Ebbaluwa ey'Obukakafu

Mu mwaka ogwo ogusooka nga tuli mu Toronto, ebintu ebisingayo okwewuunyisa mu bulamu bwaffe byatandika okukwatagana, newankubadde nga kyalabika lwatuuka nti Mukama yali abikoledde enteekateeka emyaka mingi emabega, era nga alina n’ekigendererwa ekyayita n’ekiseera ekyo.

Amangu ago ne ntegeera nti sirina ssuubi lya maanyi ku Ssomero ly’Olufaransa, gye n’essuubi ery’okufuna omusaala ogunaanyweza obulamu lyali ttono. Kyokka, okusobola okusomesa mu nkola ya Canada, nnali neetaaga ebiwandiiko byange eby’obuyigirize eby’e Bungereza okukkirizibwa nsobole okusaba satifikeeti y’okusomesa eya “Type-B”. Okusooka, nnali neetaaga okufuna Ebbaluwa ey’Obukakafu, naye nnandikikoze ntya?

Tewali n’omu ku ssomero eyalabika ng’amanyi, naye nnajjukira nti emyaka kkumi emabega, bwe nnali nsaba omulimu ku Danforth Technical College, nnali mpeerezza kkopi za diguli yange ne satifikeeti zange ez’okusomesa mu ofiisi eyali ku Bloor Street, Toronto.

“Waliwo amanyi ofiisi y’ebyenjigiriza eri ku Bloor Street?” bwe ntyo ne mbuuza bakozi bannange.

“Kale, ekitongole ky’ebyenjigiriza ekya yunivasite kiri eyo,” omuntu omu bwe yagamba.

Bwe ntyo, nga essomero ery’olweggulo liweddemu, ne ntwala emmotoka wakati mu kibuga ku Bloor Street, ne nzuula ekifo eky’okuyimiriza emmotoka okumala akaseera katono, ne nnyingira ekizimbe ekyalimu Ekitongole ky’Ebyenjigiriza ekya Yunivasite.

Olubu olw’ansi lwali lwereere era nga lwa kizikiza okuggyako ekisenge kimu ku nkomerero y’akakubo akawanvu. Omuvubuka yali ayimiridde ku luggi, ng’ayogera n’omusajja omukadde eyali ayimuka okuva ku ntebe ye nga ntuuka ku muryango. Amangu ago ne ntegeera nti ofiisi yali ya muvubuka, ate ng’omukadde yali mugenyi ow’ekitiibwa.

Bwe nnannyonnyola ensonga lwaki nnali nzize, omuvubuka yaŋŋamba nti nnali nsaanidde okuba ku Mowat Building ku Bay Street, ebbanga eritali lya wala. Ne mwebaza ne mba nga ŋŋenda okuvaayo omusajja omukadde n’anziyiza n’ekibuuzo.

“Lwaki wajja wano?”

Ne nnyonnyola nti emyaka kkumi emabega, nga nsaba omulimu omulala, nnali neetaaze okuweereza ebiwandiiko byange mu ofiisi eyali ku Bloor Street, era nnalowooza nti eno y’eyo.

“Oboolyawo wawandiikira ofiisi yange,” bwe yagamba, n’akwata ku mukono gwange, n’atandika okunkulembera nga tuddayo mu kakubo aka kizikiza okwolekera omulyango.

Nnayagala okuva mu bwangu ŋŋende ku Mowat Building, naye ssaasobola kumuvaako kubanga yali alabika ng’anafuye nnyo, ayinza okugwa nga simuwanirira! Yankulembera n’atufulumya mu kizimbe, n’atuyisa mu luguudo olunene olw’amakubo ana olujjudde emmotoka, ne twambuka amadaala agawerako okuyingira mu kizimbe ekyali kumpi. Ne neebuuza omusajja ono ye ani, kubanga twalamusibwa omukuumi w’oku muryango era ne buli omu n’atussaamu ekitiibwa nga tetunnayingira mu ‘kifo eky’omunda ennyo’ eky’ekizimbe ekyo.

“Tuula wano,” bwe yagamba, ng’andaga entebe engazi ey’obwananansi okumpi n’emmeeza, “nga ŋŋenze okunoonya ebbaluwa yo!”

Yamala akaseera akatono nnyo nga tannaddayo n’akomawo n’essanyu ng’aleese ebbaluwa yange ey’ennono ng’agifundikako kkopi y’okuddamu kwe. Ne nzikirizibwa ekyewuunyo! Nnali mu kizimbe ekitali kituufu era nga nakulemberwa mu ofiisi etali ntuufu okusobola okutuukiriza ‘okusisinkana okwa Katonda’ kwe yali ateeseteese emyaka kkumi emabega.

N’oluvannyuma n’aŋŋamba nate ebiragiro omuvubuka bye yali ampadde dda, ng’awandiika ku katabo nga bw’ayogera.

“Bw’otuukayo saba Don Anderson, era omuwe kino,” bwe yagamba, ng’ampa akapapula ako.

Ne mwebaza ne nva mu kisenge, nga nkimanyi nti ekiseera kyali kigenda era nga ofiisi zaali zinaatera okuggalwa. Nga nzirukira emmotoka yange – eyali emaze ekiseera ky’okuyimirira – ne ngezaako okusoma bye yali awandiikidde Don Anderson.

“Owoomukwano Don,” bwe kyagamba, “nkusaba onnabireko Mr. Evans. Kirabika asaanira okufuna Type-A Specialist Teachers’ Certificate.”

Akapapula ako kaali kalina omutwe ogugamba nti, “Prof. Carlisle, Chief Education Officer, Ministry of Education, Toronto.” Ono ye yali Omukulembeze w’Ebyenjigiriza eyali asazeemu okulondebwa kwange emyaka munaana emabega!

Lowooza obulungi! Nnali ntuuse mu kizimbe ‘ekitali kituufu’ mu kiseera ekituukirivu okusisinkana omusajja omu eyali asobola okunkolera ekintu eky’enjawulo – mu kibuga eky’abantu abasukka obukadde buna!

Ebyewuunyo byange olw’olunaku luno byali tebinnaggwa. Nnatuuka ku Mowat Block ku Bay Street mu kiseera kye baali baggalawo enzigi. Ne nyanguwa okwambuka ku lubu, okusinziira ku mukuumi w’oku muryango, we baali bakolera ebisaba ebbaluwa z’obukakafu. Bwe nnayingira, amangu ago ne nnyimirira nga nkeŋŋentedde: waaliwo kkawunta eyali ng’obuwanvu bwa fiiti amakumi ataano ng’abantu basimbye olukiika mu maaso gaayo, nga bali basatu-satu. Nnali ntandika okulowooza nti kyandituuse ttumbi nga sinnava awo, amangu ago omusajja eyali afuluma kabuyonjo ku ludda lwange olwa ddyo n’antomera. Yansaba ekiganyi n’agattako nti, “Waliwo kye nnyinza okukukolera?”

Ne mmugamba nti nnali njagala okulaba Mr. Don Anderson.

“Nze Don Anderson,” bwe yaddamu.

Ne mmuwa akapapula ako ne ankulembera okuyingira mu ofiisi ye. Yandaga sekulita we, omuwala Omuwelisi, ng’amuwa ebiragiro nti, “onnabireko Mr. Evans.”

Nnatuuka eka mu kiseera eky’ekyeggulo eky’amangu, nga nsanyuka olw’engeri ez’ekitalo Katonda gye yankulemberamu ku lunaku olwo.