Buli Muntu Yeetaaga Ekiddukiro

“Omuntu aliba ng’ekifo eky’okwekwekamu empewo, ng’ekiddukiro okuva eri kibuyaga, ng’emigga gy’amazzi mu ddungu, ng’ekisiikirize eky’olwazi olunene mu nsi ey’ennyonta.—Isaaya xxxii. 2.

Ekiro kya leero nnina ekyawandiikibwa eky’omuwendo ennyo okuva mu Ndagaano Enkadde—njagala nnyo Endagaano Enkadde, kubanga ejjudde Kristo—Isaaya xxxii. 2: “Omuntu aliba ng’ekifo eky’okwekwekamu empewo, ng’ekiddukiro okuva eri kibuyaga, ng’emigga gy’amazzi mu ddungu, ng’ekisiikirize eky’olwazi olunene mu nsi ey’ennyonta.”

Emyaka mingi emabega bwe nnali ntambula ku lukalu lwa Bulaaya nga nkyalira amaterekero g’ebifaananyi agamu ag’omu Girimaani, nnalaba ekifaananyi mu tterekero eriggya ery’ebifaananyi e Munich ekyankwatako ennyo mu birowoozo. Kyali kiraga kibuyaga ng’asembera; ebire eby’okubwatuka byali byekuŋŋaanya nga bikutte era nga bitiisa; emiti gyali gikutama mu maaso g’embuyaga ezisooka ez’omuyaga ogwali gujja. Embalaasi n’ente zaali zidduka mu nnimiro nga zitidde, era akabinja akatono ak’abasajja, abakazi n’abaana, nga bakutamye, nga batukula mu maaso, era ng’entiisa erabikira mu buli ndabika ne mu buli kye bakola, baali badduka kibuyaga nga banoonya ekifo eky’okwekwekamu. Sirowooza nti ekyo kye kyali ekigendererwa ky’omusiizi w’ekifaananyi, naye bulijjo kindabikidde nti ekifaananyi kino kyali kiraga bulungi obulamu bwa buli muntu. Buli musajja na buli mukazi yeetaaga ekifo eky’okwekwekamu. Oyinza okubuuza nti: ekifo eky’okwekwekamu okuva ku ki? Ekifo eky’okwekwekamu okuva ku bintu bina.

1. Twetaaga Ekifo eky’Okwekwekamu okuva ku Muntu ow’Omunda Atulumiriza.—Okusooka byonna, buli omu ku ffe yeetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku kulumiriza kw’omuntu we ow’omunda. Buli musajja na buli mukazi ali wano ekiro kya leero alina omuntu ow’omunda, era buli musajja na buli mukazi ali wano ekiro kya leero yayonoona ng’awakanya omuntu we ow’omunda. Tewali kubonaabona kufaanana ng’okubonaabona okw’omuntu ow’omunda alumiriza. Tekitwetaagisa kugenda mu Kigambo kya Katonda okukizuula ekyo. Tukisanga ne mu biwandiiko by’abakaafiiri. Teyali mutontomi Mukristaayo, wabula omukaafiiri eyaliwo nga mu biseera bya Kristo, omutontomi Omulattini Juvenal, eyagamba nti:

“Nzikiriza, tewali kibonyoobonyo abatontomi kye bayiiya

Ekyenkana obulumi obw’amaanyi obutayogerekeka

Bw’awulira oyo, emisana n’ekiro, atalina kiwummulo,

Atambula n’omusango gwe mu kifuba kye.”

Waaliwo omutontomi omukaafiiri omulala, wadde nga yabeeranga mu nsi y’Abakristaayo, omutontomi Lord Byron, eyawandiika nti:

“Bwe batyo abalina emmeeme enzikiza bwe bafa,

Oba babeera ng’enjaba, nga beetooloddwa omuliro,

Bw’etyo emmeeme okwejjusa gye kwayuzaayuza bw’enyolwa,

Etasaanira nsi, era etannasalirwa ggulu;

Ekizikiza waggulu, okuggwaamu essuubi wansi,

Ekizikiza kimwetoolodde, munda mu ye okufa.”

Naye tekitwetaagisa kugenda eri abatontomi okuzuula ebibonyoobonyo by’omuntu ow’omunda alumiriza. Tubisanga okutwetooloola buli lunaku mu bulamu obwa ddala ne mu bye tuyitamu. Ekiro kimu ng’okusinza kuwedde, mu kkanisa gye ndi omusumba waayo kati e Chicago, omukazi eyalina amaaso agaalaga nti aliko ekimutawaanya ennyo yajja gye ndi n’agamba nti, “Njagala okwogera naawe mu kyama.” Ne mmuddamu nti, “Bw’onojja mu woofiisi yange enkya ku ssaawa munaana ez’olweggulo, nja kuba n’omusumba; era bw’oba olina ky’oyagala okwogera, tujja kusanyuka okukuwuliriza.”

Ku lunaku olwaddirira ku ssaawa munaana omukazi yajja mu woofiisi yange, Omwami Hyde, omusumba, yaliwo, ne ŋŋamba omukazi nti, “Kaakano, kiki ekikuluma?” Yagezaako okwogera, n’alemwa. Ne nziramu nti, “Kiki ekikuluma?” Kati n’agezaako, n’alemwa nate. Omulundi ogwokusatu ne ŋŋamba nti, “Kiki ekikuluma? Tetuyinza kukuyamba okuggyako ng’otubuulidde ekikuluma.” Awo n’ayogera ng’assa omukka mu kamwa nti, “Nnatta omuntu. Waakayita emyaka kkumi n’ena, emitala w’Oguyanja Atlantic, mu nsi gye nnava, mu kizikiza ky’ekibira, nnafumita omusajja ekiso mu bulago, ne nsuula ekiso ne ndduka. Yasangibwa mu kibira ng’ekiso kiri ku mabbali ge. Tewali n’omu yanteebereza, wabula buli muntu yalowooza nti yali yeetta yekka. Nnamalayo emyaka ebiri, era tewali n’omu yanteeberezaako; naye nze nnali mmanyi nti nze nnakikola, era nnali mu nnaku nnyingi, okukkakkana nga nzija mu Amerika okulaba obanga nnyinza okufuna emirembe wano. Nnasooka kugenda New York, oluvannyuma ne nzija e Chicago, era mmaze wano emyaka kkumi n’ebiri, naye sifunye mirembe. Emirundi mingi ŋŋenda ku nnyanja, ne nnyimirira ku mwalo ne ntunuulira amazzi ag’ekizikiza wansi, era nnandibuuseemu singa sityanga ekiyinza okubaawo oluvannyuma lw’okufa.” Ng’ayigganyizibwa era ng’ahiigibwa omuntu we ow’omunda okumala emyaka kkumi n’ena! Ggeyeena ku nsi! Kale, omuntu omu ayinza okugamba nti, Nsobola bulungi okutegeera engeri omuntu eyakola ekikolwa eky’entiisa bw’ekyo, n’asiiga emikono gye omusaayi gw’omuntu, bw’ayinza okutawaanyizibwa omuntu we ow’omunda. Naye nze sikolangako kintu kifaanana ng’ekyo. Ekyo kiyinzika, naye wayonoona; era omuntu ow’omunda bw’atusonga olugalo olw’okutulumiriza, tetupima nnyo bunene oba butono bw’ekibi kyaffe. Naye ogamba nti, “Omuntu wange ow’omunda tantawaanya.” Ekyo kiyinzika, kubanga kimanyiddwa bulungi mu kunoonyereza ku birowoozo by’omuntu nti omuntu ow’omunda oluusi yeebaka; naye omuntu ow’omunda tafa n’akatono. Olunaku lujja omuntu wo ow’omunda eyeebase lw’alizuukuka, era omuntu wo ow’omunda alikusonga olugalo olw’okukulumiriza, era zimusanze omuntu oyo, omuntu we ow’omunda bw’azuukuka nga talina kifo kya kwekwekamu okuva ku muntu we ow’omunda. Mu kibuga Toronto emyaka mingi egiyise waaliwo omuwala omuto eyali azze eyo ng’ava mu kyalo. Yali awulidde ku binyumu by’ekibuga ekyo, n’aleka ewaabwe n’ajja eyo okunoonya obulamu obw’amasanyu, ng’agenda mu bifo eby’emizannyo, mu mazina ne mu binyumu ebya kika ekyo, era nga bangi abalala abagenda mu kibuga ekinene olw’ekigendererwa kye kimu, yakwatibwa omuyaga gw’ebibi by’ekibuga, n’agenda wansi, wansi, wansi mu bulamu obw’obuswavu. Omuntu we ow’omunda teyamutawaanyanga; naye ekiro kimu abayimbi abayitibwa Fiske Jubilee Singers baali bayimba mu Toronto, mikwano gye ne basaba omuwala agende abawulire, n’agenda. Ku nkomerero ne batuuka ku luyimba olwo olulina ekiddibwamu eky’ekyewuunyo:

“Maama wange omulundi gumu, maama wange emirundi ebiri,

Maama wange alisanyuka;

Mu ggulu omulundi gumu, mu ggulu emirundi ebiri,

Maama wange alisanyuka.”

Omuwala oyo omwavu yali atudde waggulu mu kifo eky’ewaggulu, era bwe yawulira amaloboozi g’ekiddibwamu ekyo nga gamutuukako waggulu, ebijjukizo byonna eby’obuto bwe ne bimukomawo; yali mwana nate, ng’ali waka nate, mu maka ag’edda. Bwali kawungeezi; ettaala yali eri ku mmeeza, era maama we ow’amaaso ag’ekisa yali atudde awo ng’akutte Baibuli enzibikkule ku bugulu bwe, era ye, akawala ak’emyaka ena, ak’enviiri eza zaabu, yali afukamidde ku kugulu kwa maama we, ng’ayiga okusaba.

Byonna ne bimukomawo. Abayimbi ba Jubilee ne baddamu nate ekiddibwamu ekyo:

“Maama wange omulundi gumu, maama wange emirundi ebiri,

Maama wange alisanyuka;

Mu ggulu omulundi gumu, mu ggulu emirundi ebiri,

Maama wange alisanyuka.”

Era ebigambo ebyo bwe byaddamu okumutuukako waggulu, omusaayi ogwokya ne gumwambuka mu matama, n’agolokoka mangu, n’akka amadaala ng’adduka n’afuluma mu nguudo z’ekibuga ekinene. Ne yeeyongerayo, ne yeeyongerayo, ne yeeyongerayo, ng’adduka nga bw’asobola, ebigere bye nga bitandise okukoowa, n’ava ku ttaala z’omu kibuga n’atuuka mu kyalo; era enkeera, omulimi omu bwe yafuluma ku mulyango gw’ennyumba ye ey’oku faamu, omuwala oyo omwavu yali awo, ng’anywezezza omulyango, ng’afudde! Yahiigibwa omuntu we ow’omunda okutuusa lwe yafa.

Ayi, waliwo abasajja n’abakazi wano ekiro kya leero abalina abantu baabwe ab’omunda abeebase, naye abantu baabwe ab’omunda balizuukuka lumu, era zimusanze omusajja oba omukazi omuntu we ow’omunda bw’azuukuka nga talina kifo kya kwekwekamu okuva gy’ali.

II. Twetaaga Ekifo eky’Okwekwekamu okuva ku Maanyi g’Ekibi Agali Munda mu Ffe.—Ekyokubiri, twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku maanyi g’ekibi agali munda mu ffe. Kale buli musajja na buli mukazi ali wano ekiro kya leero eyeemanyi obulungi wadde katono amanyi nti munda mu ye mulimu amaanyi g’obubi agamusinga, g’atayinza kufuga mu maanyi ge ku bubwe. Bwe wabaawo omusajja oba omukazi yenna alowooza nti yeefuga ddala, bwe wabaawo omusajja yenna alowooza nti alina amaanyi okwesumattula mu maanyi ge ku bubwe okuva ku kibi ekiri munda mu ye, oyo musajja alimbiddwa nnyo, era kya nnaku. Waliwo abantu abamu wano ekiro kya leero abalina okwegomba okubafuga okw’omwenge omukambwe. Abalala tebagufaako n’akatono, naye bafugibwa bibi birala. Abalala balina okwegomba okw’amaanyi okw’okukuba zzaala. Abalala tebafaayo ku bino byombi, naye baagala ebintu ebirala. Omu alina obusungu obutafugika; abalala balina olulimi olusongovu, olutalina kisa, olw’okuvumirira. Ku bamu kiba kintu kimu, ku balala kirala. Naye mu buli musajja na buli mukazi ku ffe ali munda mu bisenge bino ebina mulimu amaanyi g’ekibi munda mu ffe, agatusinga, ge tutayinza kufuga mu maanyi gaffe ku bwaffe. Twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku maanyi g’ekibi agali munda.

Nzijukira ekiro kimu omuvubuka yajja gye ndi ng’olukuŋŋaana nga luno luwedde, e Minneapolis, mu Amerika, n’agamba nti, “Nkuwulidde ng’obuulira mu luguudo ekiro kya leero, ne ŋŋamba mu mutima gwange nti, ‘omusajja oyo ayinza okunnyamba,’ ne nzija wano ne mbeerawo okutuusa okusinza lwe kuwedde. Kaakano onoonnyamba?” Ne mmugamba nti nnandisanyuse nnyo okukikola singa nnandisobodde. N’agamba nti: “Wuliriza; nnali nkola mu Pennsylvania, ne ntandika okubeera mu bulamu obw’okwejalabya. Kaakano,” bw’atyo bwe yagamba, “omanyi nti obulamu obw’okwejalabya bwetaaga ssente. Bwali bwetaaga ezisinga ze nnali nfuna, ne nnyingiza omukono gwange mu kasanduuko ka ssente z’omukozesa wange ne nzibba. Kya lwatu nnakwatibwa, naye omukozesa wange yali musajja mulungi. Yandinsindise mu kkomera; naye mu kifo ky’ekyo, n’agamba nti, ‘Olina okugenda mu Bukiikakkono-bugwanjuba. Nsi mpya; tandika obulamu obuggya eyo.’ Bampeereza wano, era kati nnina omulimu omulungi, nga bw’olaba okuva ku ngoye zange ez’omulimu,” n’azisonga. “Naye,” bw’atyo bwe yagamba, “ntambulira mu kkubo lye limu mu Minneapolis lye nnatambuliramu mu Pennsylvania. Ntya okuva mu kizimbe kino ekiro kya leero. Nga sinnatambula wadde ebbanga ttono okuva ku kizimbe kino, nja kusisinkana omuntu amanyi, era ddala nga bwe kinaabaawo, mbuze.”

Oyinza obutaba na bunafu mu kkubo omuvubuka ono mwe yali, oba oyinza okubaamu; naye buli musajja na buli mukazi ali wano alina munda mu ye amaanyi g’ekibi agamusinga, g’atayinza kufuga mu maanyi ge ku bubwe. Twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku maanyi g’ekibi agali munda.

III. Twetaaga Ekifo eky’Okwekwekamu okuva ku Maanyi ga Setaani.—Ekyokusatu, twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku maanyi ga Setaani. Emitala eyo mu nsi yaffe waliyo abantu bangi nnyo abeeyita abagezi ennyo ne batakkiriza nti waliwo Setaani omuntu ddala. Nze nzikiriza nti waliwo Setaani omuntu ddala. Nja kubabuulira ensonga. Ekisooka, kubanga Ekitabo eky’Edda kigamba bwe kityo, era nkizudde nti omuntu akkiriza Baibuli bulijjo y’awangula ku nkomerero, era nti omuntu eyeeyita omugezi ennyo era ow’omulembe ennyo n’atakkiriza Ekigambo kya Katonda asigala emabega ku nkomerero, buli mulundi. Kaakano, waaliwo ekiseera bwe nnali omugezi ennyo nga nzikiriza ekitundu kyokka ekya Baibuli ekyalina amagezi agamala okukkiriziganya nange. Katonda yeebazibwe, ekiseera ekyo kyayita. Katonda yeebazibwe, yazibula amaaso gange n’amatu gange okutuusa lwe ntuuse ku kifo we mmanyi—nnandyagadde okuba n’ebiseera okubabuulira engeri gye mmanyi—nti Ekitabo ekyo, okuva ku ssuula esooka okutuuka ku esembayo, kye Kigambo kya Katonda ddala. Kaakano Ekitabo kino kituyigiriza nti waliwo Setaani omuntu ddala. Kyukira mu 1 Peetero v. 8: “Kubanga omulabe wammwe Setaani, atambulatambula ng’empologoma enjala gy’eruma egenda ng’ewuluguma ng’enoonya gw’eneerya.” Abaefeso vi. 11, 12: “Mwambale ebyokulwanyisa byonna ebya Katonda, mulyoke musobole okwolekera enkwe za Setaani. Kubanga tetumeggana na mubiri wadde musaayi, wabula tulwanyisa abafuzi, n’ab’obuyinza, n’amaanyi ag’ensi ag’ekizikiza, n’emyoyo emibi egy’omu bifo ebya waggulu.” Naye, ab’oluganda, waliwo ensonga endala lwaki nzikiriza nti waliwo Setaani omuntu ddala, era y’eno: bye nnyize mu bye mpiseemu n’amagezi gange ag’obuzaaliranwa. Emyaka mingi egiyise omukugu omu omunene mu bya ssaayansi Omufalansa yali asala eddungu lya Buwalabu ng’akulemberwa omulagirizi Omuwalabu. Enjuba bwe yali egwa ebugwanjuba, omulagirizi n’ayanjuluza omukeeka gwe ogw’okusabirako wansi ku ttaka n’atandika okusaba. Bwe yamala, omukugu oyo yayimirira ng’amutunuulira n’okunyooma, n’amubuuza ky’abadde akola. N’agamba nti, “Mbadde nsaba.” “Osaba! Osaba ani?” “Allah, Katonda.” Omukugu n’agamba nti, “Wali olabye ku Katonda?” “Nedda.” “Wali owulidde ku Katonda?” “Nedda.” “Wali ogolodde emikono gyo n’okwata ku Katonda n’omuwulira?” “Nedda.” “Kale oli musirusiru nnyo okukkiriza Katonda gw’otolabangako, Katonda gw’otowulirangako, Katonda gw’otogololangako mukono gwo n’omukwatako.” Omulagirizi Omuwalabu teyaddamu kigambo. Ne bagenda okwebaka, ne bagolokoka mu makya ennyo enkeera, era enjuba nga tennavaayo, ne bafuluma mu weema. Omukugu n’agamba omulagirizi Omuwalabu nti, “Ekiro waliwo eŋŋamira eyetoolodde weema eno.” Omuwalabu, ng’alina endabika ey’enjawulo mu maaso ge, n’agamba nti, “Walabye ku ŋŋamira?” “Nedda.” “Wawulidde ku ŋŋamira?” “Nedda.” “Wagolodde omukono gwo n’okwata ku ŋŋamira?” “Nedda.” “Kale, oli mukugu wa ssaayansi ow’ekyewuunyo okukkiriza eŋŋamira gy’otolabangako, eŋŋamira gy’otowulirangako, eŋŋamira gy’otogololangako mukono gwo n’ogikwatako.” “Ayi, naye,” omulala bwe yagamba, “laba ebigere byayo wano byetoolodde weema yonna.” Mu kaseera ako enjuba n’evaayo mu kitiibwa kyayo kyonna eky’ebuvanjuba, omulagirizi n’awuuba omukono gwe ogw’omu ddungu mu ngeri ennungi, n’agamba nti, “Laba ebigere by’Omutonzi, omanye nti waliwo Katonda.” Ndowooza omusajja oyo ow’omu ddungu atasomangako ye yawangula empaka. Ab’oluganda, buli wamu mu bwengula buno obw’ekitalo tulaba ebigere by’Omutonzi. Naye, nga kya nnaku! buli wamu mu bantu tulaba ebigere by’omulabe. Kale, mwetaaga kutambula butambuzi mu nguudo za Jordan ne mulaba ebigere bya Setaani; mubiraba mu mpuku zammwe ez’obugwenyufu, mu maaso g’abasajja n’abakazi mu nguudo, era, nga kya nnaku! nga kya nnaku! mulaba ebigere bya Setaani mu maka g’abayigirize n’ab’empisa ennungi. Kitegeeza ki abasajja n’abakazi abasomye, abasajja n’abakazi ab’empisa ennungi, okugwa wansi w’amaanyi g’obulimba buno bwonna obw’ekyewuunyo, obwa Christian Science, Theosophy n’ebisirusiru byonna ebya kika ekyo? Kitegeeza nti waliwo Setaani—ow’enkwe, ow’obukuusa, omukugu, ow’ekitalo—atusinga ggwe nange mu nkwe ne mu maanyi. Twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku bukuusa, ku nkwe, ne ku maanyi ga Setaani.

IV. Twetaaga Ekifo eky’Okwekwekamu okuva ku Busungu Obugenda Okujja.—Ekyokuna, twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku obusungu obugenda okujja. Waliwo abantu bangi nnyo abatakkiriza nti waliwo “obusungu obugenda okujja.” Nze nzikiriza. Lwaki? Nate, kubanga Ekitabo eky’Edda kigamba bwe kityo. Ekitabo eky’Edda kigamba, nga bwe nnabalaga ekiro eky’eggulo, nti “Katonda yateekawo olunaku, lw’alisalirako ensi yonna omusango mu bwenkanya,” era Katonda yakikakasa eri abantu bonna bwe yazuukiza Yesu Kristo mu bafu. Ekitabo eky’Edda kigamba nti: “Waliwo olunaku lw’ekiruyi n’okubikkulirwa, Katonda omutukuvu era eyanyiizibwa ennyo lw’alisalirako omusango ogw’obutuukirivu!” Kino nkikkiriza kubanga Baibuli egamba bwe kityo.

Ensonga endala lwaki nzikiriza nti waliwo “obusungu obugenda okujja” eri nti amagezi gange ag’obuzaaliranwa gagamba bwe gatyo. Laba wano, wano waliwo omusajja agaggawala ng’alyazaamaanya baliraanwa be, agaggawala ng’anyaga nnamwandu ne mulekwa. Akikola mu ngeri ezikkirizibwa amateeka. Ayi, weewaawo, alina obukuusa bungi nnyo n’atasobola kukwatibwa mateeka. Naye agaggawala ng’afuula abalala abaavu. Yeeyongera mu bugagga, n’assibwamu ekitiibwa era n’ayisibwa bulungi. Bw’ayita mu nguudo mu ggaali lye ery’ekitiibwa, omwami ali ku luguudo akyuka n’agamba mutabani we nti: “Oyo ye Omwami Gundi, omusajja alina obukugu obw’enjawulo mu by’obusuubuzi, omusajja kati ali mu bakulembeze baffe abalina eby’obugagga. Nsuubira, mwana wange, bw’olikula, oliba n’obuwanguzi nga bw’ali.” Abeera mu kitiibwa, afa mu kitiibwa, afa ng’assibwamu ekitiibwa buli muntu—kumpi buli muntu. Era abo abaafiirwa olw’omululu gwe, abo be yanyigiriza, abo be yalimba, bagalamidde eri, nga bakaliira mu ntaana z’abaavu, gye baagenda nga tebannatuuka olw’obubbi bwe. Mugamba nti tewaliba lunaku abasajja bano abaabeera ku bugagga obwanyagibwa ku nnamwandu omwavu ne ku mulekwa lwe balirina okuyimirira mu maaso ga Katonda omutuukirivu ne bakibalirwa, ne bafuna kye bataafuna mu nsi muno, empeera ebasaanidde olw’obutali bwesigwa bwabwe? Kya lwatu waliwo olunaku olw’okusalirako omusango; kya lwatu waliwo ggeyeena. Singa teyaliwo, kyandibadde kigwanidde okubaawo. Laba wano, wano waliwo omusajja ayita mu bulamu, nga tawa Katonda kirowoozo na kimu okuva mu mwaka gumu okutuuka mu mulala. Aleka Katonda ebweru w’emirimu gye, aleka Katonda ebweru w’obulamu bwe obw’omu bantu, aleka Katonda ebweru w’okusoma kwe, aleka Katonda ebweru w’amasanyu ge, era n’afuula olunaku lwa Katonda olunaku lw’amasanyu, ekitabo kya Katonda nga tekibikkulwangako, Omwana wa Katonda ng’alinnyirirwa wansi w’ebigere. Era bw’atyo omusajja bwe yabeera, era bw’atyo bw’afa, ng’ayita mu nsi nga yeesonyiwa Katonda eyamutonda n’awaayo Omwana we okufiira ku musaalaba okumulokola. Mugamba nti tewaliba lunaku omusajja oyo lw’alirina okugenda mu maaso ga Katonda omutuukirivu n’addamu ebibuuzo bino: “Olunaku lwange walukozesa ki?” “Amateeka gange wagakozesa ki?” “Ekigambo kyange wakikozesa ki?” “Okusinga byonna, Omwana wange wamukola ki?” Kya lwatu waliwo olunaku olw’okusalirako omusango. Era ggwe nange twetaaga ekifo eky’okwekwekamu okuva ku lunaku olwo, buli omu ku ffe, kubanga Ffenna twayonoona era tetusaanira kitiibwa kya Katonda. Bwe bityo, bino bye bintu ebina bye twetaagira ekifo eky’okwekwekamu—omuntu waffe ow’omunda, amaanyi g’ekibi agali munda, amaanyi n’obukuusa bwa Setaani, n’obusungu obugenda okujja.

Waliwo ekifo eky’okwekwekamu? Nsoma nate ekyawandiikibwa kyange: “Omuntu aliba ng’ekifo eky’okwekwekamu empewo, ng’ekiddukiro okuva eri kibuyaga, ng’emigga gy’amazzi mu ddungu, ng’ekisiikirize eky’olwazi olunene mu nsi ey’ennyonta.” Omuntu aliba—omuntu oyo y’ani? Waliwo omuntu omu yekka ali ekifo eky’okwekwekamu—Katonda-Omuntu, Yesu Kristo. Ye kifo eky’okwekwekamu okuva ku muntu ow’omunda. Mbabuulidde ekitundu ku mboozi, era kaakano nja kubabuulira ekisigaddeyo. Omukazi oyo bwe yajja n’ambuulira engeri omuntu we ow’omunda gye yamuyigganya okumala emyaka kkumi n’ena, nnakwata Baibuli ne mmugamba nti, “Okkiriza ebyawandiikibwa mu kitabo kino?” N’agamba nti, “Weewaawo, ssebo, byonna mbikkiriza. Nnakulira mu Kkanisa ya Lutheran!” “Kale,” ne ŋŋamba, “wuliriza!” (Isaaya liii. 6) “‘Ffenna twawaba ng’endiga?’” Ne ŋŋamba nti, “Ekyo kikwatako ggwe?” “Ayi, ssebo,” bwe yagamba, “kinkwatako.” ”‘Buli omu ku ffe n’akwata ekkubo lye. ’” “Ekyo kikwatako ggwe?” “Ayi, weewaawo, obuzibu bwe obwo. Kituufu.” Ne ŋŋamba nti, “Oli ki?” N’agamba nti, “Ndi mubuze.” “Kale, wuliriza ekisigaddeyo: ‘Mukama n’amuteekako obutali butuukirivu bwaffe ffenna.’ Kaakano,” ne ŋŋamba, “oyo gw’amuteekako ye ani?” N’agamba nti, “Ye Yesu Kristo.” “Kale, wuliriza: ‘Mukama n’ateeka ku Yesu Kristo obutali butuukirivu bwaffe ffenna.’ Kaakano,” ne ŋŋamba, “Baibuli yange ka ekiikirire ekibi kyo, omukono gwange ogwa ddyo gukiikirire ggwe, n’omukono gwange ogwa kkono gukiikirire Yesu Kristo.” Ne nzibikka Baibuli ne nziramu ekyawandiikibwa: “Ffenna twawaba ng’endiga; buli omu ku ffe n’akwata ekkubo lye.” Ne nteeka Baibuli yange ku mukono gwange omulala ne ŋŋamba nti, “Ekibi kyo kati kiri ku ani?” N’agamba nti, “Kiri ku nze.” “Kale, wuliriza: ‘Mukama n’amuteekako obutali butuukirivu bwaffe ffenna.’” Ne nteeka Baibuli ku mukono omulala. “Ekibi kyo kati kiri ku ani?” N’alonzalonza, oluvannyuma n’agamba nti, “Kiri ku Yesu Kristo.” “Kituufu!”, ne ŋŋamba. “Kale, kikyali ku ggwe?” Waayitawo akaseera katono nga tannayogera, awo n’aleekaana n’essanyu: “Nedda, kiri ku Yesu Kristo!” “Omukazi oyo, eyali ayigganyizibwa omuntu we ow’omunda okumala emyaka kkumi n’ena, yava mu woofiisi yange ku lunaku olwo ng’alina emirembe gya Katonda mu mutima gwe. Waliwo omusajja oba omukazi wano ayigganyizibwa okujjukira ebyayita? Kristo ye kifo eky’okwekwekamu, era ekiro kya leero waliwo emirembe gy’oli mu ye.

Kristo ye kifo eky’okwekwekamu okuva ku kibi ekiri munda. Nnamanya omuvubuka ow’omu maka amalungi, eyali asomye nnyo, ng’alina ebiruubirirwa ebya waggulu, naye nga yali afugiddwa ddala ekibi mu emu ku ngeri zaakyo ez’ekivve ennyo. Yagezaako okwesumattula, yagezaako okubeera omusajja ddala, naye n’alemwa, n’agenda wansi, wansi ennyo, era wansi ennyo okusingawo, okutuusa ku nkomerero lwe yaggwaamu essuubi era ng’ali kumpi n’okwetta, era ekiro kimu eky’entiisa okuggwaamu essuubi bwe kwali kumutuuseeko mu mmeeme, yakaabirira Katonda ku lwa Kristo, Kristo n’amufuula ow’eddembe. Era teyaddamu n’omulundi gumu kugwa mu kibi ekyo.

Ekyokusatu, Kristo ye kifo eky’okwekwekamu okuva ku maanyi g’ekibi. Mmanyi omusajja mu nsi yaffe ewaffe—ndowooza saamanyangako mu bulamu bwange omusajja eyali mu buyinza bwa Setaani okusinga bwe yali—omusajja eyalina ebitone eby’amagezi ebyewuunyisa, omwogezi asinga okwewuunyisa gwe nnali mpulidde, naye yali agenze wansi, era ng’agudde mu buyinza bwa Setaani, ng’agenze wansi okutuusa mikwano gye bonna lwe baamwabulira, okutuusa mukyala we n’abaana be lwe baafuuka bataayaaye, era ye yali mutambuze atalina waka mu nguudo. Omusajja yali agenze wansi nnyo ne kiba nti, nga bwe nnabuulirwa, olumu yasuula mukyala we omwavu wansi ku ttaka (omu ku bakazi abasinga obulungi abaali bayimiriddeko ku musajja waabwe eyagwa), n’amulinnyirira n’ekisinziiro kye. Ne mmugamba nti, “John, osaanidde okwenenya.” N’agamba nti, “Kale, sikkiriza nga ggwe bw’okkiriza. Sikkiriza Katonda wadde Baibuli yo.” “Naye,” ne ŋŋamba, “John, ekyo tekirina njawulo; bw’onoosembeza Yesu Kristo nga Mulokozi wo, ajja kukulokola, era bw’otoomusembeze, obuze.” Oluvannyuma lw’emyezi mitono, mu kibuga ekirala, yagenda mu kasenge ke akaavu ak’oku ntikko y’ennyumba, ne yeesuula ku Kristo, Yesu Kristo n’amusisinkana n’amulokola n’amukyusa, era leero ali mu basajja abasinga okussibwamu ekitiibwa mu nsi yaffe. Eddiini ya Yesu Kristo si kya kuteebereza buteebereza. Kya mazima ga leero agasobola okukakasibwa. Si nti Kristo yalokola abantu emyaka lukumi mu lwenda egiyise kyokka; abalokola leero mu London.

Ate era, Kristo ye kifo eky’okwekwekamu okuva ku obusungu obugenda okujja. Kaakano, kya lwatu, ekyo siyinza kukikakasa okuva mu bye mpiseemu, kubanga kiri mu biseera eby’omu maaso; naye nsobola okukikakasa n’ensonga etayinza kuwakanyizibwa. Ensonga eyo y’eno: Kristo oyo alina obuyinza okulokola abantu okuva ku maanyi g’ekibi kaakano, mazima alina n’obuyinza okubalokola okuva ku bivaamu by’ekibi oluvannyuma. Eyo si nsonga nnungi? Ka nyongereko nti eddiini yonna etakulokola okuva ku maanyi g’ekibi leero tejja kukulokola okuva ku bivaamu by’ekibi mu mirembe egitaggwaawo. Waliwo eddiini nnyingi mu nsi muno etalina mugaso n’akatono. Abantu bakugamba nti Bakristaayo era nti badiini. Basaba essaala zaabwe, era bakola ebintu bya buli ngeri. Nja kukubuuza ekibuuzo: “Olina okukkiriza mu Yesu Kristo okw’engeri ekulokola okuva ku maanyi g’ekibi leero?” Bw’oba nakwo, olina okukkiriza mu Yesu Kristo okw’engeri eneekulokola okuva ku bivaamu by’ekibi oluvannyuma. Naye bw’oba olina okukkiriza mu Yesu Kristo okw’engeri, mu butuufu, etali kukkiriza, okutakulokola kaakano, olina okukkiriza mu Yesu Kristo okw’engeri etalikulokola okuva ku kibonerezo ky’ekibi oluvannyuma.

Ab’oluganda, Yesu Kristo ye kiddukiro, ekifo eky’okwekwekamu okuva ku bye tuyitamu n’okulumiriza kwabyo, okuva ku maanyi g’ekibi agali munda, okuva ku maanyi ga Setaani, okuva ku busungu obugenda okujja, okuva ku byonna omuntu bye yeetaagira ekifo eky’okwekwekamu. Ani anajja mu kifo kino eky’okwekwekamu ekiro kya leero?