Okufukibwako amafuta, akabonero k’okubuulira enjiri okw’amazima

Yogeranga ng’olowooza ku bulamu obutaggwaawo. Okusinga byonna, lima omwoyo gwo ggwe kennyini. Ekigambo kimu ky’oyogera ng’omuntu wo ow’omunda talina ky’akulumiriza era ng’omutima gwo gujjudde Omwoyo wa Katonda, kisinga ebigambo omutwalo gumu by’oyogera mu butakkiriza ne mu kibi. Jjukira nti Katonda, so si muntu, y’agwanidde okuweebwa ekitiibwa. Singa olutimbe olubikka enkola y’ensi luggibwawo, twandizudde nti bingi nnyo ku ebyo ebikolebwa bikolebwa olw’okuddamu essaala z’abaana ba Katonda.—Robert Murray McCheyne

OKUFUKIBWAKO amafuta kye kintu ekyo ekitannyonnyolekeka era ekitayinza kwogerwako, omubuulizi omu ow’edda ow’e Scotland eyali omwatiikirivu kye yannyonnyola bw’ati: “Oluusi mu kubuulira wabaamu ekintu ekitayinza kuweebwa nsonga ya bigambo ebyogerwa newakubadde engeri gye byogerwamu, era ekitayinza kunnyonnyolwa kye ki oba gye kiva; naye kiyingira mu mutima ne mu nneewulira n’amaanyi agawoomerera, era kiva butereevu mu Kigambo; naye bwe waba nga waliwo engeri yonna ey’okufuna ekintu ng’ekyo, eri mu mbeera y’omwoyo ogw’omu ggulu ey’oyo ayogera.”

Ekyo tukiyita okufukibwako amafuta. Okufukibwako amafuta kuno kwe kufuula ekigambo kya Katonda okuba nti “kiramu era kikola. Kisala okusinga ekitala eky’obwogi obubiri, era kiyitamu ne kituukira ddala ku mmeeme n’omwoyo, n’ennyingo n’obusomyo, era kyawula ebirowoozo n’okufumiitiriza kw’omutima.” Kwe kuwa ebigambo by’omubuulizi obusongovu, obwogi n’amaanyi bwe bityo, era kwe kuleeta okusika n’okukankana mu bibiina bingi ebyali bifudde. Amazima ago gaategeezebwako nga gagoberera ennukuta yokka, nga gaweweeddwa nga bwe kisoboka n’amafuta g’abantu; naye nga tewali kabonero ka bulamu, newakubadde okukuba kw’omusuwa kumu; byonna nga biteefu ng’entaana era nga bifu. Mu kiseera ekyo omubuulizi y’omu n’afuna okubatizibwa okw’okufukibwako amafuta kuno, omukka gwa Katonda ne gumubeerako, ennukuta y’Ekigambo n’eyonjebwa era n’ekoleezebwa n’amaanyi gano ag’ekyama, okukankana kw’obulamu ne kutandika—obulamu obukkiriza oba obulamu obuwakanya. Okufukibwako amafuta kubuna mu muntu ow’omunda ne kumulumiriza, era kumenya omutima.

Okufukibwako amafuta kuno okuva eri Katonda kye kintu ekyawula okubuulira enjiri okw’amazima ku ngeri endala zonna ez’okwanjula amazima, era kwe kuteekawo olukonko olugazi olw’omwoyo wakati w’omubuulizi alina okufukibwako amafuta n’oyo atakulina. Kuwagira amazima agabikkuliddwa ne kugajjuza amaanyi gonna aga Katonda. Okufukibwako amafuta kwe kuteeka Katonda yennyini mu kigambo kye ne ku babuulizi be. Olw’okusaba okw’amaanyi era okungi ennyo, n’olw’okusaba obutayosa, kufuuka kwa maanyi gonna era kwa mubuulizi yennyini; kuluŋŋamya era kutangaaza amagezi ge, kumuwa okulaba okw’omunda, okutegeera n’amaanyi ag’okusindika; kuwa omubuulizi amaanyi ag’omutima, agasinga amaanyi ag’omutwe; era obuteefu, obulongoofu n’amaanyi bikulukuta okuva mu mutima olw’okwo. Okugaziwa, eddembe, ebirowoozo ebijjuvu, okwogera okutereevu era okwangu bye bibala by’okufukibwako amafuta kuno.

Emirundi mingi obunyiikivu butwalibwa okuba okufukibwako amafuta kuno. Oyo alina okufukibwako amafuta okuva eri Katonda ajja kuba munyiikivu olw’embeera y’ebintu ey’omwoyo yennyini, naye wayinza okubaawo obunyiikivu bungi nnyo nga tebutabuddwamu kufukibwako mafuta newakubadde akatono.

Obunyiikivu n’okufukibwako amafuta bifaanana bw’obitunuulira mu ngeri ezimu. Obunyiikivu busobola mangu okuteekebwa mu kifo ky’okufukibwako amafuta oba okutwalibwa nga kwe kuli, awatali muntu kubitegeera. Kyetaagisa eriiso ery’omwoyo n’okuwooma okw’omwoyo okusobola okwawula.

Obunyiikivu buyinza okuba obw’amazima, obw’amaanyi, obw’ebbugumu, era obugumiikiriza. Bugenda ku kintu n’omwoyo omulungi, bukigoberera n’obugumiikiriza, era bukisindika n’ebbugumu; bukiteekamu amaanyi. Naye amaanyi gano gonna tegasukkuluma waggulu wa ga buntu bwokka. Omuntu y’ali mu bwo—omuntu yenna mulamba, ne byonna by’alina eby’okwagala n’eby’omutima, eby’obwongo n’eby’ekitone, eby’okuteekateeka n’okukola n’okwogera. Yeemalidde ku kigendererwa ekimu ekimufuze, era akigoberera ng’ayagala okukifuga. Mu bwo Katonda ayinza obutabaamu n’akatono. Katonda ayinza okubaamu katono, kubanga omuntu y’abujjudde. Ayinza okuleeta ensonga ezikuuma ekigendererwa kye eky’obunyiikivu, ezisanyusa oba ezikwata ku mutima ne zikubugaanya, oba ezikujjuza okukakasa nti nkulu nnyo; era mu bino byonna obunyiikivu buyinza okutambulira mu makubo ag’ensi, nga busindikibwa amaanyi g’abantu gokka, ekyoto kyabwo nga kyakolebwa emikono gy’abantu ab’ensi n’omuliro gwabwo nga gwakoleezebwa ennimi z’omuliro ogw’ensi. Kyayogerwa ku mubuulizi omu eyali omwatiikirivu ow’ebitone, eyategeeranga Ebyawandiikibwa nga bw’ayagala oba nga bwe kiwagira ekigendererwa kye, nti “yeeyongeranga okuba omwogezi ow’ekitalo ng’annyonnyola Ebyawandiikibwa nga bw’abitegeera ye kennyini.” Bwe batyo n’abantu beeyongera okuba abanyiikivu ennyo ku nteekateeka zaabwe oba ku ntambula zaabwe bo bennyini. Obunyiikivu buyinza okuba okwerowoozaako okwefudde ekirala.

Ate okufukibwako amafuta kwo? Kye kintu ekitannyonnyolekeka mu kubuulira ekifuula okubuulira okuba okubuulira ddala. Kye kyawula okubuulira ku mboozi zonna ez’abantu obwabwe. Kye kitundu kya Katonda mu kubuulira. Kufuula okubuulira okw’obwogi eri abo abeetaaga obwogi. Kugwa ng’omusulo eri abo abeetaaga okuzzibwamu amaanyi. Kunnyonnyolwa bulungi nti kuli:

“ekitala eky’obwogi obubiri

Ekyaweesebwa mu ggulu ne kyogiwala,

Era ebiwundu bye kyaleetanga byali bibiri

Buli we kyayitanga.

Kyali kufa eri ekibi; kyali bulamu

Eri bonna abaakungubagira ekibi.

Kyakoleezanga entalo era kyazikkakkanyanga,

Ne kireeta olutalo n’emirembe munda.”

Okufukibwako amafuta kuno kujja eri omubuulizi si mu kisenge ky’okusomeramu wabula mu kisenge eky’okusabiramu mu kyama. Kitonnya okuva mu ggulu ng’okusaba kuddibwamu. Kwe kufuuwa okusinga okuwooma okw’Omwoyo Omutukuvu. Kujjuza, kubuna, kugonza, kusensera, kusala, era kuwummuza. Kutwala Ekigambo ng’ekibwatuka, ng’omunnyo, nga ssukaali; kufuula Ekigambo ekiwummuza, ekitereeza, ekibikkula, ekinoonyereza; kufuula awulira omwonoonyi asaliddwa omusango oba omutukuvu, kumukaabya ng’omwana era kumutambuza ng’omuzira; kuggulawo omutima gwe n’ensawo ye mpola naye n’amaanyi, nga ttoggo bw’ayanjuluza ebikoola. Okufukibwako amafuta kuno si kirabo kya kitone. Tekusangibwa mu matendekero ag’ebyokuyiga. Tewali bwogezi buyinza kukusikiriza. Tewali bunyiikivu buyinza kukufuna. Tewali mikono gya balabirizi egiyinza kukugaba. Kye kirabo kya Katonda—akabonero ke yennyini k’ateeka ku babaka be. Kye kitiibwa ky’abazira ab’omu ggulu ekiweebwa abalonde ab’amazima era abazira abanoonyezza ekitiibwa kino eky’okufukibwako amafuta mu ssaawa nnyingi ez’okusaba okw’amaziga n’okumeggana.

Obunyiikivu bulungi era bukwata ku bantu: ekitone kirina ebirabo era kikulu. Ebirowoozo bikoleeza era biwa amaanyi, naye kyetaagisa ekirabo ekisingawo okuva eri Katonda, amaanyi agasinga obunyiikivu oba ekitone oba ebirowoozo, okumenya enjegere z’ekibi, okukomyawo eri Katonda emitima egyamwesamba era egyayonooneka, okuddaabiriza ebyamenyeka n’okuzza Ekkanisa mu makubo gaayo ag’edda ag’obulongoofu n’amaanyi. Tewali kirala kiyinza kukola kino okuggyako okufukibwako amafuta kuno okutukuvu.