lenga mishale yako vizuri. Na siku moja, kwa neema ya Mungu, podo lako litajaa mishale ikiruka kwa ajili ya utukufu wa Mungu.

Sala

Baba wa mbinguni, Wewe ndiwe Baba ambaye kwako kila jamaa mbinguni na duniani hupata jina lake. Umenipa watoto kuwa urithi na jukumu.

Nisamehe kwa kila mara nilipokuwa na shughuli nyingi mno, mkali mno, mbali mno, mwenye hasira mno, kimya mno. Nisamehe kwa kuwachokoza badala ya kuwachunga. Nipe neema ya kuwafanya wanafunzi — kusoma Neno lako pamoja nao, kuomba pamoja nao, kuwarekebisha kwa upendo, kuudhihirisha Kristo mbele yao. Uwaokoe watoto wangu, Bwana. Asipotee hata mmoja wao. Nitumie kama chombo chako kuwachonga wawe mishale itakayoruka mbali na kuipiga shabaha ya utukufu wako. Kwa jina la Yesu Kristo, Ndugu yetu mkubwa, Amina.