Essuula 16 · eddakiika 12 ez’okusoma
Omwoyo Omutukuvu ng'Omuyigiriza
Omwoyo Omutukuvu ayigiriza abakkiriza ng'abajjukiza ebigambo bya Kristo mu kiseera we bibeetaagisa era ng'abaluŋŋamya mu mazima gonna, ng'abikkulira eby'omwoyo eby'obuziba abagezi b'ensi bye batasobola kutegeera. Ayamba abakkiriza okutegeera Ebyawandiikibwa ng'abamulisiza amakulu gaabyo era ng'abawa amaanyi okubuulira amazima ga Katonda mu ngeri ennungi, ng'akkakasa nti okutegeera n'okuyigiriza okw'amazima kwesigama ku buluŋŋamya bw'Omwoyo so si ku kumanya kw'omuntu kwokka.
Mukama waffe Yesu mu kwogera kwe okwasembayo n'abayigirizwa be nga tannakomererwa, yagamba nti, “Naye Omubeezi, ye Mwoyo Omutukuvu, Kitange gw'aliweereza mu linnya lyange, oyo alibayigiriza byonna, era alibajjukiza byonna bye nnabagamba” (Yokaana 14:26). Wano tulaba omulimu gw'Omwoyo Omutukuvu ogw'engeri bbiri, okuyigiriza n'okujjukiza ebintu Kristo bye yali amaze okuyigiriza. Tujja kubyetegereza nga tusooka ku ky'oluvannyuma.
I. Omwoyo Omutukuvu ajjukiza ebigambo bya Kristo.
Ekisuubizo kino kyasooka kuweebwa Batume era kye kakalu ak'obwesigwa bw'ebyo bye baawandiika ku ebyo Yesu bye yagamba; naye Omwoyo Omutukuvu akola omulimu gwe gumu mu buli mukkiriza amusuubira era amutunuulira okugukola. Omwoyo Omutukuvu atujjukiza okuyigiriza kwa Kristo n'Ekigambo mu kiseera kennyini we tubyetaaga, oba olw'ebyetaago by'obulamu bwaffe oba olw'obuweereza bwaffe. Bangi ku ffe tuyinza okwogera ku biseera bwe twali mu nnaku nnyingi ey'emmeeme oba mu kubuusabuusa okunene ku buvunaanyizibwa bwaffe oba mu kuzibuwalirwa okunene ku kye tuba twogera eri oyo gwe tuba tugezaako okukulembera eri Kristo oba okuyamba, era mu kaseera ako kennyini Ekyawandiikibwa kye twali twetaaga — ekitundu oboolyawo kye twali tetulowoozaako kumala biseera bingi era oboolyawo kye twali tetulowoozangaako mu nsonga eno — kyaleetebwa mu birowoozo byaffe. Ani eyakikola? Omwoyo Omutukuvu ye yakikola.
Ali mwetegefu okukikola emirundi mingi n'okusingawo, singa tumusuubira era ne tumutunuulira okukikola.
Kya nkizo gye tuli buli lwe tutuula okumpi n'omunoonya bino tumulage ekkubo ery'obulamu, okutunuulira Omwoyo Omutukuvu ne twogera nti, “Ncigambe ki omunoonya ono? Kyawandiikibwa ki kye nkozesa?” Waliwo amakulu ag'obuziba mu nsonga nti, mu lunyiriri olwo lwennyini oluddirira ekisuubizo kino eky'omuwendo, Yesu agamba nti, “Emirembe mbaleetera; emirembe gyange gye mbawa.” Olw'Omwoyo okujjukiza ebigambo bye n'okutuyigiriza amazima ga Katonda kwe tufuna era ne tubeera mu mirembe gino. Bwe tutunuulira busa Omwoyo Omutukuvu okutuleetera Ekyawandiikibwa mu kiseera kennyini we tukyetaaga, era Ekyawandiikibwa kyennyini kye twetaaga, mazima ddala tujja kubeera n'emirembe gya Kristo buli kaseera mu bulamu bwaffe.
Omuntu eyali yeeteekateeka olw'omulimu gwa Bukristaayo yajja gye ndi ng'ali mu nnaku nnyingi. Yagamba nti ateekwa okuleka okwetegeka kwe, kubanga yali tasobola kukwata Byawandiikibwa mu mutwe. “Nnina emyaka amakumi asatu mu ebiri,” bwe yagamba, “era nnaakamala emyaka mingi mu bizinensi. Naaleka empisa ey'okusoma, so sisobola kukwata kintu kyonna mu mutwe.” Omusajja yali ayaayaanira okubeera mu buweereza bwa Mukama we, era amaziga gaayimirira mu maaso ge bwe yali akyogera.
“Toggwaamu maanyi,” bwe namuddamu. “Kwata ekisuubizo kya Mukama wo nti Omwoyo Omutukuvu alijjukiza ebigambo bye, yiga ekitundu kimu eky'Ekyawandiikibwa, okinyweze mu birowoozo byo, n'oluvannyuma okwate ekirala, era tunuulira Omwoyo Omutukuvu akubijjukize bw'obibeetaaga.” Yeeyongera n'okwetegeka kwe. Yeesiga Omwoyo Omutukuvu. Oluvannyuma, yatandika omulimu mu kifo eky'obuzibu ennyo, ekifo obukyamu obwa buli ngeri gye bwali bujjudde. Baamukuŋŋaaniranga ku luguudo ng'enjuki, n'akwatanga Bayibuli ye n'eesiga Omwoyo Omutukuvu okumujjukiza ebitundu by'Ekyawandiikibwa bye yali yeetaaga, era yakikola. Abalabe be baajjuzibwa okutabukatabuka, kubanga yabasisinkananga ku buli nsonga n'Ekigambo kya Katonda ekituufu, era bangi ku abo abaali abakakanyavu ennyo bawambibwa eri Kristo.
II. Omwoyo Omutukuvu alituyigiriza byonna. Waliwo ekisuubizo ekyeyongera okuba eky'olwatu ku nsonga eno mu ssuula bbiri ez'oluvannyuma mu Yokaana 16:12-14. Wano Yesu agamba nti, “Nkyalina bingi eby'okubagamba, naye kaakati temuyinza kubigumira. Omwoyo ow'amazima bw'alijja, alibaluŋŋamya mu mazima gonna, kubanga taalyogere ku bwe yekka, naye byonna by'aliwulira by'aliyogera, era alibategeeza ebintu ebigenda okujja. Oyo alingulumiza, kubanga aliddira ebyange n'abibategeeza.” Ekisuubizo kino kyasooka kuweebwa Batume, naye Batume bo bennyini baakikozesa eri abakkiriza bonna (1 Yokaana 2:20-27). Kya nkizo eri buli mukkiriza mu Yesu Kristo, ne wabula asingayo obwetoowaze, okuba “ayigirizibwa Katonda.”
Nga tesigamye ku bayigiriza abantu, “Temwetaaga muntu yenna kubayigiriza” (1 Yokaana 2:27).
Kino, mazima, tekitegeeza nti tetuyinza kuyiga bingi okuva mu balala abayigirizibwa Omwoyo Omutukuvu. Singa Yokaana yali alowooza bw'atyo teyandiwandiise bbaluwa eno okuyigiriza abalala. Omuntu ayigirizibwa Katonda ennyo y'oyo asinga okuba omwetegefu okuwuliriza ebyo Katonda by'ayigirizza abalala. N'okusingawo tekitegeeza nti bwe tuyigirizibwa Omwoyo, tetwetaaga Kigambo kya Katonda ekyawandiikibwa; kubanga Ekigambo kye kifo Omwoyo, ye Mukozi w'Ekigambo, gy'atwala abayizi be era kye kikozesebwa mw'abayigiririza (Abaefeso 6:17; Yokaana 6:33; Abaefeso 5:18-19; Abakkolosaayi 3:16). Naye newaakubadde nga tuyinza okuyiga bingi okuva mu bantu, tetwesigama ku bo.
Tulina Omuyigiriza ow'Obwakatonda, Omwoyo Omutukuvu.
Tetugenda kumanya mazima mu butuufu okutuusa lwe tuyigirizibwa butereevu Omwoyo Omutukuvu. Tewali kuyigiriza kw'obuntu, ne wabula ng'abayigiriza baffe be baani, okuliddayo okutuwa okutegeera amazima okutuufu, okwennyini, era okujjuvu. Ne bwe wandibaddewo okusoma Ekigambo n'obunyiikivu, oba mu Lungereza oba mu nnimi ensookerwako, tekwandituwadde kutegeera kwa mazima okwennyini. Tuteekwa okuyigirizibwa butereevu Omwoyo Omutukuvu, era tuyinza okuyigirizibwa bwe tutyo, buli omu ku ffe. Oyo ayigirizibwa alitegeera amazima ga Katonda obulungi, ne bw'aba tamanyi kigambo na kimu eky'Oluyonaani oba Oluceburaniya, okusinga oyo amanyi Oluyonaani n'Oluceburaniya mu bujjuvu n'ennimi zonna ezigatte, naye nga tayigirizibwa Mwoyo.
Omwoyo alimuluŋŋamya oyo gw'ayigiriza bw'atyo “mu mazima.” Ekitundu kyonna eky'amazima ga Katonda kya buli omu ku ffe, naye Omwoyo Omutukuvu talituluŋŋamya mu mazima gonna mu lunaku lumu, wadde mu wiiki, wadde mu mwaka, wabula omutendera ku mutendera. Waliwo enkola bbiri enjawulo ez'okuyigiriza kw'Omwoyo eziyogeddwako: (1) “Alibategeeza ebintu ebigenda okujja.” Bangi bagamba nti tetuyinza kumanya kintu kyonna ku bigenda okujja, nti ebirowoozo byaffe byonna ku nsonga eyo kya kubwatuka busa. Mazima, tetuyinza kumanya buli kintu ku biseera eby'omu maaso.
Waliwo ebintu ebimu Katonda by'asiimye okwekuumira yekka, ebintu eby'ekyama ebibye (Ekyamateeka Olwokubiri 29:29). Okugeza, tetuyinza “kumanya biro oba ebiseera” eby'okukomawo kwa Mukama waffe (Ebikolwa 1:7), naye waliwo ebintu bingi ku biseera eby'omu maaso Omwoyo Omutukuvu by'alitubikkulira.
(2) “Oyo alingulumiza, kubanga aliddira ebyange n'abibategeeza.” Guno gwe mulimu gw'Omwoyo Omutukuvu ogw'enjawulo ogw'okuyigiriza n'omukkiriza, era n'atakkiriza, Yesu Kristo. Gwe mulimu gwe ogusinga byonna okubikkula Yesu Kristo n'okumugulumiza. Okuyigiriza kwe kwonna kwessimba ku Kristo. Ng'ava eno oba eri, bulijjo atuleeta eri Yesu Kristo. Abamu batya okussa essira ku mazima agakwata ku Mwoyo Omutukuvu, nga beeraliikirira nti Kristo yennyini ayinza okuduulirwa n'atebwa ennyuma, naye tewali n'omu agulumiza Kristo nga Omwoyo Omutukuvu bw'akola. Tetugenda kutegeera Kristo, wadde okulaba ekitiibwa kye, okutuusa Omwoyo Omutukuvu lw'atuvvuunulira. Ne bwe twandiwulirizza okubuulira n'okuyigiriza, ne kuba nga kwa magezi katya, wadde okusoma Ekigambo kwokka, tekwandituwadde kulaba “ebintu bya Kristo”; Omwoyo Omutukuvu ye ateekwa okutulaga, era ayagala okukikola, era asobola okukikola. Ayaayaanira okukikola.
Okwegomba kw'Omwoyo Omutukuvu okusinga amaanyi kwe kubikkula Yesu Kristo eri abantu. Ku lunaku lwa Pentekooti, Peetero n'abalala abaali naye bwe baali “bajjuzibbwa Omwoyo Omutukuvu,” tebaayogera nnyo ku Mwoyo Omutukuvu; baayogera ku Kristo. Wetegereze okubuulira kwa Peetero ku lunaku olwo; Yesu Kristo ye yali omutwe gwe ogumu, era Yesu Kristo y'aliba omutwe gwaffe ogumu, bwe tuyigirizibwa Omwoyo; Yesu Kristo alijjula ekifo kyonna eky'okulaba kwaffe. Tuliba ne Kristo omuggya, Kristo ow'ekitiibwa. Kristo aliba wa kitiibwa gye tuli nnyo ne tuyaayaanira okugenda okubuulira buli omu ku Oyo ow'ekitiibwa gwe tuzudde. Yesu Kristo aba wa njawulo nnyo Omwoyo bw'amugulumiza ng'addira ebibye n'abitulaga.
III. Omwoyo Omutukuvu atubikkulira ebintu eby'obuziba ebya Katonda ebikwekeddwa omuntu ow'omubiri era ebiri obusirusiru gy'ali. Tusoma mu 1 Abakkolinso 2:9-13, “Ekyo eriiso lye litalabanga, n'okutu bwe kutawuliranga, n'omutima gw'omuntu bwe gutalowoozangako, Katonda kye yateekerateekera abo abamwagala. Ebintu bino Katonda yabitubikkulira olw'Omwoyo. Kubanga Omwoyo akebera byonna, n'obuziba bwa Katonda bwennyini. Kubanga ani amanyi ebirowoozo by'omuntu okuggyako omwoyo gw'omuntu oyo oguli mu ye? Bwe kityo tewali amanyi birowoozo bya Katonda okuggyako Omwoyo wa Katonda. Kaakati twafuna, si mwoyo gwa nsi, wabula Omwoyo ava eri Katonda, tulyoke tutegeere ebintu Katonda bye yatuwa obuwa. Era tubyogera, si mu bigambo ebiyigirizibwa amagezi g'abantu, wabula ebiyigirizibwa Omwoyo, nga tuvvuunula amazima ag'omwoyo eri abo ab'omwoyo.” Ekitundu kino kyogera okusookera ku Batume, naye tetuyinza kukugira mulimu guno ogw'Omwoyo ku bo bokka.
Omwoyo abikkulira buli mukkiriza ebintu eby'obuziba ebya Katonda, ebintu eriiso ery'omuntu bye litalabangako, n'okutu bye kutawuliranga, era ebitayingiranga mu mutima gw'omuntu; bino bye bintu Katonda by'ateekerateekera abo abamwagala. Kirabika bulungi okuva mu bwogeddwako nti kino tekyogera ku ggulu kwokka oba ebintu ebigenda okujja mu bulamu obw'oluvannyuma. Omwoyo Omutukuvu addira ebintu eby'obuziba ebya Katonda, Katonda bye yatuteekerateekera, ne mu bulamu buno obw'okaakati, n'abitubikkulira.
IV. Omwoyo Omutukuvu avvuunula okubikkulirwa kwe. Awa amaanyi ag'okwawula, okumanya, n'okusiima ekyo ky'ayigirizza. Mu lunyiriri oluddirira olwo lwe twakayogera tusoma nti, “Omuntu ow'omubiri tafuna bintu bya Mwoyo wa Katonda, kubanga busirusiru gy'ali, era tasobola kubitegeera kubanga bitegeerwa mu mwoyo” (1 Abakkolinso 2:14). Omwoyo Omutukuvu si Mukozi w'okubikkulirwa kwokka, ye Kigambo kya Katonda ekyawandiikibwa: era ye Muvvuunuzi w'ekyo ky'abikkudde. Buli kitabo eky'obuziba kiba kya nsanyu era kya mugaso okusingirira ddala bwe tuba n'omuwandiisi w'ekitabo okumpi okukituvvuunulira, era bulijjo kya nkizo gye tuli okuba n'omuwandiisi wa Bayibuli okumpi bwe tugisoma.
Omwoyo Omutukuvu ye Mukozi wa Bayibuli, era ali mwetegefu okuvvuunula amakulu gaayo eri buli mukkiriza buli lw'aggula Ekitabo. Okutegeera Ekitabo, tuteekwa okumutunuulira, olwo n'ebifo ebisinga ekizikiza ne bitangaala. Emirundi mingi twetaaga okusaba awamu n'Omuzabbuli ow'edda nti, “Ozibule amaaso gange, ndyoke ndabe eby'ekitalo ebiva mu mateeka go” (Zabbuli 119:18). Tekimala nti tulina okubikkulirwa kwa Katonda mu maaso gaffe mu Kigambo ekyawandiikibwa okusoma, tuteekwa era okuba n'omusana ogw'omunda ogw'Omwoyo Omutukuvu okutusobozesa okukutegeera bwe tukusoma.
Kye kiremba ekya bulijjo, naye ekiremba ekyeyoleka ennyo, kwe kugezaako okutegeera okubikkulirwa okw'omwoyo n'okutegeera okw'omubiri. Okugezaako okusirusiru kuno kwe kwakulukusa bangi mu ttosi ery'ekiyitibwa “Higher Criticism.” Okutegeera obuyiiya, omuntu ateekwa okuba n'okuwulira okulungi awamu n'okumanya langi n'erangi, era omuntu okutegeera okubikkulirwa okw'omwoyo ateekwa okuyigirizibwa Omwoyo. Okumanya kwokka ennimi Bayibuli mwe yawandiikirwa tekumala. Omuntu atalina magezi malungi ayinza okusuubira okusiima ekifaananyi kya Sistine Madonna olw'okuba tazibe langi mu maaso, nga bwe kiri obwongo eri omuntu atajjudde Mwoyo okusuubira okutegeera Bayibuli olw'obwereere nti amanyi ebigambo n'amateeka g'ennimi Bayibuli mwe yawandiikirwa.
Kyandibadde nga tetulina njawulo bwe tulowooza okuteeka omuntu okuyigiriza obuyiiya olw'okuba ategeera by'okusiiga langi, nga bwe kiri okuteeka omuntu okuyigiriza Bayibuli olw'okuba nga ategeera bulungi Oluyonaani n'Oluceburaniya. Mu biseera byaffe twetaaga, si kukiriza bwokka nti obutuukirivu bwaffe tebumala era tebulina mugaso mu maaso ga Katonda, kwe kuyigiriza okw'essuula ezisooka ez'Ebbaluwa eri Abaruumi, wabula n'okukiriza nti amagezi gaffe tegamala era tegalina mugaso mu bintu bya Katonda, kwe kuyigiriza okw'Ebbaluwa Esooka eri Abakkolinso, naddala essuula esooka okutuuka ku ey'okusatu. (Laba, okugeza, 1 Abakkolinso 1:19-21, 26, ne 27.)
Abayudaaya ab'edda baalina okubikkulirwa okw'Omwoyo, naye ne balemwa okwesiga Omwoyo yennyini okukubavvuunulira, bwe batyo ne bawaba. Bwe kityo Abakristaayo leero balina okubikkulirwa okw'Omwoyo, era bangi balemererwa okwesiga Omwoyo Omutukuvu okukubavvuunulira, bwe batyo ne bawaba. Ekkanisa yonna ey'enjiri ekiriziganya, wadde mu kuteesa bwokka, nti obutuukirivu bw'omuntu tebumala n'akatono. Kye yeetaaga okuyigirizibwa mu kaseera kano, era kye yeetaaga okulaba, kwe kutamala kw'amagezi g'omuntu. Ekyo oboolyawo kye kuyigiriza omulembe guno ogw'amakumi abiri ogw'amalala ag'amagezi kwe gwetaaga okusinga okuyiga. Okutegeera Ekigambo kya Katonda, tuteekwa okwefululusa amagezi gaffe gonna ne tuwummulira mu kwesiga Omwoyo wa Katonda okukituvvuunulira.
Kirungi okuteeka ku mutima ebigambo bya Yesu yennyini mu Matayo 11:25, “Nkwebaza, Kitange, Mukama w'eggulu n'ensi, kubanga ebintu bino wabikweka ab'amagezi n'ab'okutegeera n'obibikkulira abaana abato.” Abayizi ba Bayibuli abamu lumu baali bakubaganya ebirowoozo ku ngeri ezisinga obulungi ez'okusoma Bayibuli, omusajja omu, eyali muyivu era ow'amasomero, n'agamba nti, “Ndowooza engeri esinga obulungi ey'okusoma Bayibuli ye ngeri y'omwana omuwere.”
Bwe tumala okuggyawo obutuukirivu bwaffe ddala, olwo era olwo lwokka, lwe tufuna obutuukirivu bwa Katonda (Abafiripi 4:7, 9; Abaruumi 10:3). Era bwe tumala okuggyawo amagezi gaffe ddala, olwo lwe tufuna amagezi ga Katonda. “Waleme kubaawo yeerimba yekka,” bw'agamba Omutume Pawulo. “Omuntu yenna mu mmwe bw'alowooza nti wa magezi mu mulembe guno, afuuke omusirusiru alyoke afuuke ow'amagezi” (1 Abakkolinso 3:18). Era okwefululusa kuteekwa okukulembera okujjuzibwa, omuntu yeeyiweeko Katonda alyoke ayiwibwe mu ye.
Tuteekwa buli lunaku okuyigirizibwa Omwoyo okutegeera Ekigambo. Tetuyinza kwesiga nsonga nti Omwoyo yatuyigiriza jjo. Buli mulundi omuggya bwe tutuukirira Ekigambo, kiteekwa kubeera mu maanyi g'Omwoyo olw'omukolo ogwo ogwennyini. Nti Omwoyo Omutukuvu yamala okumulisa ebirowoozo byaffe okukwata amazima agamu tekimala. Ateekwa okukikola buli mulundi gwe tuyolekera ekitundu ekyo. Andrew Murray yagamba bulungi nti, “Buli mulundi bw'ojja eri Ekigambo mu kusoma, mu kuwuliriza okubuulira, oba mu kusoma ekitabo eky'eddiini, waanobeerawo, ng'okwawukana bwe kuli n'engeri gy'okwatagana n'eby'ebweru, omukolo ogw'olwatu ogw'okwefiiriza, ng'owakanya amagezi go n'oweeyabulira mu kukkiriza eri Omuyigiriza ow'Obwakatonda” (“The Spirit of Christ,” olupapula 221).
V. Omwoyo Omutukuvu asobozesa omukkiriza okutuusa eri abalala mu maanyi amazima ge yayigirizibwa.
Pawulo agamba mu 1 Abakkolinso 2:1-5, “Nange, bwe najja gye muli, abooluganda, saajja kubabuulira bujulizi bwa Katonda n'ebigambo ebisukkulumu oba amagezi. Kubanga nnasalawo obutamanya kintu kyonna mu mmwe okuggyako Yesu Kristo era oyo eyakomererwa. Era nnali nammwe mu bunafu ne mu kutya ne mu kukankana okungi, okwogera kwange n'obubaka bwange tebyali mu bigambo bya magezi ebisendasenda, wabula mu kwolesebwa kw'Omwoyo n'okw'amaanyi, okukkiriza kwammwe kuleme kwesigama ku magezi g'abantu wabula ku maanyi ga Katonda.”
Mu ngeri y'emu, ng'awandiikira abakkiriza mu 1 Abasessaloniika 1:5, “Kubanga enjiri yaffe teyajja gye muli mu kigambo kyokka, wabula ne mu maanyi ne mu Mwoyo Omutukuvu ne mu bukakafu obujjuvu. Mumanyi engeri gye twali abasajja bwe tweyoleka mu mmwe ku lwammwe.” Tetwetaaga Mwoyo Omutukuvu kubikkula mazima eri abatume ne bannabbi abalonde mu kifo ekisooka kyokka, n'Omwoyo Omutukuvu mu kifo eky'okubiri okutuvvuunulira ffe nga bantu ssekinnoomu amazima ge yabikkudde bw'atyo, wabula mu kifo eky'okusatu, twetaaga Omwoyo Omutukuvu okutusobozesa okutuusa obulungi eri abalala amazima ye yennyini ge yatuvvuunulira. Tumwetaaga okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero. Ensonga enkulu emu ey'okulemererwa okw'amazima mu buweereza, ne bwe wabaawo okulabika ng'okwesiima, era si mu buweereza obwa bulijjo bwokka wabula ne mu ngeri zonna ez'obuweereza, eva mu kugezaako okuyigiriza n'“ebigambo ebisendasenda eby'amagezi g'omuntu” (kwe kugamba, n'obukugu bw'okuwakanya, okusendasenda n'obumanyirivu bw'okwogera) ebyo Omwoyo Omutukuvu bye yatuyigiriza. Ekyetaagisa maanyi ga Mwoyo Mutukuvu, “okwolesebwa kw'Omwoyo n'amaanyi.”
Waliwo ensonga ssatu ez'okulemererwa mu kubuulira leero. Ekisooka, obubaka obulala buyigirizibwa mu kifo ky'obubaka Omwoyo Omutukuvu bwe yabikkula mu Kigambo. (Abantu babuulira ssaayansi, obuyiiya, eby'ebiwandiiko, endowooza, eby'obwannakyewa, ebyafaayo, eby'enfuna, eby'obumanyirivu, n'ebirala, so si Kigambo kya Katonda ekyangu nga bwe kisangibwa mu Kitabo ky'Omwoyo Omutukuvu, Bayibuli.) Eky'okubiri, obubaka bwa Bayibuli obuyigirizibwa Omwoyo busomebwa era bugezebwako okukwatibwa n'okutegeera okw'omubiri, kwe kugamba, awatali musana gw'Omwoyo. Nga kino kya bulijjo nnyo, ne mu bibiina omwo abantu mwe batendekerwa obuweereza, ne mu bibiina ebiyinza okuba nga bituufu ddala. Eky'okusatu, obubaka obuweebwa Omwoyo, Ekigambo, Bayibuli esomebbwa era etegeerebwa wansi w'omusana gw'Omwoyo Omutukuvu, buweebwa abalala n'“ebigambo ebisendasenda eby'amagezi g'omuntu,” so si mu “kwolesebwa kw'Omwoyo n'amaanyi.” Twetaaga, era twesigama ku Omwoyo, okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero. Ateekwa okutuyigiriza engeri y'okwogera awamu n'ekyokwogera. Ateekwa okuba amaanyi awamu n'obubaka.