Mafundisho Makuu ya Jonathan Edwards
Utangulizi

Sura 1 · dakika 6 za kusoma · dakika 8 za kusikiliza

Utangulizi

Maana kwako wewe iko chemchemi ya uzima, katika nuru yako tutaona nuru. ZABURI 36:9

Watu wengi wanaolifahamu jina la Jonathan Edwards wanajua jambo moja tu juu yake, na jambo hilo moja linapotosha. Wanajua kwamba alihubiri mahubiri juu ya wenye dhambi wanaoning’inia kama buibui juu ya moto. Mahubiri hayo yanapatikana katika vitabu vya fasihi vya shuleni kama kielelezo cha ukali wa Wapuriti, na kwa karne mbili yameiweka sifa yake kuwa ya mtu mwenye uso mkali aliyejipatia riziki kwa kuwatisha watu. Mahubiri hayo ni ya kweli. Aliyahubiri kweli, huko Enfield mwezi Julai 1741, nasi tutayafikia. Lakini ni mahubiri moja tu kati ya yapata elfu moja na mia mbili yaliyosalia hadi leo, na hayawakilishi hata kidogo yale mengine. Mtu yule yule aliyeyahubiri aliandika pia kwamba mbingu ni ulimwengu wa upendo, kwamba kusudi la Mungu katika kuumba kitu chochote kile lilikuwa kufurika kwa utimilifu wake Mwenyewe, na kwamba tofauti kati ya Mkristo wa kweli na Mkristo wa uongo hatimaye ni suala la kile ambacho nafsi inakiona kuwa kizuri. Kwa maneno yaliyo wazi kabisa, alikuwa mwanatheolojia wa furaha ambaye mara moja tu aliandika jambo lisilosahaulika juu ya jehanamu.

Kwa Nini Bado Ana Umuhimu

Edwards ana nafasi ya ajabu. Wengi wanakubali kwamba ndiye akili yenye nguvu kuliko zote ambayo kanisa la Amerika limewahi kuzaa, na bado anasomwa kidogo sana. Tasnifu zake ni ngumu; sentensi zake ni ndefu; dhana zake ni za karne ya kumi na nane. Waumini wengi wanaomstahi wamemfahamu kupitia kwa wengine. Hilo ni jambo la kusikitisha, kwa sababu shauku yake kuu si ya karne ya kumi na nane hata kidogo. Aliyatumia maisha yake juu ya swali moja, nalo ndilo swali ambalo kanisa katika kila zama halina uwezo mdogo kuliko wote wa kulijibu kwa uaminifu: unawezaje kutofautisha kati ya mtu aliyebadilishwa na Mungu na mtu ambaye ameguswa hisia tu? Aliliuliza kwa sababu alilazimika. Alisimama katikati ya maamsho mawili makubwa, akawaona maelfu wakikiri kuongoka, akaona sehemu fulani yao wakirudi nyuma, naye akakataa kufikia hitimisho lolote kati ya yale mawili mepesi — kwamba jambo lote lilikuwa udanganyifu, au kwamba kila mguso wa hisia ulikuwa Roho wa Mungu. Alishikilia uwezekano wa tatu unaodai kazi kubwa zaidi: kwamba Mungu alikuwa akitenda kazi kweli kweli, kwamba bandia ilikuwepo kweli kweli, na kwamba viwili hivyo vingeweza kutofautishwa.

Kanisa lolote ambalo limewahi kuendesha kampeni ya injili, kuhesabu walioamua kumfuata Kristo, au kujiuliza waongofu wa mwaka jana wamekwenda wapi, limesimama pale pale aliposimama Edwards.

Jinsi Kitabu Hiki Kilivyopangwa

Sura ishirini fupi zinaeleza mafundisho ambayo Edwards anakumbukwa nayo hasa, zikianzia pale alipoanzia yeye — kwa Mungu — na kusonga mbele kupitia dhambi, wokovu na kuutafuta kwa bidii, hisia za moyo, uamsho, upendo katika mawazo na katika matendo ya mkono ulio wazi, na hatimaye maombi na tumaini la kile ambacho Mungu amekusudia kukitenda katika historia. Kila sura inaishia mahali pale pale pawili: mambo kadhaa ya kutendea kazi na sala. Hili limefanywa kwa makusudi, na Edwards angelikubali. Alishikilia kwa uthabiti mkubwa kwamba maarifa yasiyofikia matendo si maarifa ya wokovu hata kidogo. Ishara ya mwisho na ndefu kuliko zote katika kitabu chake Religious Affections ni mwenendo wa Kikristo — jinsi mtu anavyoishi kwa kweli — naye aliiweka juu ya kila uzoefu wa ndani ambao mtu angeweza kuueleza. Sura ya kitabu hiki inayosomwa na kupendwa lakini haitiiwi, kwa hoja yake yenyewe, imeshindwa. Soma sura moja kwa siku, au moja kwa juma. Simama kwenye mambo ya kutendea kazi. Omba sala iliyotolewa, au bora zaidi, omba sala yako mwenyewe. Katika kitabu chote, mahubiri na tasnifu zake mwenyewe zimetajwa kwa majina, ili msomaji aweze kuufuata uzi wowote mpaka kwenye chanzo chake. Mwongozo mfupi wa kazi zake umewekwa mwishoni. Maandishi ya Edwards hayana tena hakimiliki na yanapatikana kwa wingi bila malipo, jambo linalomaanisha kwamba, tofauti na wanatheolojia wengi wakuu, anaweza kusomwa kwa ukamilifu na mtu yeyote mwenye mtandao wa intaneti na uvumilivu kiasi.

Jambo moja zaidi lazima lisemwe tangu mwanzo, na ni afadhali lisemwe waziwazi. Hiki si kitabu cha kumwabudu shujaa. Jonathan Edwards alimiliki watumwa. Alimnunua msichana aitwaye Venus huko Newport mwaka 1731, alipokuwa na umri wa yapata miaka kumi na minne. Katika miaka iliyofuata, nyumba yake ilijumuisha wengine — Leah, Titus, Joseph, Sue, Rose. Aliipinga biashara ya watumwa ya kuvuka Bahari ya Atlantiki na akaandika dhidi yake, aliwabatiza waumini weusi na kuwapokea kuwa washirika kamili wa kanisa lake wakati wachungaji wengine walikataa, na aliandika katika daftari zake kwamba bwana na mtumishi wana Muumba mmoja aliyewaumba sawasawa wakiwa na asili ileile. Na bado aliutetea mfumo wenyewe wa utumwa katika rasimu ya barua, naye akafa bila kumwacha huru mtu yeyote. Hakuna njia ya kulipunguza uzito jambo hili, wala halipaswi kupunguzwa uzito. Halikuwa upofu wa zama zisizojua lililo bora; watu katika koloni lake mwenyewe walikuwa wakihoji dhidi ya utumwa katika siku za uhai wake, naye akawajibu. Watu waliofanya kazi nyumbani mwake ndio walioiwezesha ile kazi ya kujifunza iliyozaa vitabu ambavyo bado tunavisoma. Ukweli huo unastahili kuwemo katika simulizi lolote la kweli juu yake. Basi kwa nini tumsome hata kidogo? Kwa sababu ile ile tunayomsoma Daudi, aliyepanga mauaji, na Petro, aliyemkana Bwana wake, na Paulo, aliyeshika nguo za wale waliompiga mawe Stefano. Maandiko yenyewe yanaandika makosa ya watu ambao Mungu aliwatumia, na yanafanya hivyo bila aibu na bila kutoa udhuru kwa jambo lolote. Mungu hajawahi kuwa na malighafi nyingine ya kufanyia kazi isipokuwa wenye dhambi, wala hajawahi kujifanya kuwa ni vinginevyo. Kuna pia kejeli chungu ambayo Edwards mwenyewe angeielewa. Kabla kizazi kimoja hakijapita, mwanawe mwenyewe na mrithi wake wa karibu zaidi katika theolojia, Samuel Hopkins, wakawa miongoni mwa wapinzani wakuu wa utumwa — nao walijenga hoja yao moja kwa moja kutokana na theolojia yake, wakisisitiza kwamba walikuwa wakizipeleka tu kanuni zake mwenyewe mahali ambapo yeye alishindwa kuzipeleka. Fundisho lake la wema wa kweli, la nia njema inayowaelekea uwepo wote, likaonekana kuwa na ndani yake hoja inayopinga mwenendo wake mwenyewe. Hilo ndilo hasa alilotufundisha kulitarajia. Hakuna fundisho lililokuwa la msingi zaidi kwake kuliko hili: kwamba moyo wa mwanadamu ni mdanganyifu kupita uwezo wetu wa kuutambua, kwamba sisi ni vipofu zaidi pale tunaponufaika zaidi, na kwamba hata mtu aliyeongoka anaweza kuficha ndani yake kile ambacho hajawahi kukichunguza. Kitabu kinachomwonyesha Edwards kama mtakatifu asiye na doa kingekuwa kinapingana na fundisho lile lile ambalo kiliandikwa kulisifu. Kwa hiyo shauri la kitabu hiki ni shauri la Maandiko: Jaribuni mambo yote; lishikeni sana lililo jema (1 Wathesalonike 5:21). Pima kila sura kwa Neno la Mungu. Pale Edwards anapokuwa mwaminifu kwa Maandiko — na juu ya utukufu wa Mungu, ulazima wa kuzaliwa upya, kupimwa kwa uzoefu wa kidini na uzuri wa utakatifu, yeye ni mwaminifu kweli kweli — yapokee kwa furaha na uyatendee kazi. Pale alipokosea, naye alikosea, jifunze kutokana na hilo pia. Ni mojawapo ya mafunzo yenye manufaa zaidi aliyo nayo ya kutufundisha.

Neno la mwisho kuhusu msomaji ambaye kitabu hiki kinamkusudia. Edwards aliandika kwa ajili ya kusanyiko la kikoloni lililozungumza Kiingereza, la wakulima na mafundi katika bonde la mto huko Massachusetts. Sasa anasomwa duniani kote — huko Korea, huko Brazil, huko Nigeria, huko China — na Wakristo ambao hali zao hazifanani kwa lolote na zake. Sababu si kwamba mazingira yake yanasafiri vizuri. Ni wazi kwamba hayasafiri vizuri. Sababu ni kwamba alishughulika karibu kabisa na mambo yasiyobadilika: Mungu yukoje, moyo wa mwanadamu ukoje, na jinsi mtu anavyoweza kujua kama neema ya Mungu imemgusa kweli. Maswali hayo tayari yanangoja popote kitabu hiki kinapofunguliwa, kwa lugha yoyote kitakayobebwa.

Inayofuata