Umeumbwa Kuongoza

Msingi wa Kibiblia wa Uongozi wa Kiroho wa Wanaume

“BWANA Mungu akamtwaa huyo mtu, akamweka katika bustani ya Edeni, ailime na kuitunza. BWANA Mungu akamwagiza huyo mtu, akisema, ‘Matunda ya kila mti wa bustani waweza kula; walakini matunda ya mti wa ujuzi wa mema na mabaya usile, kwa maana siku utakapokula matunda ya mti huo utakufa hakika.’”

— Mwanzo 2:15–17 Ili kuelewa Mungu anachomtaka mwanamume, ni lazima turudi mwanzoni. Kabla ya wingi wa wake kuanzishwa na Lameki katika Mwanzo 4, kabla ya Anguko, kabla ya dhambi kuingia katika habari ya wanadamu, Mungu aliubuni ulimwengu, naye akamuumba mwanamume auongoze.

Angalia jinsi Biblia inavyosimulia habari hii. Katika Mwanzo 1, mwanamume na mwanamke wanaumbwa pamoja siku ile ile, wote katika mfano wa Mungu, wote wakipewa mamlaka juu ya dunia. Huu ndio msingi wetu: mwanamume na mwanamke ni sawa katika utu, sawa katika thamani, sawa katika kubeba mfano wa Mungu. Hakuna mume anayepaswa kumtendea mkewe kama aliye duni kuliko yeye. Hakuna baba anayepaswa kuwatendea binti zake kama walio duni kuliko wana wake. Katika mfano wa Mungu, sisi ni sawa.

Lakini katika Mwanzo 2, Mungu anatupa mtazamo wa karibu zaidi wa jinsi alivyoipanga familia ya kwanza, na hapa tunaona jambo la muhimu. Mungu alimuumba Adamu kwanza. Akamweka Adamu bustanini. Akampa Adamu amri kuhusu ule mti, kabla hata Hawa hajaumbwa. Akampa Adamu kazi ya kuwapa wanyama majina. Kisha akasema, “Si vema huyo mtu awe peke yake,” naye akamuumba Hawa kutoka ubavu wa Adamu — si kutoka kichwani mwake ili amtawale, wala si kutoka miguuni mwake ili akanyagwe, bali kutoka ubavuni mwake ili atembee kando yake.

Kutokana na mpangilio huu, mtume Paulo anafikia hitimisho katika Agano Jipya. Akimwandikia Timotheo, anasema, “Kwa maana Adamu ndiye aliyeumbwa kwanza, kisha Hawa” (1 Timotheo 2:13). Paulo anafundisha kwamba mpango wa Mungu wa uongozi wa wanaume nyumbani na kanisani hauna mizizi katika utamaduni, wala katika dhambi, wala katika nani aliye mkubwa au mwenye nguvu zaidi, bali katika uumbaji wenyewe. Kabla ya Anguko, Mungu alikuwa tayari amempa mwanamume wajibu wa pekee.

Na wajibu huo ulikuwa upi? Maandiko yako wazi. Adamu aliwekwa bustanini “ailime na kuitunza” (Mwanzo 2:15). Neno la Kiebrania la “kutunza” (shamar) lina maana ya kulinda, kuhifadhi, kukinga. Adamu alipaswa kuwa mfanyakazi na mlinzi. Alipaswa kulima na kulinda.

Huu bado ndio wito wa kila mwanamume — kujenga, na kulinda.

Sasa tazama kwa makini kilichotokea katika Mwanzo 3. Yule nyoka alimjia Hawa. Akasikiliza. Akayatwaa matunda. Akala. Kisha Biblia inasema jambo ambalo wanaume wengi hawajawahi kuligundua: “Akampa na mumewe aliyekuwa pamoja naye, naye akala” (Mwanzo 3:6).

Ni nani aliyekuwa pamoja naye? Adamu. Alikuwa wapi mkewe alipokuwa akidanganywa na yule nyoka?

Amesimama pale pale. Akifanya nini? Hakuna. Bila kusema lolote. Bila kuongoza lolote. Bila kulinda lolote.

Alinyamaza wakati alipopaswa kusema. Hakuchukua hatua wakati alipopaswa kutenda. Alikuwa mwoga wakati alipopaswa kuwa mwanamume.

Ndugu zangu, hii ndiyo dhambi ya kwanza ya uongozi wa kiume, na bado ndicho kushindwa kwetu kunakojirudia zaidi. Si kwamba tuna ukali kupita kiasi, bali kwamba tumekaa kimya kupita kiasi. Si kwamba tunaongoza kupita kiasi, bali kwamba tunaongoza kwa uchache mno. Wake zetu wanadanganywa na uongo wa zama hizi, nasi tumesimama kando yao bila kusema lolote. Watoto wetu wanafundishwa na mitandao ya kijamii, marafiki wabaya, na walimu wabaya zaidi, nasi tumeketi kwenye kochi tukisogeza vidole kwenye simu zetu. Makanisa yetu yanadhoofishwa na maafikiano ya dhambi, nasi tumenyamaza kimya kwenye viti vya ibada.

Kisha angalia Adamu alichofanya Mungu alipomkabili. Alimlaumu mkewe. “Huyo mwanamke uliyenipa awe pamoja nami ndiye aliyenipa matunda ya mti, nami nikala” (Mwanzo 3:12). Hata alimlaumu Mungu.

Mwanamume asiyechukua hatua huwa mwanamume mwenye kulaumu. Hatachukua wajibu kwa ajili ya nyumba yake, kanisa lake, wala dhambi yake. Anaunyoosha kidole chake kwa mkewe, kwa bosi wake, kwa serikali, kwa wamisionari, kwa yeyote isipokuwa yeye mwenyewe.

Lakini tazama hili kwa makini. Mungu alipokuja kutafuta bustanini, alimwita nani? “BWANA Mungu akamwita Adamu, akamwambia, ‘Uko wapi?’” (Mwanzo 3:9). Mungu hakumwita Hawa kwanza, ingawa Hawa ndiye aliyetenda dhambi kwanza. Mungu alimwita Adamu. Kwa nini? Kwa sababu Adamu alikuwa kichwa. Adamu ndiye aliyekuwa amepewa ile amri. Adamu ndiye aliyewajibika. Vivyo hivyo, hukumu ilipowajia wanadamu, Paulo anatuambia ilikuja “kwa njia ya mtu mmoja” — kwa njia ya Adamu, si kwa njia ya Hawa (Warumi 5:12). Mwanamke alitenda dhambi kwanza, lakini mwanamume ndiye aliyewajibishwa.

Hili linatutia hofu, ndugu zangu. Mungu anawawajibisha wanaume kwa yanayotokea nyumbani mwao, makanisani mwao, na katika jamii zao. Hatuwezi kukwepa kwa kuwalaumu wake zetu. Hatuwezi kukwepa kwa kuulaumu utamaduni wetu. Hatuwezi kukwepa kwa kuwalaumu baba zetu ambao hawakutufundisha. Leo, Bwana anakuuliza, “Uko wapi?”

Lakini ashukuriwe Mungu, habari ya Adamu si neno la mwisho. Biblia inatuambia kuhusu Adamu wa pili — Bwana Yesu Kristo. Pale Adamu wa kwanza aliposhindwa, Adamu wa mwisho alifanikiwa (1 Wakorintho 15:45). Pale Adamu wa kwanza aliponyamaza, Kristo alinena kweli. Pale Adamu wa kwanza alipojificha, Kristo alisonga mbele. Pale Adamu wa kwanza alipopokea kutoka kwa bibi harusi wake na kumwangamiza, Kristo alijitoa mwenyewe kwa ajili ya Bibi harusi wake ili kumwokoa. Pale Adamu wa kwanza alipoleta mauti, Kristo alileta uzima.

Kila mwanamume anayemtumaini Yesu ameunganishwa na Adamu wa pili. Kushindwa kwako katika uongozi si mwisho wa habari yako. Neema ya Kristo inaufunika uoga wako, na Roho wa Kristo anakupa nguvu za kuongoza. Huongozi kwa nguvu zako mwenyewe. Unaongoza kwa nguvu zake.

Basi sikia wito huu, ndugu yangu. Mungu alikuumba uongoze — si kutawala kwa mabavu, si kuonea, si kumwamuru mkeo hovyo, si kuwapiga watoto wako — bali kulima na kulinda. Kuijenga familia yako kiroho. Kuilinda nyumba yako. Kumwendea Mungu kwanza kabla adui hajamjia mkeo. Kuchukua wajibu mambo yanapoharibika. Kumwiga Kristo.

Uliumbwa kwa ajili ya jambo hili. Je, utainuka?

Sala

Baba, ninakiri kwamba nimekuwa kama Adamu wa kwanza kuliko wa pili. Nimenyamaza wakati nilipopaswa kusema. Sikuchukua hatua wakati nilipopaswa kuongoza.

Nimewalaumu wengine kwa yale uliyonipa mimi kuyabeba. Nisamehe, Bwana. Nioshe katika damu ya Yesu, Adamu wa pili, aliyefanikiwa pale niliposhindwa. Nijaze Roho wako Mtakatifu, ili niiongoze nyumba yangu, kanisa langu, na jamii yangu kama ulivyoniita. Nifundishe kulima yale uliyonikabidhi. Nifundishe kuyalinda. Nawe utakapokuja kunitafuta, nisipatikane tena nikiwa nimejificha.

Niko hapa, Bwana — nitume. Kwa jina la Yesu Kristo, Amina.