Ebizibu Ebikwata ku Kukkiriza

Oluvannyuma lw’okwewaayo eri Katonda, eddaala eriddako kwe kukkiriza. Okukkiriza kwe kuggya omwoyo mu ddungu ly’obulamu bw’Ekikristaayo ne kuguyingiza mu ensi ekulukuta amata n’omubisi gw’enjuki. Era wano, nga bwe kyali ku ddaala erisooka, omulabe mukugu nnyo mu kuleeta ebizibu n’ebiziyiza. Omwana wa Katonda, bw’alaba obujjuvu bwonna obuli mu Yesu ku lulwe, yeegomba okubufuna. Naye buli musomesa gw’abuuza amukakasa nti okukkiriza kwokka kwe kuyinza okubufuna. Kyokka okukkiriza kyama ekimuzibuwalira okutegeera. Ekigambo ekyo, mu kifo ky’okumuyamba, kyongera kuzibuwaza nsonga n’okugitabula okusinga bwe yali ebadde.

“Kya lwatu kiteekwa kuba lwa kukkiriza,” bw’agamba, “kubanga mmanyi nti buli kimu mu bulamu bw’Ekikristaayo kiba lwa kukkiriza. Naye ekyo kye kikizibuwaza ennyo, kubanga sirina kukkiriza, era simanyi na kye kuli, wadde engeri y’okukufunamu.” Era bw’atyo, ng’ekizibu ekyo kimulemye, agwa mu kuggwaamu essuubi. Obuzibu buno buva mu butategeera bulungi kukkiriza kye kuli. Mu mazima, okukkiriza kye kintu ekisinga obwangu mu nsi yonna, era kye kisinga okwanguyira okufuna.

Ndowooza endowooza yo ku kukkiriza ebadde efaanana bweti. Okutwala ng’ekintu ekirina engeri yaakyo. Kiyinza okuba okufuba kw’omwoyo okw’eddiini, oba embeera y’omutima ennungi ey’ekisa. Kintu ky’oyinza okukwatako. Bw’oba nakyo, osobola okukisanyukira. Osobola okukikozesa ng’olukusa olukuyingiza mu kusiimibwa Katonda, oba ng’ensimbi ez’okugula ebirabo bye. Obadde osaba okukkiriza. Wasuubira okufuna ekintu ekiri bwe kityo. Naye tewali ky’ofunangako.

Kale olwo okakasa nti tolina kukkiriza. Naye mazima okukkiriza si kintu kya ngeri eyo n’akatono.

Si kintu kya kukwatibwako n’akamu.

Kwe kukkiriza Katonda bukkiriza, era, ng’okulaba, tekuliiko kye kuli nga kwawuddwa ku ekyo kye kutunuulira. Okutunuulira munda mu ggwe okulaba oba olina okukkiriza tekyawukana na kuziba maaso go n’otunuulira munda okulaba oba olina amaaso agalaba. Olaba ekintu, n’omanya nti olaba; okkiriza ekintu, n’omanya nti olina okukkiriza. Kubanga ng’okulaba bwe kuli okulaba obulabi, n’okukkiriza bwe kuli okukkiriza obukkiriza. Ekyetaagisa kyokka mu kulaba, kwe kulaba ekintu nga bwe kiri. Bwe kityo, ekyetaagisa kyokka mu kukkiriza, kwe kukkiriza ekintu nga bwe kiri.

Amaanyi tegali mu kukkiriza kwo, wabula mu ekyo ky’okkiriza. Bw’okkiriza amazima, olokolebwa; bw’okkiriza obulimba, obula. Okukkiriza kwe kumu mu mbeera zombi. Ebikkirizibwa bye byawukana ddala. Kino kye kireeta enjawulo ennene ennyo. Obulokozi bwo tebujja lwa kuba nti okukkiriza kwo kwe kukulokola. Bujja kubanga okukkiriza kukugatta ku Mulokozi alokola. Okukkiriza kwo mu butuufu si kirala wabula olukoba olukugatta gy’ali.

Kale nkwegayiridde olabe obwangu bw’okukkiriza. Kwe kukkiriza Katonda bw’agamba nti waliwo ky’atukoledde, oba ky’alitukolera. Olwo ne tumwesiga okukikola. Kyangu nnyo ne kiba nti kizibu okukinnyonnyola.

Singa wabaawo ambuuza kye kitegeeza okwesiga omuntu okunkolera omulimu, nnyinza okuddamu kino kyokka: kitegeeza okumuleka n’agukola. Mpulira nga sikyetaaga kugukola nze. Ffenna twali twesizza abalala n’emirimu emikulu. Twawulira emirembe gyennyini mu kwesiga okwo. Kyali bwe kityo kubanga twali tubeesiga abo abaagukwata. Emirundi emeka bamaama gye bakwasa abalezi abaana baabwe abawere ab’omuwendo, nga tebalina kweraliikirira n’akatono?

Ffenna obulamu bwaffe n’emibiri gyaffe tubikwasa abafumbi, abavuzi b’ebigaali by’embalaasi, abavuzi b’eggaali y’omukka, n’abakulira eggaali. Tukikola nga tetutya. Abaweereza bano abasasulwa bayinza okutuzikiriza mu kaseera katono singa baagala, oba singa tebafaayo.

Bino byonna tubikola, era tetubifaako nnyo. Emirundi mingi twesiga abantu nga tumaze kubamanya kaseera katono. Tumala kumanya mu bufunze engeri abantu gye bali n’amateeka aga bulijjo ag’empisa mu bantu. Tetuwulira nti tukola kintu kya kitalo. Ggwe kennyini, omusomi omwagalwa, bino byonna obikoze, era obikola buli kiseera. Toyinza kubeera mu nsi muno wadde olunaku lumu singa tewasobola kwesiga bantu banno. Era tekikujjira mu mutwe kugamba nti tosobola.

Naye ate tolonzalonza kugamba, buli kiseera, nti tosobola kwesiga Katonda wo! Nkwegayiridde, teebereza ng’okola mu nkolagana yo n’abantu nga bw’okola mu nkolagana yo ne Katonda. Teebereza ng’olina okutandika enkya n’endowooza eno mu mutwe gwo: nti toyinza kwesiga muntu yenna, kubanga tolina kukkiriza. Ku kyenkya, wandigambye nti, “Siyinza kulya kintu kyonna ku mmeeza eno. Sirina kukkiriza. Siyinza kukkiriza nti omufumbi teyateeka butwa mu kaawa. Wadde nti omusala w’ennyama teyaweereza nnyama ya nsolo erwadde.” Bw’otyo wandifudde enjala. Oluvannyuma wandigambye nti, “Siyinza kulinnya ggaali y’omukka. Sirina kukkiriza, n’olwekyo siyinza kwesiga muntu yenna.”

Wanditambudde n’ebigere buli w’ogenda. Wandikooye nnyo. Era tewandisobodde kutuuka mu bifo bingi bye wandituuseemu ng’oyita mu ggaali y’omukka. Mikwano gyo oba omukozi wo ow’obusuubuzi bwe bandikuleetedde embalirira, wandigambye nti, “Nsonyiwa, naye siyinza kubakkiriza. Sirina kukkiriza era siyinza kwesiga muntu yenna.” Bw’osoma olupapula lw’amawulire, wandirulese. Wandigambye nti, “Siyinza kukkiriza kigambo kyonna kye lwogera. Sirina kukkiriza. Sikkiriza nti waliwo Kwiini, kubanga sinnamulabako. Era sikkiriza nti eriyo Ayalandi, kubanga sinnagendayo. Sirina kukkiriza, kale mazima siyinza kukkiriza kintu kyonna kye sinnawulira wadde okukwatako nze kennyini. Kizibu kinene, naye siyinza kukyewala, kubanga sirina kukkiriza.”

Teebereza olunaku ng’olwo. Lwandikubeeredde lwa kabi. Era lwandirabise ng’obusiru eri buli muntu eyandikutunuulidde olunaku lwonna. Manya nti mikwano gyo bandiwulidde nga bavumiddwa. Abaweereza bo bandivudde ku mulimu. Olwo weebuuze kino: Obanga kibi nnyo bw’ekityo obutesiga bantu banno, kiri kitya okugamba Katonda nti tosobola kumwesiga?

Ogamba nti kizibu kinene, naye toyinza kukyewala; tolina kukkiriza. Oyinza otya okwesiga bantu banno naye n’otoyinza kwesiga Katonda wo? Oyinza otya okukkiriza “obujulirwa bw’abantu,” n’otoyinza kukkiriza “obujulirwa bwa Katonda?” Oyinza otya okukkiriza ebyo abantu bye bawandiika, n’otoyinza kukkiriza ekyo Katonda ky’ayogera? Weesiga abantu banno abanafu era abatali beesigwa n’ebintu byo ebisinga omuwendo. Kyokka otya okukwasa omwoyo gwo Omulokozi waffe omwagalwa.

Ye yayiwa omusaayi gwe okukulokola. Ye y’oyo “ayinza okulokolera ddala.”

Mazima, omukkiriza omwagalwa, erinnya lyo lyennyini liraga nti osobola okukkiriza. Kale tolyetantala nate kwekwasa butaba na kukkiriza. Kubanga ekyo, kya lwatu, kitegeeza nti tolina kukkiriza mu Katonda. Tosabibwa kubeera na kukkiriza mu ggwe wennyini. Singa obadde nakwo, omwoyo gwo gwandibadde mu mbeera mbi nnyo. Nkwegayiridde, bw’olowooza oba bw’oyogera ebintu bino, omalirize sentensi. Gamba nti, “Sirina kukkiriza mu Katonda, siyinza kukkiriza Katonda.” Nkakasa nti kino kijja kukutiisa nnyo mangu ddala, ne kiba nti tojja kuguma kukyeyongerako.

Naye ogamba nti, siyinza kukkiriza awatali Mwoyo Mutukuvu. Kale kirungi; onoosalawo nti obutaba na kukkiriza kwo kuva ku kuba nti Omwoyo omulungi oyo alemereddwa okukola omulimu gwe? Bwe kiba bwe kityo, olwo tolina musango.

Tewandibadde na kwesalira musango. Okukubiriza kwange kwonna okukkiriza kwandibadde kwa bwereere. Naye nedda! Tolaba nti, bw’okwata endowooza eno nti tolina kukkiriza era tosobola kukkiriza, oba ng’oyo atakkiririza mu Katonda “ng’amufudde mulimba”? Era olaga n’obutesiga Mwoyo Mutukuvu n’akamu. Kubanga bulijjo mwetegefu okutubeera mu bunafu bwaffe.

Tetwetaaga kumulindirira n’akatono; ye y’atulindirira bulijjo. Nze nnina okukkiriza okujjuvu mu Mwoyo Omutukuvu.

Bulijjo mwetegefu okukola omulimu gwe. Kale mbagamba mwenna nti: musobola okukkiriza kaakano, mu kaseera kano kennyini. Bwe mutakkiriza, si musango gwa Mwoyo, wabula gwammwe.

Kale teeka okwagala kwo ku ludda lw’okukkiriza. Gamba nti, “Mukama, nja kukkiriza, nzikiriza,” era weeyongere okukyogera. Nyweerera ku kukkiriza, ne bwe kiba nti buli kirowoozo eky’okubuusabuusa kikukema. Mu butakkiriza bwo, weesuule ku kigambo kya Katonda ne ku bisuubizo bye. Guma weesige amaanyi ga Mukama Yesu agalokola. Obanga wali weesizza mukwano gwo n’ekintu eky’omuwendo, nkukubiriza weekwase gy’ali kaakano. Kwasa ebyo eby’omwoyo gwo Mukwano gwo ow’omu ggulu. Toddangayo kubuusabuusa, toddangayo, TODDANGAYO!

Era jjukira nti okwesiga n’okweraliikirira tebiyinza kubeera wamu, okusinga n’amafuta n’amazzi bwe gatatabukana. Wandikiyise okwesiga? Bw’osaba mukwano gwo akukolere ekintu, oluvannyuma n’omala emisana n’ekiro nga weeraliikirira oba anaakikola bulungi. Oyinza okukiyita okwesiga? Omwoyo gwo ogutadde mu mikono gya Mukama. Naye omala essaawa nnyingi buli lunaku n’ekiro, ng’ojjudde okweraliikirira ng’obuusabuusa ekyo. Omukkiriza bw’aba yeesiga ddala ekintu, alekera awo okweraliikirira ku kintu ekyo kye yeesiga.

Era bwe yeeraliikirira, obwo bukakafu obweyoleka nti teyeesiga. Bwe tugezesa n’etteeka lino, nga waliwo okwesiga okw’amazima kutono nnyo mu Kkanisa ya Kristo! Tekyewuunyisa nti Mukama waffe yabuuza ekibuuzo ekyo ekinakuwaza nti, “Omwana w’Omuntu, bw’alijja, alisanga okukkiriza ku nsi?” Alisanga emirimu mingi n’obunyiikivu. Walibaawo emitima mingi egyewaddeyo. Naye alisanga okukkiriza? Kye kintu kimu ky’asinga okutwala ng’eky’omuwendo. Kibuuzo kya maanyi, era nandyagadde buli mutima gw’Omukristaayo gukifumiitirizeeko nnyo. Naye ebiseera byaffe eby’emabega bibe nga bitumala. Twetabye mu butakkiriza bw’ensi. Kale ffe abamanyi Mukama waffe omwagalwa, tukakase amazima ge.

Obwesigwa bwe businga ebigambo. Tuteekwa, n’emitima gyaffe, okumwesiga mu bujjuvu.

Nzijukira, nga nkyali mupya nnyo mu bulamu bw’Ekikristaayo, okwegayirira kwe nnasanga mu kitabo ky’okubuulira okw’edda. Kwasiikuula mu nze buli kwagala okw’ekisa n’obwesigwa. Kwakubiriza bonna abaagala Mukama Yesu okulaga abalala nti asaanira okwesigibwa, nga bamwesiga obutakyuka. Nzijukira omwoyo gwange nga gukaaba n’okwegomba. Nneegomba okutambulira mu makubo ago ag’ekizikiza. Eyo okwesiga kwange okujjuvu kwandibadde nkizo ennungi ey’ekitiibwa.

Kiyinzika okuba nti “lino ekkubo temuliyitangamu.” Naye leero, y’enkizo yo ey’essanyu okukakasa, okusinga bwe kyali kibadde, obwesige bwo obunywevu mu Mukama. Tandika naye obulamu obw’okukkiriza, obutambulirwa mu kwesiga okujjuvu ng’okw’omwana omuto. Omwesizza mu bintu bitono, era takulemesezzaako. Mwesige kaakano mu buli kimu. Olabe oba nga tajja kukukolera okusinga byonna by’oyinza okusaba oba okulowooza. Si lwa maanyi go, wabula lwa maanyi ge amangi. Ago ge galikola mu ggwe byonna by’ayagala okusinziira ku kwagala kwe okutukuvu.

Weesiga Mukama okufuga obwengula n’ebitonde byonna. Ensonga yo eyinza okuba enzibu okusinga ebyo?

Tekikwetaagisa kweraliikirira ngeri gy’agifugamu. Gyako okubuusabuusa okwo okutasaana! Weesige Katonda wo. Weetegereze engeri ebizibu byonna gye bijja okubulawo amangu mu maaso g’okumalirira okw’amaanyi okukkiriza. Mwesige mu kizikiza, mu kitangaala, ekiro, n’enkya. Ojja kukizuula nti, newakubadde okukkiriza kuyinza okutandika ng’okufuba okw’amaanyi, kujja kufuuka empisa ey’obutonde ey’omwoyo.

Naye eri Katonda, buli kintu kyonna kisoboka. Mu Makko 9:23: Yesu n’amuddamu nti, “Obanga osobola! Buli kimu kisoboka eri oyo akkiriza.” “Okukkiriza, mu biseera eby’edda, kwe kwali amaanyi g’abo ‘abaawangula bakabaka olw’okukkiriza, be baakola eby’obutuukirivu, be baafuna ebyasuubizibwa, era be baabuniza obumwa bw’empologoma, be baazikiza omuliro ogw’amaanyi, be baawona obwogi bw’ekitala. … era be baafuuka abazira ab’amaanyi mu ntalo, ne bagoba amaggye g’amawanga.’ Era okukkiriza kuyinza okukikola nate.” Mukama waffe agamba nti, “Olw’okukkiriza kwammwe okutono. Kubanga ddala ddala mbagamba nti, bwe muba n’okukkiriza okufaanana ng’akaweke ka kaladaali, mwandiyinzizza okugamba olusozi luno nti, ‘Vvaawo wano,’ era ne luvaawo era tewandibaddewo kye mulemwa.” (Matayo 17:20) Obanga oli mwana wa Katonda, oteekwa okuba n’okukkiriza okwenkana waakiri akaweke ka kaladaali. Kale toyinza kuddamu kugamba nti tosobola kwesiga kubanga tolina kukkiriza. Gamba nti, “Nsobola okwesiga Mukama wange, era nja kumwesiga. Amaanyi gonna ag’ensi oba aga ggeyeena tegaliyinza kundeetera kubuusabuusa Omununuzi wange ow’ekitiibwa era omwesigwa!”

Ekintu ekisinga obukulu mu kyasa kino, okutebwa kw’abaddu baffe, kye kyokuyiga ekinene ku kukkiriza. Abaddu baafuna eddembe lyabwe lwa kukkiriza, nga naffe bwe tuteekwa okufuna eryaffe. Baafuna amawulire amalungi nti gavumenti yali erangiridde eddembe lyabwe. Baafuuka ba ddembe mu kaseera ke kamu Ekirangiriro kye kyafulumizibwamu.

Naye tebaakikkiriza ddala okutuusa lwe baawulira amawulire amalungi. Ekituufu kyalina okusooka. Naye baalina okukikkiriza nga tekinnabagasa. Enneewulira yandiddiridde ku nkomerero. Eno y’entegeka ya Katonda bulijjo, era y’entegeka y’amagezi aga bulijjo.

I. Ekituufu.

II. Okukkiriza.

III. Enneewulira.

Naye omuntu akyusa entegeka eno n’agamba nti, I. Enneewulira. II. Okukkiriza. III. Ekituufu. Singa abaddu baagoberera entegeka y’omuntu ku nsonga y’eddembe lyabwe, bandisigadde mu buddu okumala ekiseera. Kubanga bandigaanye okukikkiriza okutuusa nga bakiwulidde. Nawulirako ku mbeera emu eyali bw’etyo. Mu kabuga akali ewala mu Bukiikaddyo, omukyala ow’omu Bukiikakkono, emyaka ebiri oba esatu oluvannyuma lw’olutalo, yasanga abaddu abamu abaali tebannafuna ddembe lyabwe. Ebigambo bye yayogera, nti ab’omu Bukiikakkono baali babawadde eddembe, ne bisikiriza omukadde omukazi omuddugavu. Omukadde n’amusalako n’ekibuuzo, ng’ayagala nnyo okumanya.

“Owange nnyabo, tuli ba ddembe?”

“Mazima ddala, muli ba ddembe,” omukyala bwe yaddamu.

“Owange, okakasa?” omukadde bwe yeeyongera okubuuza, ng’ayagala nnyo okumanya.

“Ddala ddala, nkakasa,” omukyala bwe yaddamu, n’eddoboozi eritakankana era erikakafu. “Kale, kiyinzika okuba nti obadde tokimanyi?”

“Kale,” omukadde bwe yagamba, “twawulira nti tuli ba ddembe, ne tubuuza mukama waffe, n’agamba nti tetuli, ne tutya okugenda. Ate ne tuwulira nate nti tuli ba ddembe, ne tugenda eri kolonero, n’agamba nti tusaanidde okusigala ne mukama waffe ow’edda. Bwe tutyo tubadde tetukakasa. Oluusi twalowooza nti tuli ba ddembe, ate ebiseera ebirala ne tulowooza nti tetuli. Naye kaakano, nnyabo, obanga okakasa nti tuli ba ddembe, oyinza okumbuulira byonna?” Omukyala bwe yalaba nti kino kyali kyetaago kya nnamaddala, n’annyonnyola omukazi oyo omwavu buli kimu.

Yamubuulira ku lutalo, ku magye ag’omu Bukiikakkono, ne ku Abraham Lincoln. Yayogera ku Kirangiriro kye eky’Okuta Abaddu, n’eddembe kye kyaleeta.

Omuddu oyo omwavu yawuliriza ng’ayagala nnyo okumanya. Yawulira amawulire amalungi. Yagakkiriza. Era olugero bwe lwaggwa, yafuluma mu kisenge ng’alabika ng’ow’eddembe ddala, ng’agenda agamba nti, — “Ndi wa ddembe! Sikyasigala na mukama oyo ow’edda!” Yali afunye eddembe lye ku nkomerero, era yali alifunye lwa kukkiriza. Gavumenti yali emulangiridde nga wa ddembe dda nnyo. Naye ekyo tekyamugasa. Yali tannakkiriza kirangiriro ekyo. Amawulire amalungi tegaamugasa, kubanga “tegaagattibwako kukkiriza” mu oyo eyagawulira. Naye kaakano yakkiriza, era bwe yakkiriza, n’aguma okwerowooza okuba ow’eddembe. Era kino tekyava ku nkyukakyuka yonna mu ye yennyini oba mu mbeera ze, wadde ku nneewulira ez’omutima gwe. Wabula kyava ku kuba nti yakkiriza omulala. Oyo ye yali amuleetedde amawulire g’eddembe lye.

Nneetaaga okulaga engeri kino gye kitukwatako? Mu bubaka kikumi, Katonda alangiridde eddembe lyaffe. Atukubiriza okwerowooza nga ba ddembe. Kale okukkiriza kwo kunyweze ekirangiriro kye, era kakasa nti kya mazima. Weegambe ggwe kennyini, gamba mikwano gyo, era gamba Katonda mu kyama ky’omwoyo gwo, nti oli wa ddembe. Gaana okuwuliriza, wadde akaseera katono, ebigambo eby’obulimba ebya mukama wo ow’edda nti okyali muddu we. Toleka kintu kyonna kukumalamu maanyi, wadde enneewulira ez’omunda wadde obubonero obw’ebweru. Nywerera ku by’okkiriza wadde nga buli kimu kikuziyiza. Nkusuubiza, okusinziira ku buyinza bwa Mukama waffe, nti ojja kulaba nga kikolebwa ng’okukkiriza kwo bwe kuli.

Mu kusinza kwonna kwe tuyinza okuleetera Katonda waffe, tewali kumuwoomera nga kuno, okwesiga kwaffe okujjuvu okw’okwewaayo ddala. Tewali kumuleetera kitiibwa kingi bwe kutyo. Mu buli kiseera eky’ekizikiza, jjukira kino: “mujja kusanga ebizibu bya ngeri nnyingi okumala akaseera.” Kiri bwe kityo. “Kubanga okugezesebwa kw’okukkiriza kwammwe, kwa muwendo mungi nnyo okusinga zaabu egezebwa mu muliro n’ekakasibwa, kulyoke kusaanire ettendo n’ekitiibwa n’okugulumizibwa ku lunaku luli Mukama waffe Yesu Kristo lw’alirabikirako.”