Zabbuli ey’Ekikumi mu Asatu mu Mwenda

Okusembeza kwo okungi kutwetoolodde ng’ennyanja etaliiko ntuuko. Tetuyinza kubula nga buli wantu waka, so tetuyinza kuseeyeeya ne tukuvaako.”

Batono nnyo mu ffe abategeera amakulu amajjuvu ag’ebigambo ebiri mu Matayo 1:23, “Laba omuwala atamanyi musajja aliba olubuto, alizaala omwana wabulenzi, era aliyitibwa Emmanweri.” Akagambo kano akampi kabikkula amazima agasinga obukulu mu nsi. Katonda, Omutonzi Ayinzabyonna ow’eggulu n’ensi, si katonda ali ewala mu ggulu ery’ekitiibwa.

Abeera naffe mu bulamu bwaffe obunafu era obutaliiko buyambi, ng’ali kumpi naffe nga ffe bwe tuli kumpi ne ffe ffennyini. Kino kirabika nga tekikkirizika eri omutima gw’omuntu, ne tulwawo okukikkiriza. Naye Bayibuli ekiyigiriza ng’amazima, okuva ku lupapula olusooka okutuuka ku lusembayo.

Tewali mutima mwesimbu oguyinza kukiwakanya.

Ku ntandikwa ddala ey’Olubereberye tusoma ku “eddoboozi lya Mukama Katonda ng’atambula mu nnimiro.” Okuva olwo, bulijjo atubikkulirwa. Alina enkolagana ey’okumpi, eya buli lunaku, n’abantu be wonna wonna. Mu Okuva tumusanga ng’abasaba nti, “Bankolere ekifo ekitukuvu ndyoke mbeerenga wakati mu bo.” Kiwandiikiddwa nti “yatambula” nabo mu ddungu, era nti “yafuula ewaabwe amaka ge” mu Nsi ey’Ekisuubizo. Yabayigiriza okumwesiganga ng’Omukwano n’Omubeezi abeerawo bulijjo.

Baali ba kumwebuuzangako mu nsonga zaabwe zonna n’okumuwa obulamu bwabwe. Era ku nkomerero, yajja mu Kristo ng’alina omubiri. Yabeera mu nsi ng’omuntu mu bantu. Yeefuula eggumba ery’omu magumba gaffe n’ennyama ey’omu nnyama yaffe. Yeetikka obuntu bwaffe. Yatubikkulira, mu ngeri esinga okuba ey’amazima, amazima amakulu era ag’omukisa: yali ategese okubeeranga naffe bulijjo, n’okutuukira ddala ensi lw’eriggwaawo.

Abo abakkiriza amazima gano bajja kugasangamu eky’okuddamu. Gajja kugonjoola ebizibu byonna eby’obulamu bwabwe. Bwe nnali akawala akato, nzijukira nti, bwe nnabanga mu buzibu, okutuuka kw’abazadde bange kwanzigyangako obuzito bulijjo. Bwe nnawuliranga omu ku bo ng’agamba nti, “Muwala wange, ndi wano,” buli mugugu gwagwanga era buli kweraliikirira ne kusirika. Kwali kubeerawo kwabwe kwokka okwakikolanga. Tebaali na kye beetaaga kunsuubiza kunnyamba. Tebaali na kye beetaaga kuntegeeza ntegeka zaabwe. Okubeerawo kwabwe kwe kwali okukakasa kwonna kwe nnali nneetaaga. Kwategeezanga nti buli kimu kyali kigenda kutereezebwa, era nti byonna byali bigenda kuntambulira bulungi.

Bwe baamalanga okutuuka, kye nnali njagala kyokka kwe kulaba engeri gye baali bagenda okukikolamu.

Bateekwa okuba nga baali bazadde ab’enjawulo, abaana baabwe okubeesiga bwe batyo. Ndowooza nti bwe baali. Naye Katonda waffe wa njawulo okusinga. N’olwekyo, kino bwe tukiteeka ku ye, kituukirira mu bujjuvu bwakyo bwonna. Okubeerawo kwe kwe kwokka kye twetaaga.

Okwo kwandibadde kutumala, ne bwe twandibadde nga tetulina kisuubizo na kimu wadde okubikkulirwa n’okumu okw’entegeka ze. Bayibuli egamba nti, “Ddala, nnaabeeranga naawe.” Ekigambo ekyo kisirisizza buli kibuuzo na buli kutya. Ani ayinza okukibuusabuusa? Yali ategeeza okutukakasa nti amagezi ge agataliiko kkomo, okwagala kwe n’obuyinza bwe biri ku ludda lwaffe. Emirundi n’emirundi mu buto bwange, ebigambo eby’ekyamagero nti, “Owo, maama wuuyo!” byandeeteranga obuweerero n’okubudaabudibwa. Mu myaka gyange egy’oluvannyuma, bwe mpulidde nga kyogerwa n’okussaamu ekitiibwa nti, “Owo, Katonda wuuyo!” kindeetedde okununulibwa okusingira ewala okuba okw’omukisa. Bw’abeera wano, kiki kye nnyinza okutya? Yagamba nti, “Mwewalenga omululu, bye mulina bibamalenga. Kubanga Katonda yagamba nti, ‘Sirikuleka era sirikwabulira n’akatono.’” (Abaebbulaniya 13:5). N’olwekyo nnyinza okwogera n’obuvumu nti, Mukama ye mubeezi wange, siityenga, omuntu ayinza kunkola ki? Nkyajjukira okuwulira okw’obukuumi okwanzizangamu amaanyi okwajjanga ne kitange bwe yabanga awo. Saatyanga kintu kyonna ng’ali kumpi. Era mazima, nga Kitaffe ow’omu ggulu ali kumpi, tewayinza kubaawo kifo na kimu eky’okutya.

Njagala okulaga obulungi era mu ngeri entegeerekeka amazima ga “Emmanweri, Katonda ali naffe.” Obuyambi bwago n’okubudaabuda kwago mu bulamu obwa buli lunaku binzizaamu amaanyi. Nkakasa nti batono ku baana ba Katonda bennyini abagakkiriza ddala. Bayinza okugamba nti bagakkiriza. Bayinza okuddiŋŋana emirundi lukumi, mu ddoboozi ery’okutya Katonda, nti, “Owo, yee, tumanyi nga Katonda ali naffe bulijjo, naye—” era mu “naye” ono mwe muli emboozi yonna. Tewali “naye” mu bigambo by’omwoyo ogukkiriza okubeerawo kwe ng’amazima ddala. Omwoyo ogw’engeri eyo guwangula n’essanyu buli kirowoozo eky’okutya oba eky’okubuusabuusa. Gulina Katonda, era ekyo kigumala. Okubeerawo kwe bwe bukuumi bwagwo obukakafu era kwe kugumalira byonna, bulijjo, era mu buli kintu.

Nneegayirira abasomi bange okukyuka nange tugende ku Zabbuli 139. Eyo tujja kusangayo okubikkulirwa okw’omukisa okw’amazima gano. Ekirowoozo ekikulu ekya Zabbuli eno kisangibwa mu nnyiriri 7 okutuuka ku 12, “Nnaagenda wa Omwoyo wo gy’atali? Oba nnaagenda wa ggwe gy’otoli? Bwe nnaalinya mu ggulu, nga gy’oli; bwe nnakka emagombe, nayo nga gy’oli. Bwe nneebagala empewo ez’oku makya ne zintwala ne mbeera mu bitundu by’ennyanja ebisinga okuba ewala; era n’eyo omukono gwo gunannuŋŋamya, omukono gwo ogwa ddyo gunannywezanga. Bwe nnaagamba nti, ‘Ekizikiza kimbuutikire, n’obudde obw’emisana bwe ndimu bufuuke ekiro.’ Naye era ekizikiza gy’oli tekiba kizikiza, ekiro kyakaayakana ng’emisana; kubanga gy’oli ekizikiza n’omusana bifaanana.”

Ekitundu kino kye kisinga okukakasa nti abeerawo naffe bulijjo, wonna we tuba oba kyonna kye tukola. Abantu banoonya okubeera mu maaso ga Mukama. Naye tebayinza kugadduka. Tewali kifo mu bitonde byonna gy’atali. Si mu ggulu, si magombe, si mu nnyanja esinga okuba ewala. Tewali kizikiza kiyinza kwekweka gy’ali, wadde akaseera katono. Ensonga eri nti, nga omuwandiisi wa Zabbuli bw’agamba, “Ggwe watonda byonna ebiri munda mu nze.” Kino kitegeeza nti tali naffe bwokka, wabula ali munda mu ffe.

N’olwekyo ateekwa okugenda naffe buli gye tugenda.

Kino tuteekwa okukikkiriza nga kya mazima. Ebigambo bya Mukama waffe nti, “Ndi nammwe bulijjo n’okutuukira ddala ensi lw’eriggwaawo,” tebyali birowoozo birungi byokka. Mazima agatayinza kuwakanyizibwa. Ali naffe, era tetuyinza kumudduka.

Mu kizikiza ekikutte, tuyinza obutalaba kintu kyonna. Tuyinza okulowooza, era emirundi mingi tulowooza, nti tatulaba. Naye Zabbuli yaffe etukakasa nti ekizikiza tekimukisa kintu. Mazima ddala, gy’ali ekizikiza n’omusana bifaanana. Tuli mu maaso ge era tulabika bulungi mu buziba bwaffe obw’omwoyo obusinga okuba obw’ekizikiza nga bwe tulabika mu kitangaala kyaffe ekisinga okwaka. Ekizikiza kiyinza okumukisa ffe, naye tekitukisa ffe gy’ali. Era tewali kwesuula wala mu mwoyo oba kuwaba kwonna kutuggya mu maaso ge. Wadde nga tugudde mu kibi mu kuwaba kwaffe. Mu bitundu by’ennyanja ebisinga okuba ewala, oba wonna wonna we tuyinza okuba, bulijjo abeerawo okutukwata n’okutuluŋŋamya. Tewali kaseera wadde ekifo we tuyinza okulekebwa nga tetuli mu kulabirira kwe.

Oluusi, okutabulwa kw’obulwadde kutuleetera obutamanya kulabirira okw’okwagala okw’abo abatujjanjaba. Omwana atabuddwa ayinza okukaaba ng’ayita nnyina, n’okukaaba kwe okw’ennaku ne kumenya omutima gwa nnyina. Mu kiseera ekyo kyennyini, nnyina akutte omukono gw’omwana ogwokya, ng’amunyogoza omutwe oguli mu musujja, era ng’amulabirira n’okwagala kwa maama. Obulwadde buyinza okukisa nnyina eri omwana, naye tebukisa mwana eri nnyina.

Era bwe kityo bwe kiri wakati wa Katonda waffe naffe. Okubuusabuusa kwaffe, okutya kwaffe, ennaku zaffe n’ebibi byaffe tebiyinza kutukisa gy’ali.

Naye emirundi mingi bimukisa ffe. Yagamba nti ekizikiza n’omusana bifaanana gy’ali. Okukkiriza kwaffe bwe kunaakikkiriza, tuyinza okwesiga ne mu biseera eby’ekizikiza. Wadde nga tetuyinza kumulaba wadde okumuwulira, Katonda waffe atufaako. Talituleka n’akatono.

Kyokka oba okubeerawo kwa Katonda waffe okw’olubeerera kuno kunaatubeerera essanyu oba ennaku, kijja kusinziira ku kye tumumanyiiko. Bwe tumulowooza ng’omufuzi omukambwe, afaayo ku kitiibwa kye kyokka, tujja kutya okubeerawo kwe okutakoma. Bwe tumulaba nga Kitaffe omwagazi, tujja kusanyuka. Ayagala ssanyu lyaffe lyokka. N’olwekyo tujja kwebaza okuba naye bulijjo. Kubanga okubeerawo n’okulabirira kw’okwagala tebiyinza kutegeeza kirala kyonna wabula obulungi eri oyo ayagalibwa.

Zabbuli gye tulowoozaako etulaga nti okubeerawo kwa Katonda kwagala. Kutuleetera okubudaabudibwa n’ekiwummulo ebitaliiko kkomo. Omuwandiisi wa Zabbuli agamba mu nnyiriri 1 okutuuka ku 5, “Ayi Mukama, okebedde omutima gwange, n’otegeera byonna ebiri munda yange. Bwe ntuula omanya, ne bwe ngolokoka omanya; era otegeera byonna bye ndowooza, ne bwe mbeera ewala ennyo. Otegeera okutambula kwange kwonna n’okuwummula kwange. Omanyi amakubo gange gonna. Ekigambo kye nnaayogera, Ayi Mukama, okimanya nga sinnaba na kukyogera. Ondi mu maaso n’emabega, era ontaddeko omukono gwo.”

Katonda waffe atumanyi era atutegeera, era amanyi amakubo gaffe gonna. Tewali mulala yenna mu nsi yonna atutegeera. Abantu bayinza okutegeera obubi ebikolwa byaffe n’okusalira omusango ogutali gwa nsonga ebigendererwa byaffe. Empisa zaffe ez’obuzaaliranwa tezifiibwako, wadde ebyo bye twasikira ku bajjajjaffe. Tewali atugumiikiriza olw’obulwadde bwaffe; tewali ategeera bungi bwa bye tulwanagana nabyo. Naye Kitaffe byonna abimanyi. Atutegeera. Okusala kwe kutunuulira buli kitundu ky’empisa zaffe, ebyo bye tumanyi n’ebyo bye tutamanyi. Era kutunuulira ebyo ebifuga ebikolwa byaffe. Okwagala okutegeera byonna kwokka kwe kuyinza okuba okw’obwenkanya, era Katonda waffe mwenkanya. Tekyewuunyisa nti Faber ayinza okugamba nti: Tewali wantu ennaku z’ensi we ziwulirwa okusinga mu ggulu. Tewali wantu obunafu bwayo we busalirwa omusango n’ekisa okusingawo. Abamu ku mmwe muyinza okutya obwenkanya bwe, nga mulowooza nti bwandibakyukidde. Naye temulaba? Bwonna buli ku ludda lwammwe, nga obwenkanya bwa maama bwe buba, kubanga amanyi nga bwe twakolebwa era ng’ajjukira nti tuli nfuufu. Tewali mulamuzi wa ku nsi ayinza kukola kino, era gye ndi, okutegeera kuno okwa Katonda kwe kumu ku kubudaabudibwa kwange okusinga okuba okw’omukisa. Emirundi mingi sitegeera nze kennyini; byonna eby’omunda birabika nga bitabuddwatabuddwa era nga byezingiridde nga tewali ssuubi. Naye nzijukira nti ankebedde. Ammanyi. Ategeera ebirowoozo byange ebinzibuwalira. N’olwekyo nnyinza okumulekera ekitabi kyonna akisumulule.

Era omwoyo gwange amangu ago gugwa, ng’ali ku mitto egy’ebyoya, mu kifo eky’ekiwummulo ekisinga obulungi. Era olw’okumanya kwe okujjuvu ku bye twetaaga, nga kibudaabuda okubuulirwa nti amanyi okutuula kwaffe n’okugolokoka kwaffe. Yeetooloola ekkubo lyaffe, era afaayo ku kugalamira kwaffe. Katonda waffe atukolera ekyo maama ky’akolera abaana be abato abasirusiru, abateefiirayo, abatamanyi, naye abaagalwa ennyo. Maama bw’aba n’abaana be, alowooza ku kuwummula kwabwe n’obulungi bwabwe bulijjo nga tannaba kulowooza ku bibye. Bateekwa okuba n’entebe ennungi ezitayitamu mpewo. Ye ayinza okugumiikiriza obuzibu bwonna. Ebitanda byabwe biteekwa okuba ebigonvu n’ebibikka byabwe nga bibuguumya, bibye ka bibe bwe biba.

Amakubo gaabwe gateekwa okuba nga gatereevu era nga tegaliimu kabi, ne bw’aba ye kimuwaliriza okutambulira mu makubo amakakanyavu era ag’akabi.

Okuwummula kwe ye, bw’ogeraageranya n’okw’abaana be, tekubalibwa ka buntu mu maaso ga maama ayagala.

Mazima, Katonda waffe tasobola butono okwagala okwerekereza okusinga bamaama ab’omu nsi muno. Ateekwa okusinga maama yenna gwe yatonda mu kwagala n’okwerekereza. Atukakasizza nti amanyi okutuula kwaffe n’okugolokoka kwaffe. Yeetooloola ekkubo lyaffe n’okugalamira kwaffe. N’olwekyo tuyinza okukakasa nti, mu bintu byonna ebitono eby’obulamu bwaffe, tufuna ebisingayo obulungi okwagala kwe, amagezi ge n’obuyinza bwe bye biyinza okutuwa. Kino nkitegeeza nga bwe kiri ddala. Ntegeeza nti afaayo ku ntebe zaffe ne ku bitanda byaffe. Akakasa nti buli omu ku ffe afuna ekika ekisinga obulungi olw’okukula kwaffe okw’oku ntikko.

Era ku nsonga eno esembayo, wano we yeesingira ewala maama yenna. Okwagala kwe kwagala kwa magezi okulaba ebinaavaamu, era okufaayo ennyo ku bulungi bwaffe obw’oku ntikko okusinga ku ebyo ebya wansi. Okwagala kwa maama okunafu tekuyinza kulaba bisukka ku kuwummula kw’omwana. Tekuyinza kugumiikiriza kumuleetera kubonaabona kwonna. Naye okwagala kwa Katonda okw’amaanyi era okw’amagezi kuyinza okukkiriza obulumi obumu. Kiba ku lw’ekitiibwa eky’omu maaso ekinaavaamu.

Ka twesige Katonda, ka tube waka oba ebweru. Amanyi byonna ebikwata ku bulamu bwaffe obwa buli lunaku. N’olwekyo, ka tumuleke atulondere entebe zaffe, ebitanda byaffe n’ebintu ebirala ebitono.

Kubanga tubuulirwa mu Zabbuli yaffe nti “atwetooloola” mu kkubo lyaffe. Abamu ku ffe tumanyi kye kitegeeza “okwetoololwa” abantu oba ebintu bye tutayagala era ebitatusanyusa. Naye oboolyawo tetwalowoozaako nti twetooloddwa Katonda. Atwagala nnyo n’atayinza kutuleka bwomu.

Tewali bunyogovu wadde kugobebwa kuyinza kumugoba. Naye kya mazima ag’ekitiibwa! Ate era, atwetooloola “emabega” nga bw’atwetooloola mu maaso. Nga maama bw’akola. Agoberera abaana be. Alonda byonna bye basudde era n’alongoosa ebisasiro byabwe.

Ffe bamaama kino tukitandikira mu kisenge ky’abaana n’obubaawo bw’okuzimba n’ebyokuzannyisa. Tukikola obulamu bwaffe bwonna. Tugezaako okutereeza abaana baffe bye baaleka nga tebabimaliriza oba nga babikoze bubi. Kitwala amaanyi mangi n’okutawaana, naye okwagala kwaffe kufuula amaanyi ago ng’ekintu ekitono bw’ogageraageranya n’okulabirira abaana baffe. Maama ki omulungi eyandigobye omwana anakuwavu akaaba? Oba eyandigaanye okuyamba omulenzi okusumulula obuguwa bw’akapapula ke akabuuka mu bbanga? Ne bwe kiba nti ebifundikwa n’okwezingirira byava ku nsobi ye, okwagala kwe kutegeera era kuwulira ensobi ezo. N’olwekyo afuba nnyo okusingawo okuyamba okuzitereeza.

Katonda waffe akola bino byonna, n’okusingawo, ku lwaffe okuva mu buto bwaffe. Akikola dda nga tetunnakimanya, okutuusa ku nkomerero y’obulamu bwaffe obw’oku nsi. Oboolyawo twali tumulabye mu maaso gaffe, naye tetwalowoozaako nti era ali emabega waffe. Kyokka mazima ga mukisa. Ali emabega waffe. Ayagala nnyo okugolola ebikyamu, okusumulula ebifundikwa byaffe, n’okutangirira ensobi zaffe. Omu ku ffe bw’aba n’ebyayita ebimweraliikiriza, ka asanyuke. Katonda ali emabega waffe ajja kubitereeza byonna bwe tunaabimukwasa. Ayinza n’okufuula ensobi zaffe okukolera awamu olw’obulungi. Owo! Kintu kya kitalo nnyo okwetooloolwa Katonda.

Ate era, nga waliwo okubudaabudibwa mu nnyiriri 14 okutuuka ku 16: “Nkutendereza, kubanga wankola mu ngeri ey’entiisa era ey’ekitalo;

emirimu gyo gya kyewuunyo; era ekyo nkimanyidde ddala bulungi. Wammanya nga ntondebwa, bwe nakolerwa mu kyama; bwe natondebwa mu buziba bw’ensi n’amagezi go amangi. Wandaba nga si natondebwa. Ennaku zange zonna ze wanteekerateekera zawandiikibwa mu kitabo kyo.”

Emirundi mingi tetwagala, okusinga bwe tukkiriza, engeri gye twakolebwamu. Engeri y’amagezi gaffe oba empisa zaffe “gye twazimbibwamu” tetusanyusa. Tulowooza nti singa twatondebwa nga tulina kitono ku kino oba kingi ku kiri, twandibadde tutuuka ku birungi okusingawo. Singa tetwali ba kupapa nnyo oba singa twalina ebbugumu okusingawo, twandisobodde okuweereza Katonda obulungi. Era twandibadde tusanyusa ffe ffennyini ne ye okusingawo. Tukkiriza nti singa twali bafaanana nnyo omuntu gwe twegomba, nakyo kyandiyambye. Era oluusi tukemebwa okulowooza nti olw’engeri yaffe embi gye twakolebwamu, tekiriimu ssuubi kusuubira kumusanyusa.

Singa twategeera ddala nti Katonda ye yatukola, twandirabye amangu ago obusirusiru bwa kino kyonna. Naye tuwulira nti kitono nnyo kye yakola mu kyo. Tulowooza nti twagattibwa awamu awatali ntegeka yonna, empisa zaffe ne zirekerwa kabi na mukisa. Tukkiriza mu kutonda okw’awamu, naye si mu kutonda okwa buli muntu kinnoomu, bwe kituuka ku ffe. Zabbuli eno eraga nti Katonda ye yalabirira okutondebwa kwaffe. Yafaayo ne ku bintu ebisinga obutono. Mu ngeri ey’olugero, yawandiika buli “kitundu” kye kyali kigenda okuba nga tewali na kimu kyali kiriwo. N’olwekyo, mu buzaaliranwa bwaffe, tuli ekyo Katonda ky’ayagala.

Yatukola okukola omulimu ogw’enjawulo. Kya lwatu, ntegeeza empisa zaffe ez’obuzaaliranwa, so si okwonoonebwa kwazo olw’ekibi ku ludda lwaffe.

Mu ngeri eno ey’okukitunuuliramu mulimu ekintu ekigulumiza ennyo Omutonzi. Amagezi ag’ekitalo bulijjo ganoonya okweyoleka mu ngeri nnyingi. Tewali mukozi wa bya kikugu wa mazima addiŋŋana ky’akoze. Buli kifaananyi oba buli kibumbe kyoleka buggya obuyinza bwe obw’okutonda. Omwoleso gw’ebifaananyi tegulina kubaamu bifaananyi bibiri ebifaanagana ddala. Singa kyali bwe kityo, kyandikendeezezza ku muwendo gw’ebikugu. Bwe kityo bwe kiri ne ku ffe, kubanga tuli “mulimu gwa Katonda, abaatondebwa mu Kristo Yesu, okukolanga ebikolwa ebirungi, nga Katonda bwe yatuteekerateekera..” Obuyinza bwe obw’okutonda bweyoleka mu ngeri ya njawulo mu buli omu ku ffe.

Era mu “ngeri gye twakolebwamu” eyo ey’omuntu kinnoomu, etutawaanya oluusi, mulimu amaanyi ag’enjawulo. Awatali go, olunaku lw’omwoleso, lwe tuliba ab’okutendereza ekitiibwa kye, lwandibadde nga terujjuvu. Asaba kino kyokka: okuva bwe yatukola, ye atufuge. Ye yekka y’atutegeera, kale ye yekka y’ayinza okukikola.

Omuntu akola ekyuma ekirimu ebitundu ebingi ebizibu y’asinga okusaanira okukikozesa n’okukiddaabiriza. Omuntu omulala yenna akiyingirira ayinza okukyonoona. Olw’amagezi gaffe amazibu n’obusobozi bwaffe obutono obw’okugafuga, tusaanidde okwebaza olw’okugakwasa Omutonzi waago n’okugaleka mu mikono gye. Tuyinza okukakasa nti ajja kutufunamu ebisingayo obulungi. Ne bwe tuba n’“embeera zaffe ez’enjawulo” n’obunafu bwaffe, tujja kufuulibwa ebibya eby’ekitiibwa.

Tujja kuba nga tutukuziddwa, nga tusaanira okukozesebwa Mukama waffe, nga tweteeseteese olwa buli mulimu omulungi.

Lumu nnasoma ekigambo ky’omuwandiisi omu ow’edda ow’ekibiina kya Quakers ekyasigala nange: “Beera mumativu okuba nga bw’oli, nga Katonda bwe yakukola.” Kyannyamba okutegeera ebirowoozo byange. Nzikiriza nti okwewaayo eri Katonda ddala, tuteekwa okwekkiriza nga bwe yatutonda, nga bwe tukkiriza embeera zaffe eza buli lunaku. Singa tetwaliwo, ekitundu ky’obutonde bwa Katonda kyandibadde kibulamu. Omulimu gwe gwandibadde tegujjuvu. Ate era, okwemulugunya ku ffe ffennyini kuli ng’okwemulugunya ku Oyo eyatukola, ekiteekwa okumulumya. Ka tubeere bamativu era twesige Omubumbi ow’Obwakatonda atubumbe nga bw’alaba nga kisinga, era atukozese nga bw’ayagala.

Ennyiriri 17 ne 18 zireeta engeri endala ey’okutunuuliramu okubeerawo kwa Katonda naffe okutakoma, era ye eno: nti bulijjo atulowoozaako, era nti ebirowoozo bye birowoozo bya kisa era eby’okwagala, kubanga omuwandiisi wa Zabbuli abiyita bya muwendo munene. “By’ondowooleza nga bya muwendo munene, Ayi Katonda! Omuwendo gwabyo munene!

Singa ngezaako okubibala bisinga omusenyu obungi. Ne bwe ngolokoka mu makya oba okyandowoozaako.”

Abantu bangi nnyo bakemebwa okulowooza nti Katonda tabafaako n’akatono. Balowooza nti ebibakwatako bya wansi nnyo tebisaanira kufiibwako. Bawulira nga tebasaanidde n’akatono okusuubira okufiibwako. Naye balumya nnyo Katonda olw’ebirowoozo ebyo. Maama afaayo ku mwana we asinga obuto nga bw’afaayo ku baana be abakulu. Afaayo ku byetaago bye ebitono n’ebimusanyusa nga bw’afaayo ku byabwe. Sikakasa, naye ndowooza afaayo nnyo okusingawo.

Alowooza nnyo ku oyo asinga okubyetaaga. Oyo eyakola omutima gwa maama ajja kulabirira ebitonde bye ebisinga obutaba na buyambi. Awulira empologoma ento bwe zikaaba. Tewali nkazaluggya eyinza kugwa wansi nga tamanyi. Ffe tuli ba muwendo munene okusinga enkazaluggya ennyingi. N’olwekyo tetwetaaga kutya, wadde akaseera katono, nti tujja kulagajjalirwa.

Okutonda ekintu kyonna kwetaagisa Omutonzi okukifaangako obutakoma. Ekitiibwa ky’Obuyinzabwonna kiri nti busobola okukola byonna omulundi gumu. Busobola okufaayo ku bintu ebisinga obutono ne ku mirimu egisinga obukulu. “Obukulu obutaliiko kkomo bwokka bwe buyinza okukwata ebintu byonna. Obukulu obutatuuka ku butaliiko kkomo bwanditubetense.”

Simanyi lwaki tulaba omusajja oba omukazi ng’omunafu olw’okulagajjalira ebintu ebitono ng’afaayo ku mirimu emikulu.

Kyokka Katonda waffe tumulumiriza okukola ekintu kye kimu. Naye oba nga waliwo ku basomi bange abazze bagwa mu busirusiru buno, ka bukome kaakano. “By’ondowooleza nga bya muwendo munene, Ayi Katonda! Omuwendo gwabyo munene!

Singa ngezaako okubibala bisinga omusenyu obungi. Ne bwe ngolokoka mu makya oba okyandowoozaako.”

Ekitundu ekisigaddeyo ku Zabbuli kiraga okukwatagana okutuukiridde wakati w’omwoyo ne Katonda. Kye kifo obulamu buno obw’okukkiriza okwangu we butandikidde. Omwoyo gwegatta ne Katonda, nga gumanyi nti bulijjo abeerawo era afaayo. Gwagala ky’ayagala era gukyawa ky’akyawa. Gumusaba n’obunyiikivu okugukebera n’okugugezesa, waleme kubaawo kitundu kyagwo kyonna ekitakwatagana naye.

Mu maaso ge, ekizikiza kiteekwa okudduka. Omutima gujja kuwulira nti teguyinza kugumiikiriza kuba na nsonda yonna ekwekeddwa ekitangaala kye. “Olindaga ekkubo ery’obulamu; w’oli we wanaabanga essanyu erijjuvu, era mu mukono gwo ogwa ddyo nga mwe muli ebisanyusa emirembe gyonna.” (Zabbuli 16:11) Omukazi omu omukadde, mu kitundu ekyali ekyeggule mu Bungereza, yakola ssente nnyingi ng’atunda omwenge n’ebbiya eri abatambuze ku nnyumba ye eyali yokka mu ttale. Naye omutima gwe gwamulumirizanga ku nsonga eyo. Yayagala okufuuka Omukristaayo n’okugenda mu ggulu bw’alifa. Naye yawulira nti, bw’anaakikola, ajja kuba ateekwa okuleka omulimu gwe ogumuyingiza ennyo. Yalowooza nti ekyo kyandibadde kizibu nnyo okugumiikiriza. Bw’atyo n’abeera ng’asikiddwasikiddwa wakati w’ebintu ebyo ebibiri.

Ekiro kimu, mu lukuŋŋaana lwe yalimu, omubuulizi yayogera ku ssanyu ery’okubeerawo kwa Katonda okutakoma. Yagamba nti okumanya amazima gano kuleeta essanyu lingi. Omutima gwe ne gujjula okucamuka olw’ekirowoozo nti kino kiyinza okuba eky’amazima ne gy’ali. Ne yeerabira ddala ebya bbiya, n’akikkiriza nga bwe kiri, n’omutima omwesimbu, ng’amazima ag’ekitalo. Omubuulizi bwe yali ng’akyayogera, n’akaaba mu mutima gwe nti, “Mukama Yesu, sibadde mmanyi nti obadde nange bulijjo! Mukama, nga kya kitalo okumanya nti obeera wano nange bulijjo, ng’ondabirira! Sikyaddayo kuwulira nga ndi bwomu!

Olukuŋŋaana bwe lwaggwa, n’atambula ng’addayo eka ng’ayita mu nnimiro. Ekirowoozo ekisanyusa ne kyeyongera okuddiŋŋana mu mutima gwe, “Owo, Mukama Yesu, ogenda nange eka ekiro kino.” N’agamba nti, “Tofaayo, Mukama Yesu, Betty omukadde talikuganya kugenda nate kaakano. Mmanyi nti oli wano nange.

Okukkiriza kwe mu kubeerawo kwa Katonda ne kweyongera amaanyi, n’awulira essanyu erisingawo buli ddaala lye yatambulanga. Bwe yatuuka ku mulyango gw’ennyumba ye, omutima gwe gwali gujjudde essanyu. Bwe yayingira, ekintu ekisooka kye yalaba yali ensuwa ennene eya bbiya ku mmeeza, nga yeetegefu okutundibwa. Ekirowoozo ne kimujjira: “Mukama tajja kwagala nsuwa eyo eya bbiya.” Omutima gwe ne guddamu mangu nti, “Kale eteekwa okugenda.” Ensuwa yali nzito, kale n’afukamira ku mabbali gaayo n’asaba nti, “Mukama, ozze nange eka. Ojja kubeera mu nnyumba eno, era mmanyi nti toyagala bbiya eno kubeera wano. Nkwegayiridde mpa amaanyi ngiyiwe.” Katonda n’amuwa amaanyi, era mangu ddala bbiya n’ekulukuta ku kkubo. Awo n’addayo munda, n’afukamira, ne yeebaza Mukama olw’okumuyamba. N’ayongerako nti, “Kaakano, Mukama, bwe wabaawo ekintu ekirala kyonna mu nnyumba eno ky’otoyagala, kindage, nange nnaakiggyawo. Kino si kyakulabirako ekituukiridde eky’obubaka obuli ku nkomerero ya Zabbuli yaffe?

“Abakukyawa, Ayi Mukama, nange mbakyawa; abo abakwegulumiririzaako bansunguwaza. Mbakyayira ddala nnyo, era mbayita balabe bange.

Nkebera, Ayi Katonda, otegeere omutima gwange. Ngezesa omanye ebirowoozo byange.

Olabe obanga mu nze mulimu engeri yonna enkyamu; era onkulembere mu kkubo erintuusa mu bulamu obutaggwaawo.” Nga ekitangaala bwe kigoba ekizikiza, bwe kityo okubeerawo kwa Katonda okutegeerekese mu mutima bwe kugoba ekibi. Omwoyo ogubeera mu maaso ge olw’okukkiriza gumanyi Okununulibwa okw’amazima era okw’ekitalo.

Era kaakano nsuubira nti abamu bajja kubuuza nti, “Nnyinza ntya okufuna okubeerawo kuno okuba okw’amazima gye ndi?” N’olwekyo, nja kumaliriza n’ebiragiro bitono eby’okukolerako. Okusooka, weekakase okuva mu Byawandiikibwa nti kya mazima. Bye tuyitamu mu mwoyo bulijjo biteekwa okuzimbibwa ku mazima. Awatali mazima, bye tuyitamu tebirina mugaso. Si kuwulira kuzaala mazima, wabula amazima ge gazaala okuwulira. Buli mwoyo kye gwetaaga okusooka byonna kye kino.

Ebigambo bya Katonda yennyini biteekwa okubakakasa, awatali kubuusabuusa kwonna. Bateekwa okumanya, ng’amazima agatakyuka, nti okubeerawo kwe naffe tekukoma.

Awo, ensonga eno bw’emala okutereera, tuteekwa okugifuula ey’amazima mu bulamu bwaffe. Tuteekwa “okwegezaamu okubeerawo kwe,” ng’omuwandiisi omu ow’edda bwe yagamba, bulijjo era wonna, mu buli kintu. Oteekwa okugondera ekiragiro ky’Ebyawandiikibwa. Kigamba nti, “Mukama mukulembezenga mu by’okola byonna.” Kale, buli ssaawa na buli kaseera, gamba nti, “Mukama ali wano.” Kola buli kimu, ne bw’oba olya oba onywa, mu maaso ge era ku lulwe. Ddala ddala, “buli kye mukola, oba kulya oba kunywa, mukikole nga mugenderera kugulumiza Katonda.” Olw’oku“kwegezaamu okubeerawo kwe” kuno okutakoma, omwoyo gufuna empisa ey’okukkiriza. Ku nkomerero kifuuka kizibu okubuusabuusa okubeerawo kwe nga bwe kyali kizibu okukikkiriza ku ntandikwa.

Kino tekyetaagisa maanyi mangi, wabula okukkiriza okutanyeenya. Si kulowooza kwa kusoma nnyo oba kufumiitiriza okw’amakulu amangi okunaakuyamba wano. Omwoyo guteekwa, olw’okukkiriza okwangu, okutegeera nti Katonda ali wano. Awo guteekwa, mu ddembe ne mu bwesimbu, okwogera naye ku buli kintu, buli kiseera. Tatwetaagaako bintu binene. Atusaba kitono nnyo. Okujjukira akatono okubeerawo kwe. Ebigambo bitono eby’okwagala n’okwesiga. Okuyimusa omutima gy’ali akaseera akatono nga tukola emirimu gyaffe egya buli lunaku. Okumukoowoolanga bulijjo, ng’omukwano ali wano era atwagala. Okwagala okubeera nga tuwulira okubeerawo kwe, n’okuleka emitima gyaffe “okutereera mu mirembe” olw’ekyo. Okujjukira okusinga obutono kumusanyusa. Kuyamba okufuula okubeerawo kwe okw’amazima gye tuli.

Oyo yenna anaanywerera mu kwegezaamu kuno ajja kulaba mangu okutegeera okw’omukisa. Ku byonna bye ngezezzaako okwogera mu kitabo kino, n’ebirala bingi bye siyinza kwogera, nsuubira nti ojja kutegeera, okusukka ebigambo, ebigambo ebyo eby’ekitalo ebikwata ku Mukama waffe: “aliyitibwa Emmanweri.” Amakulu gaalyo nti, “Katonda ali naffe.”

ENKOMERERO