Essuula 3 · eddakiika 11 ez’okusoma
Katonda ow’Okubudaabuda Kwonna
“Yeebazibwe Katonda, era Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, Kitaawe w’okusaasira era Katonda ow’okubudaabuda kwonna, atubudaabuda mu kubonaabona kwaffe kwonna, tulyoke tusobole okubudaabuda abo abali mu kubonaabona kwonna, n’okubudaabuda Katonda kwe yatubudaabuza ffe ffennyini.” (2 Abakkolinso 1:3-4) Mu mannya gonna agabikkula Katonda, lino—“Katonda ow’okubudaabuda kwonna”—kirabika gye ndi ng’erimu ku agasinga obulungi era agawa emmeeme amaanyi ennyo. Ebigambo bino “okubudaabuda kwonna” tebiriimu kkomo wadde eby’okuggyibwako; era omuntu ayinza okusuubira nti, wadde ng’abagoberezi ba Katonda oyo bayinza okusanga ebizibu bingi eby’ebweru, obulamu bwabwe obw’omunda obw’omwoyo bwandibadde bujjudde okubudaabuda bulijjo.
Naye mu mazima, emirundi mingi kirabika ng’okwawukana ddala, era obulamu obw’omwoyo obw’abantu ba Katonda abangi bujjudde, si kubudaabuda, wabula obuyinike bungi. Obuyinike buno buva mu kweraliikirira olw’enkolagana yaabwe ne Katonda, n’okubuusabuusa okwagala kwe. Beeraliikirira nga balowooza nti tebasaanira kulabirirwa Katonda olw’obutasaanira kwabwe, era bamuteebereza okuba nga tafaayo ku kulwanagana kwabwe oba nga abaleka mu biseera eby’obwetaavu.
Beeraliikirira era batawaanyizibwa buli kimu mu bulamu bwabwe obw’omwoyo—endowooza zaabwe n’enneewulira zaabwe, obutafaayo kwabwe ku Bayibuli, obutanyiikira kwabwe mu kusaba, n’obunnyogovu bw’emitima gyabwe.
Bazitoowererwa okwejjusa olw’ebiseera ebyayita era bajjudde okutya olw’ebiro ebijja. Beewulira nga tebasaanira kujja mu maaso ga Katonda era tebasobola kukkiriza nti ddala bantu ba Katonda. Bayinza okuwulira essanyu n’emirembe ne mikwano gyabwe egy’oku nsi, naye tebasobola kuwulira mirembe ne Katonda.
Era wadde ng’eyeeyita Katonda ow’okubudaabuda kwonna, beeyongera okugamba nti tebasobola kufuna kubudaabuda wonna; era ebyenyi byabwe ebinakuwavu n’amaloboozi gaabwe agaggwaamu essuubi bilaga nti boogera bya mazima, boogera amazima.
Abakristaayo ng’abo, wadde nga beeyita abagoberezi ba Katonda ow’okubudaabuda kwonna, basaasaanya ekizikiza n’obutabeera bulungi buli gye bagenda. Kizibu nnyo okukakasa omuntu yenna nti erinnya lino eddungi—Katonda lye yeyeyisaamu—kintu ekisingako ku bigambo eby’eddiini ebitaliimu makulu ga nnamaddala. Era ntya nnyo nti obulamu obw’abakristaayo abangi obulabika obutali bulungi bwe buvunaanyizibwa ku kitundu kinene eky’obutakkiriza mu nsi.
Omutume atugamba nti tuli “bbaluwa... ezisomebwa era ezitegeerebwa abantu bonna.” Abantu kye basoma mu ffe kisukka nnyo obukulu ku kubunyisa obwakabaka bwa Kristo okusinga bwe tutera okukitegeera. Si kye twogera ekisinga obukulu, wabula kye tuli. Kyangu okwogera ebigambo bingi ebirungi ku Katonda ng’ali Katonda ow’okubudaabuda kwonna; naye bwe tutamanya ffe ffennyini kye kitegeeza okubudaabudibwa mu butuufu, ebigambo byaffe biba bikalu bukalu. Abantu balina okulaba mu bulamu bwaffe kye bawulira mu bigambo byaffe, oba nno okwogera kwaffe kwonna kuleeta obulabe okusinga obulungi. Kyandibadde kya magezi gye tuli okwebuuza abalala kye basoma mu ffe. Kubudaabuda oba butabeera bulungi ekweraga mu bulamu bwaffe obwa buli lunaku?
Naye mu kifo kino omuntu ayinza okubuuza kye ntegeeza olw’okubudaabuda Katonda kw’awa. Kika ky’enneewulira ey’eddiini eyinza okututegekera eggulu naye etalina maanyi ga kutuyamba mu mazima g’obulamu bwa buli lunaku n’okugezesebwa kwabwo kwonna n’obulumi bwabwo? Oba kubudaabuda okwa nnamaddala era okwa mazima—okwo kwe tutegeera—okuleeta emirembe wakati mu bizibu by’obulamu? N’omutima gwange gwonna, nzikiriza nti kwe kwo okw’oluvannyuma.
Okubudaabuda, ka kube okw’omuntu oba okwa Katonda, kwe kubudaabuda—si kirala. Tetufaayo ku bigambo ebikalu; twagala ekintu eky’amazima. Era amazima ag’okubudaabudibwa gandabikira ng’ege limu ku bintu eby’omuwendo ennyo mu bulamu. Ffenna tukimanyi kye kiri. Nga tuli baana, bwe twaddukira maama waffe oluvannyuma lw’okulumizibwa oba okutiisibwa ne tuwulira emikono gye nga gitwetoolodde n’okutulabirira kwe okw’obuweweevu, twamanya okubudaabuda. Nga tukuze, oluvannyuma lw’olunaku oluwanvu, bwe tuwummula ne tuwulira emirembe, twamanya okubudaabuda. Endwadde bw’etandika okuwona n’amaanyi ne gakomawo, twamanya okubudaabuda. Omuntu gwe twagala bw’aba asemberedde okufa naye n’awona, twamanya okubudaabuda.
Emirundi mingi mu bulamu twagamba n’okuwummulamu nti, “Kino kya mirembe,” era mu kigambo ekyo mulimu okuwummula, okuwulira obulungi, n’essanyu ery’obusirifu ekizibu okunnyonnyola mu ngeri endala yonna. Kale tutegeera kye kitegeeza Katonda bw’ayitibwa “Katonda ow’okubudaabuda kwonna.”
Naye kya nnaku, tetukyakkirizza. Kirabise ng’ekirungi nnyo okuba amazima. Essanyu lyakyo lisukkiridde okukkirizibwa emitima gyaffe egy’okubuusabuusa. Emirundi egimu tuyinza okusuubira obumu obudde obutono obw’okubudaabuda, naye tutya okukkiriza obujjuvu bw’“okubudaabuda kwonna” kwe tulina mu bulokozi bwa Mukama waffe Yesu Kristo.
Naye Katonda yandyogedde ki ekisingawo ku kino: “Ng’omuntu nnyina gw’abudaabuda, bwe ntyo bwe ndibabudaabuda mmwe; era mulibudaabudibwa”? (Isaaya 66:13) Weetegereze okugeraageranya—nga... bwe ntyo. Kubudaabuda kwa mazima okutegeezebwa wano—okwo omwana kw’awulira ng’anyweddwa era ng’alabiriddwa maama we. Naye bameka ku ffe abakkirizza ddala nti okubudaabuda kwa Katonda kwa mazima era kuweweevu ng’okwa maama, oba n’okusembera awo? Mu kifo ky’okweraba nga tunyweddwa okumpi n’omutima gwe, emirundi mingi tumulowoozezaako ng’omulamuzi omukambwe era ali ewala, ayagala okussibwamu ekitiibwa era akuuma ku nsobi zaffe. Kyewuunyisa nti eddiini yaffe etufudde abatali ba mirembe mu kifo ky’okutuleetera okubudaabuda? Ani ayinza okuwulira emirembe mu maaso g’omulamuzi ng’oyo?
Naye nsanyuka okugamba nti omulamuzi ng’oyo taliwo. Katonda ali mu butuufu afaanana nga maama ayagala. Ayogera lwatu nti, “Ng’omuntu nnyina gw’abudaabuda, bwe ntyo bwe ndibabudaabuda mmwe.”
Akiddiŋŋana n’akiddiŋŋana. “Nze, Nze, nze oyo ababudaabuda,” bw’agamba abantu be. Ate n’abuuza lwaki bakyatidde: lwaki ekintu kyonna kyandibatiisizza ng’Omutonzi wammwe yennyini yeeteeseteese era ayagala okubabudaabuda? Lwaki okutya amaanyi g’abalala ne mwerabira Oyo eyatonda ebintu byonna?
Katonda ali ddala ye Katonda era Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo—Katonda eyayagala ensi ennyo ne kiba nti yatuma Omwana we, si kugisalira musango, wabula okugirokola. Ye Katonda eyatuma Kristo “okusiba abalina emitima egimenyese... okubudaabuda bonna abakungubaga.” (Isaaya 61:1-3) Weetegereze ekigambo ekyo bonna. Si abatono bokka, wabula buli omu. Buli mutima oguli mu nnaku, buli mmeeme erwanagana, mulimu. Singa n’omu yasigalibwa ebweru, tekyandibadde “bonna.” Emirundi mingi neebazizza nti n’abanafu n’abateganyizibwa balimu mu ngeri ey’enjawulo mu Byawandiikibwa. Tulagirwa obutanenya bantu ng’abo, wabula okubabudaabuda. Abo abeetaaga okubudaabuda ennyo be bo Katonda b’ayagala okubudaabuda ennyo—si abanyweevu, wabula abanafu.
Kuno kwe kuwaana kw’eddiini ey’okwagala. Kristo yatumibwa okubudaabuda bonna abakungubaga. Katonda ow’okubudaabuda kwonna yatuma Omwana we okuleeta okubudaabuda mu nsi ejjudde ennaku. Era mu bulamu bwe bwonna, Kristo yatuukiriza omulimu guno.
Abayigirizwa be bwe baayagala okumusaba okussa omusango ku abo abaamugaana, yabanenya n’agamba nti teyajja kuzikiriza bulamu wabula okubulokola. Yasembeza aboonoonyi. Yalaga okusaasira mu kifo abalala mwe baalaga okusalira omusango. Eri omukazi eyakwatibwa mu kwonoona, yagamba nti, “Nange sikusalira musango; genda, era okuva kaakati toddangayo kwonoona.” (Yokaana 8:11) Buli wantu, yayimirira ku ludda lw’abo abeetaaga. Ekyo kye kyali ekigendererwa kye—okulokola aboonoonyi.
Abawala babiri abato lwali baali boogera ku Katonda, omu n’agamba nti, “Sirowooza nti Katonda anjagala. Ndi mutono nnyo era simuli maanyi.”
Omulala n’addamu nti, “Naye abo be bo ddala Katonda b’afaako—abantu nga ffe abatasobola kwewangula bokka.”
“Ekyo kya mazima?” omusooka n’agamba. “Kale sseetaaga kweraliikirira nate.”
Oba waliwo asoma bino awulira okutya oba okuteganyizibwa, ka njogere lwatu: kino kye kituufu Mukama waffe Yesu Kristo ky’ali—okulabirira n’okubudaabuda bonna abakungubaga. Bonna—buli omu, ng’oli mw’oli. Tekyandibadde “bonna” singa ggwe wasigala ebweru. Ne bw’oba weewulira ng’oyongobedde ddala, ye ayogerwako ng’Oyo “abudaabuda abayongobevu.”
Nga kigendererwa kirungi—okuleeta okubudaabuda mu nsi ejjudde ennaku. Era nga nneegomba nnyo buli mutima oguteganyiziddwa okufuna okubudaabuda kuno okuva eri Katonda.
Era Omubudaabudi waffe tali wala. Ali kumpi. Asigala naffe. Kristo bwe yali anaatera okuva mu nsi eno, yagamba abayigirizwa be nti taalibaleke bokka, wabula anaabaweereza “Omubeezi omulala” abeere nabo emirembe gyonna. Omubudaabudi ono yandibayigirizza era n’abajjukiza amazima gonna.
Ate n’agattako nti: “Emirembe mbaleetera; emirembe gyange mbawa... Emitima gyammwe gireme okweraliikirira, so tegitya.” (Yokaana 14:27) Tuyinza tutya okusigala nga tutidde nga tulaba ebigambo ng’ebyo?
“Omubudaabudi”—kigambo kya kitalo, singa kyokka tukitegeera ddala. Ka tukifumiitirizeeko okutuusa lwe kifuuka amazima gye tuli. Era si mubudaabudi ajja n’agenda, wabula oyo asigalawo—abeerawo bulijjo, mwetegefu bulijjo okuleeta essanyu mu kifo ky’ennaku.
Omubudaabudi abeerera ennaku zonna—amazima ag’ekitalo. N’okuba n’omukwano ow’omuntu asigala naffe mu buzibu kuyamba nnyo. Naye wano waliwo Omubudaabudi owa Katonda ali naffe bulijjo era obusobozi bwe obw’okubudaabuda tebuggwaawo. Tewandibadde kaseera we tuli awatali kubudaabuda.
Naye bangi tebakitegeera. Singa bakitegeera, tewandibadde bakristaayo bangi bwe batyo abateganyizibwa.
Oyinza okubuuza oba Omubudaabudi ono atuluŋŋamya, era oba ekyo kiyinza okubudaabuda ddala.
Mu butuufu, eno y’emu ku ngeri z’atubudaabuzaamu. Twandibadde tutya awatali muntu w’atulaga ensobi zaffe n’atuyamba okukyuka?
Singa nnali ntambula n’ekyonoono mu ndabika yange kye ssimanyi, kyandibadde kya kisa ku mukwano gwange okukindaga. Mu ngeri y’emu, kya kubudaabuda okumanya nti Omwoyo mpolampola atulaga ensobi zaffe tuleme okusigala nga tetuzimanyi.
Waliwo okubudaabuda ne mu kunenya, kubanga kuleeta okuwona. Katonda “abudaabuda ebifo byaffe byonna ebyazika” ng’atulaga ekyetaaga okuzzibwa obuggya n’oluvannyuma n’akizza obuggya.
Oyinza okuwulira nga tosaanira kubudaabuda ng’okwo. Ekyo kiyinza okuba amazima—naye ekyo kyennyini kye kikuleetera okukwetaaga.
Kristo yajja kulokola boonoonyi, si abo abeerowooza okuba nga basaanira. Obwetaavu bwo bwe busaanyizo bwo.
Ekkubo ery’okufuna okubudaabuda kwa Katonda emirundi mingi liyita mu kutegeera obwetaavu bwaffe olw’okwo. Kye kiva Katonda oluusi n’akkiriza ennaku okujja. Mu bifo ebizibu, tusobola okuwulira eddoboozi lye obulungi. Emirundi mingi mu ddungu mwe tuwulira ebigambo bye eby’okubudaabuda.
Katonda amanyi nti kirungi gye tuli okufuna okubudaabuda kwe, ne bwe kuyita mu kugezesebwa, okusinga obutakufunako n’akatono. Ky’atuwa kisukka nnyo ku kye tufiirwa. Eby’ensi biyinza okuggwaawo, naye ky’atuwa kya mirembe gyonna.
Nga Pawulo, tusobola okutuuka okulaba nti buli kintu kifa ku bwereere bwe kigeraageranyizibwa n’okumanya Kristo.
Naye mu ngeri ey’ekitalo, obulamu bwe bwanguyira, tukkiriza nti Katonda ye Katonda ow’okubudaabuda kwonna—naye bwe tuba twetaaga okubudaabuda mu butuufu, tulwanagana okukkiriza nti kuliwo. Kiba ng’okukyusa amakulu g’Ekyawandiikibwa mu mitima gyaffe. Mu kifo ky’okukkiriza nti “Balina omukisa abakungubaga, kubanga balibudaabudibwa,” tutandika okulowooza nti abo bokka abasanyufu dda be balifuna okubudaabuda.
Tuyinza n’okunyoola ebigambo nga “Katonda abudaabuda abayongobevu” ne tubifuula ekintu ekyawukana ddala, ng’omuntu eyeerabira oba atafaayo ku abo abalwanagana. Era mu kukola bwe tutyo, tufiirwa okubudaabuda kwennyini kwe tuweereddwa.
Naye Katonda agamba nti anatubudaabuda ku njuyi zonna. Tewali kisigala bweru. Naye mu biseera eby’okuteganyizibwa, emirundi mingi tukkiriza nti tewali kubudaabuda mu kifo kyennyini gye tukwetaagira ennyo. Kino si kubanga Katonda alemereddwa, wabula kubanga ffe twabuusabuusa.
Kiri nga Isirayiri ow’edda. Katonda yalangirira okubudaabuda kwe, naye bo ne bagamba nti, “Mukama anneerabidde.”
N’okuddamu kwe ne kujja nga kujjudde obuweweevu: omukazi ayinza okwerabira omwana we? Ne bw’ayinza, Katonda talyerabira. Tuli mu maaso ge bulijjo.
Kale mubudaabudibwe.
Naye oyinza okwongera okubuuza, oyinza otya okufuna okubudaabuda kuno? Eky’okuddamu kyangu: olina okukukkiriza. Katonda awa okubudaabuda kwe obutakoma—naye bw’otokufuna, tosobola kukuwulira.
Okubudaabuda kwa Katonda tekutujjira mu ngeri ey’ekyama oba ey’obutamanyibwa. Kujja nga kuyita mu nkola ennyonnyofu era ennyangu. Omubudaabudi abeera mu ffe atujjukiza amazima ag’okubudaabuda agakwata ku Mukama waffe, era bwe tugakkiriza, tubudaabudibwa.
Olunyiriri lw’Ekyawandiikibwa luyinza okujja mu birowoozo, oba omukutu gw’oluyimba, oba okujjukizibwa mu bukkakkamu okwagala kwa Kristo n’okulabirira kwe okw’obuweweevu. Bwe tukikkiriza mu kukkiriza okw’obwangu, okubudaabuda kugoberera mu butonde. Naye bwe tugaana okuwuliriza eddoboozi ly’Omubudaabudi ne tuwaayo ekitiibwa eri okuggwaamu essuubi oba okwewuunya, olwo tewali kubudaabuda kuyinza kutuuka ku mmeeme zaffe.
Ne maama ayinza okufuka okwagala kwe kwonna awatali kugasa ku mwana agaana okubudaabudibwa. Omwana ayinza okutuula ng’akakanyavu era nga takyuka, ng’agaana buli kigambo. Mu ngeri y’emu, ebigambo eby’okubudaabuda bisobola kutubudaabuda bwe tubikkiriza.
Katonda ayogedde ebigambo eby’okubudaabuda ebimala okuweweeza ensi yonna, naye abakristaayo bangi basigala nga beeraliikirivu, nga bazitoowereddwa, era nga tebateredde. Lwaki? Kubanga tebakkiriza bigambo ebyo kuyingira mu mitima gyabwe. Abamu bakkiriza n’okuba nti kya kyonoono okuwulira okubudaabuda—beewulira nga tebasaanira. Era okubudaabuda bwe kutandika okusituka munda mu bo, bakusindiikiriza, nga bakugaana, nga Ekyawandiikibwa bwe kigamba nti, “baagaana okubudaabudibwa.” (Yeremiya 31:15) Tugambibwa nti buli kyawandiikibwa mu Byawandiikibwa kyaweebwa tulyoke, olw’okugumiikiriza n’okubudaabuda kwe kiwa, tubeere n’essuubi. Naye okubudaabuda kuno kuyinza kujja kuyita mu kukkiriza kwokka.
Tewali Katonda ky’ayogera kiyinza kuleeta mirembe mu mutima ogubuusabuusa amazima gaakyo.
Omukulu w’ekyombo bw’atukakasa nti ekyombo kirungi, tulina okumukkiriza tusobole okuwummula. Omukubiriza w’eggaali y’omukka bw’atugamba nti tuli mu ggaali entuufu, tulina okwesiga ekigambo kye tusobole okutuula mu mirembe. Kino kyeeyoleka lwatu mu bulamu obwa bulijjo—naye mu bintu eby’omwoyo, emirundi mingi tukiraba nga tekikulu.
Abantu abamu bagezaako n’okuwulira okubudaabuda nga tebannakkiriza bisuubizo bya Katonda. Naye ekyo kikyusa entegeka yonna. Nga omutambuze bw’atasobola kuwulira bukuume nga tannaba kwesiga omuluŋŋamya, bwe tutyo tetusobola kuwulira kubudaabuda nga tetunnakkiriza Katonda.
Entegeka ya Katonda nnyangu: sooka kukkiriza, olwo owulire.
Ffe emirundi mingi tugikyusa: sooka kuwulira, olwo okkirize.
Okukyusa kuno kwe muzi gw’okulwanagana kwaffe okungi.
Lowooza ku kino: bwe tuba tuzitoowereddwa okweraliikirira, Katonda atugamba obuteeraliikirira, wabula okuteeka obuyinike bwaffe ku ye kubanga atufaako. Atulaga ennyonyi ez’omu bbanga n’amalanga ag’omu nnimiro, ng’atukakasa nti tusinga nnyo omuwendo okuzisukka.
Kubudaabuda ki okusingawo okuyinza okubaawo okusinga kuno—nti Omutonzi w’eggulu n’ensi yeetikka obuvunaanyizibwa obw’okutulabirira?
Naye, bangi tebabudaabudibwa. Lwaki? Kubanga tebakikkiriza. Basiima ebigambo, beegomba nga bya mazima, naye bakubira ku kubikkiriza nga bikwata ku bo. Balindirira enneewulira okukakasa amazima, mu kifo ky’okwesiga amazima gennyini.
Tugamba nti, “Singa nnali nsobola okuwulira nti kya mazima.”
Katonda agamba nti, “Singa oba okkiriza nti kya mazima.”
Ku muzi gw’okubulwa okubudaabuda kwaffe kuli obutakkiriza bwokka.
Eddagala lyeyoleka lwatu. Bwe twagala okubudaabuda, tulina okulonda okukkiriza buli kigambo eky’okubudaabuda Katonda ky’ayogedde. Tulina okugaana okuwuliriza amaloboozi ag’okubuusabuusa—ka gave mu mbeera zaffe oba mu birowoozo byaffe.
Kino kyetaagisa obumalirivu. Tulina okunyweza emitima gyaffe—ng’ejjinja ery’embaalebaale—okukkiriza, ne bwe kiba nti buli kintu ekitwetoolodde kirabika nga kya njawulo. Okubudaabudibwa si kya butafuba; kizingiramu okwagala kwaffe. Tulina okukulonda.
Obulamu bwe buwulikika ng’obutali bukakafu, tulina okugamba nti: “Katonda akyogedde. Kyekiva kiba kya mazima. Nzija kukikkiriza, ne bwe kiba kirabika kitya.”
Era bwe tumaze okulonda okukkiriza, tulina okugaana okudda mu kubuusabuusa.
Buli abeera bw’atyo, oluvannyuma oba mangu, alyingira mu kubudaabuda okwa nnamaddala era okuwangaala.
Omuwandiisi wa Zabbuli yagamba nti, “Mu bungi bw’ebirowoozo byange eby’omunda, okubudaabuda kwo kusanyusa emmeeme yange.”
Naye emirundi mingi ebirowoozo byaffe bijjudde ebizibu byaffe okusinga okubudaabuda kwa Katonda. Bwe twagala okubudaabudibwa, tulina okugenderera okufumiitiriza ku bisuubizo bye.
Kiyinza okuyamba okwekebejja ebirowoozo byaffe: emirundi emeka gye tulowooza ku kubudaabuda kwa Katonda nga tugeraageranya n’okweraliikirira kwaffe?
Eky’okuddamu kiyinza okutwewuunyisa.
Ekisembayo, ekigambo eri abo ababuulira Enjiri.
Obubaka bwo bwe buluwa?
Bwe buno: “Mubudaabude abantu bange.”
Si kubanenya, si kubazitoowerera—wabula okubabudaabuda.
Enjiri ey’amazima bwe bubaka obulungi—obulungi obutaliimu ka kizibu. Naye emirundi mingi butabulwamu ebiragiro, okulabula, n’ebyongerwako by’abantu ebiggyako okubudaabuda kwabwo.
Kristo abudaabuda.
Omuntu emirundi mingi azibuwaza.
Enjiri ey’amazima efaanana ng’obubaka bwa malayika eri abasumba: “Temutya. Mbaleetera amawulire amalungi ag’essanyu eddene ery’abantu bonna.” (Lukka 2:10) Bino bye bigambo ebireeta okubudaabuda okw’amazima.
Singa buli mubuulizi yalangirira ebigambo ng’ebyo mu bweru, era buli awuliriza n’abikkiriza, tewandibaddewo bakristaayo abateredde, abeeraliikirivu. Wabula, emitima buli wantu gyandinyweziddwa era ne gijjuzibwa emirembe.
Era okusaba kuno kwandituukiriziddwa: Mukama waffe Yesu Kristo yennyini, ne Katonda Kitaffe—eyatwagala n’atuwa okubudaabuda okutaggwaawo n’essuubi eddungi olw’ekisa—abudaabude emitima gyammwe era abanyweze mu buli kigambo ekirungi ne buli mulimu omulungi.