Ennyinyonnyola Ennyangu ey’Okutuukirira okw’Ekikristaayo
Ebitundu 15-21

Essuula 3 · eddakiika 40 ez’okusoma · eddakiika 51 ez’okuwuliriza

Ebitundu 15-21

15. Nga wayiseewo omwaka nga gumu, kwe kugamba, mu mwaka 1742, ne tufulumya ekitabo ekirala eky’Ennyimba. Olw’okuba empaka kaakano zaali zituuse ku ntikko, twayogera ku nsonga eno mu bujjuvu okusinga bwe twali tukoze emabega. N’olwekyo ennyimba nnyingi nnyo mu kitabo kino zoogera butereevu ku nsonga eno. Era n’ennyanjula bw’etyo, era, olw’okuba nnyimpi, kiyinza obutaba kibi okugiteekamu yonna :—

“(1.) Oboolyawo okukyawa okw’awamu okw’okutuukirira okw’Ekikristaayo kuyinza okuva okusinga ku butategeera bulungi mbeera yaakwo. Tukkiriza n’omutima gumu, era tulangirira obutayosa, nti tewali kutuukirira ng’okwo mu bulamu buno, okutegeeza oba okusonyiyibwa obutakola birungi, n’obutagenda mu biragiro byonna ebya Katonda, oba okuwonyezebwa obutamanya, ensobi, okukemebwa, n’obunafu lukumi obukwatagana n’omubiri n’omusaayi.

“(2.) Ekisooka. Tetukoma ku kukkiriza kyokka, naye tuwakanya n’amaanyi, nti tewali kutuukirira mu bulamu buno, okutegeeza okusonyiyibwa kwonna okw’obutagenda mu biragiro byonna ebya Katonda, oba obutakolera bantu bonna birungi nga tukyalina ekiseera, newakubadde ‘naddala ab’omu nnyumba y’okukkiriza.’ Tukkiriza nti, si baana bawere bokka mu Kristo, abaakafuna okununulibwa mu musaayi gwe, wabula n’abo ‘abakuze okutuuka ku bantu abatuukiridde,’ bateekwa ddala, buli lwe bafuna akakisa, ’okulya omugaati n’okunywa envinnyo nga bajjukira Ye,’ era ‘n’okunoonyereza mu Byawandiikibwa;’ olw’okusiiba, awamu n’okwefuga, ‘okukangavvula emibiri gyabwe, n’okugifuga;’ era, okusinga byonna, okuyiwa emmeeme zaabwe mu kusaba, mu kyama, ne mu lukuŋŋaana olunene.

“(3.) Eky’okubiri tukkiriza nti, tewali kutuukirira ng’okwo mu bulamu buno, okutegeeza okununulibwa okujjuvu, oba okuva mu butamanya, oba mu nsobi, mu bintu ebitali bikulu eri obulokozi, oba mu kukemebwa okw’engeri nnyingi, oba mu bunafu obutabalika, omubiri oguvunda bwe gunyigiriza emmeeme, oba kitono oba kingi. Tetuyinza kuzuula nsonga yonna mu Byawandiikibwa okulowooza nti, omuntu yenna abeera mu nnyumba ey’ebbumba awonyezeddwa ddala oba obunafu bw’omubiri, oba obutamanya bintu bingi; oba okulowooza nti waliwo atayinza kukola nsobi, oba okugwa mu kukemebwa okw’engeri ez’enjawulo.

“(4.) Naye kale, otegeeza ani bw’oyogera ku ‘oyo atuukiridde?’ Tutegeeza oyo alimu ‘endowooza eyali mu Kristo,’ era ‘atambula nga Kristo bwe yatambula;’ omuntu ‘alina emikono emirongoofu n’omutima omulongoofu,’ oba ‘eyanaazibwako buli kintu ekyonoona omubiri n’omwoyo;’ oyo mu ye ‘temuli kyesittaza,’ era, n’olwekyo, ‘takola kibi.’ Okukinnyonnyola katono mu bujjuvu: Tutegeera mu kigambo ekyo eky’Ebyawandiikibwa, ‘omuntu atuukiridde,’ oyo Katonda gw’atuukirizzaamu ekigambo kye ekyesigwa, ‘Mu butali bulongoofu bwammwe bwonna ne mu bakatonda bammwe abalala bonna ndibalongoosa: Era ndibalokola mu butali bulongoofu bwammwe bwonna.’ Tutegeera mu kino, oyo Katonda ‘gwe yatukuliza ddala mu mubiri, mu mmeeme, ne mu mwoyo;’ oyo ‘atambulira mu musana nga Ye bw’ali mu musana, mu ye temuli kizikiza n’akatono; omusaayi gwa Yesu Kristo Omwana we nga gumunaazizzaako buli kibi.’

“(5.) Omuntu ono kaakano ayinza okutegeeza abantu bonna nti, ‘Nnakomererwa wamu ne Kristo: Naye ndi mulamu; si nze nate, wabula Kristo ye mulamu mu nze.’ ‘Mutukuvu nga Katonda eyamuyita bw’ali omutukuvu,’ mu mutima ne ‘mu mpisa zonna.’ ‘Ayagala Mukama Katonda we n’omutima gwe gwonna,’ era amuweereza ‘n’amaanyi ge gonna.’ ‘Ayagala muliraanwa we,’ buli muntu, ‘nga bwe yeeyagala yekka;’ weewaawo, ‘nga Kristo bw’atwagala;’ naddala abo ‘abamukozesa obubi ne bamuyigganya, kubanga tebamanyi Mwana, wadde Kitaffe.’ Ddala emmeeme ye yonna kwagala, ejjudde ‘omwoyo ogusaasira, n’ekisa, n’obuwombeefu, n’obuteefu, n’obugumiikiriza.’ Era obulamu bwe bukwatagana nakyo, nga bujjudde ‘omulimu gw’okukkiriza, okugumiikiriza kw’essuubi, n’okufuba kw’okwagala.’ ‘Na buli’ ky’‘akola mu kigambo oba mu kikolwa,’ ‘byonna abikola mu linnya,’ mu kwagala ne mu maanyi, ‘lya Mukama waffe Yesu.’ Mu bigambo ebitono, akola ‘Katonda by’ayagala ku nsi, nga bwe bikolebwa mu ggulu.’

“(6.) Kuno kwe kubeera omuntu atuukiridde, okubeera ‘atukuziddwa ddala;’ weewaawo ‘okubeera n’omutima ogwaka gwonna n’okwagala kwa Katonda,’ (nga nkozesa ebigambo bya Ssaabalabirizi Usher,) ‘n’okuwaayo obutayosa buli kirowoozo, n’ekigambo, n’omulimu, nga ssaddaaka ey’omwoyo, esiimibwa Katonda ku bwa Kristo.’ Mu buli kirowoozo eky’emitima gyaffe, mu buli kigambo eky’ennimi zaffe, mu buli mulimu ogw’emikono gyaffe, ‘okulangirira ettendo ly’oyo eyatuyita okuva mu kizikiza okuyingira mu musana gwe ogw’ekitalo.’ Ayi, singa ffe, era ne bonna abanoonya Mukama Yesu mu mazima, tuba bwe tutyo ‘abatuukirizibwa okufuuka omu!’”

Eno ye njigiriza gye twabuulira okuva ku lubereberye, era gye tubuulira leero. Ddala, bwe twagitunuulira mu buli ngeri, ne tugigeraageranya emirundi n’emirundi n’ekigambo kya Katonda ku ludda olumu, n’ebyo abaana ba Katonda bye bayiseemu ku ludda olulala, ne tulaba wala okusingawo mu mbeera n’engeri z’okutuukirira okw’Ekikristaayo. Naye era tewali kukontana n’akatono wakati w’endowooza zaffe ezaasooka n’ezaasembayo. Okutegeera kwaffe okwasooka kwali nti, Kwe kubeera n’“endowooza eyali mu Kristo,” n’okutambula “nga Ye bwe yatambula;” okubeera n’endowooza yonna eyali mu Ye, n’okutambula bulijjo nga ye bwe yatambula: Mu bigambo ebirala, okwewaayo eri Katonda munda ne kungulu; okwewaayo ddala mu mutima ne mu bulamu. Era kaakano tukutegeera mu ngeri y’emu, awatali kwongerako wadde okukendeezaako.

16. Ennyimba ezikwata ku kyo mu kitabo kino nnyingi nnyo okuzikoppa zonna. Nja kujuliza bujuliza ebitundu by’essatu :—

Omulokozi ow’okuggya mu kibi, nnindirira okukakasa

Nti Yesu lye linnya lyo eriwonya;

Okufiirwa, bwe ntuukirizibwa mu kwagala,

Kyonna kye nnina, oba kye nnyinza, oba kye ndi;

Nneesigama ku kigambo kyo ekyesigwa,

“Omuddu alibeera nga Mukama we.”

Tuukiriza mu nze ekigendererwa ekyo eky’ekisa

Obulamu bwo obw’omuwendo kye bwaweebwayo;

Nnunula mu bujeemu bwonna,

Nzizaawo, ompeesa okusaanira eggulu.

Bw’otonnaazeeko buli bbala lyange,

Okubonaabona kwo n’okukkiriza kwange bya bwereere.

Tewafa, ndyoke mbeere mulamu,

Nga sikyali wange, wabula wuwo?

Ndyoke mpaayo omubiri, emmeeme, n’omwoyo

Eri Oyo eyeewaayo ku lwange?

Kale jjangu, Mukama wange era Katonda wange,

Twala ekyo eky’omuwendo kye wagula n’omusaayi gwo.

Weetwalire omuddu wo ow’enjawulo,

Ku lw’amazima go n’okusaasira kwo;

Tukuza mu nze erinnya lyo ery’ekitiibwa;

Ntwala nfuuke wuwo mu kaseera kano;

Era onkyuse ondongoose ddala;

Mbeere wuwo wekka mu bulamu ne mu kufa. (Olupapula 80.)

Nga nnalondebwa okuva mu nsi, bwe mba nga kaakano nnyimiridde,

Nga nnyonjezeddwa n’obutuukirivu obw’obwakatonda;

Bwe mba nga, nnaleetebwa mu nsi ensuubize,

Mpita Omulokozi owange mu butuufu;

Yiwa Omwoyo atukuza,

Ammalako ennyonta era annaaze ne mba mulongoofu,

Kaakano, Omulokozi, enkuba ey’ekisa

Ekke, enfuule omulongoofu okuva mu kibi.

Nnongoosa okuva mu buli bbala ly’ekibi:

Bakatonda bange abalala bonna basuulibwe eri:

Nnaaza okuva mu buli kirowoozo ekibi,

Okuva mu bucaafu bwonna obw’okwerowoozaako n’amalala.

Obukyayi obw’endowooza ey’omubiri

Buggye mu mubiri gwange omulundi gumu:

Mpa omutima omugonvu, ogwewaddeyo,

Era omulongoofu, era ogujjudde okukkiriza n’okwagala.

Ayi, singa kaakano, nga nsumuluddwa mu kibi,

Nnyinza okukakasa ekigambo kyo mu bujjuvu bwakyo bwonna,

Ne nnyingira mu kiwummulo kyo ekisuubize;

Kanani ey’okwagala kwo okutuukiridde!

Kaakano ka ntuuke ku ntikko y’okutuukirira!

Kaakano ka ngwe mu butaba kintu;

Mbe ekitono okusinga obutaba kintu mu maaso gange,

Era mpulire nti Kristo ye byonna mu byonna. (Olupapula 258.)

Mukama, nzikiriza, omulimu gwo ogw’ekisa

Gutuukiridde mu mmeeme;

Omutima gw’oyo alaba amaaso go mulongoofu,

Omwoyo gwe gufuuliddwa mulamu ddala.

Okuva mu buli bulwadde, olw’ekigambo kyo,

Okuva mu buli ndwadde embi,

Alokoleddwa, n’azzibwawo mu bulamu obutuukiridde,

Mu butukuvu obutuukiridde:

Atambula mu ddembe ery’ekitiibwa,

Ng’afiiridde ddala ekibi:

Amazima, Omwana, amufudde wa ddembe,

Era ddala wa ddembe.

Mu mmeeme ye yonna ekitiibwa kyo kyaka,

Emmeeme ye yonna efuuliddwa empya,

Era eyonjeddwa mu butuukirivu obw’obwakatonda,

Era eyambaziddwa era ejjuziddwa Katonda.

Kino kye kiwummulo, obulamu, emirembe,

Abantu bo bonna bye bakakasa;

Okwagala kwe kusiba okutuukiridde,

Era emmeeme yaabwe yonna kwagala.

Ayi eddoboozi ery’essanyu ery’ekisa ky’enjiri!

Kristo alirabikira mu nze;

Nze, weewaawo nze, ndiraba amaaso ge,

Ndibeera mutukuvu wano!

Kaakano akyalira ennyumba ey’ebbumba,

Anyeenya amaka ge ag’omu maaso;—

Ayi, Mukama, singa ku lunaku luno olw’essanyu,

Oyingira mu yeekaalu yo!

Jjangu, Ayi Katonda wange, weeyoleke,

Jjuza ekifo kino kyonna ekinene ekyereere;

Ggwe wekka gw’oyinza okujjuza omwoyo gwange:

Jjangu, Ayi Katonda wange, Katonda wange!

Tuukiriza, tuukiriza okwegomba kwange okunene,

Okunene ng’obutakoma!

Mpa, mpa byonna emmeeme yange by’eyetaaga,

Byonna, byonna ebiri mu ggwe ! (Olupapula 298.)

17. Ku Mmande, nga June 25, 1744, Olukuŋŋaana lwaffe Olusooka ne lutandika; nga waliwo Abasumba mukaaga n’Ababuulizi baffe bonna. Ku makya agaddako ne twekenneenya n’obwegendereza enjigiriza y’okutukuzibwa, oba okutuukirira. Ebibuuzo ebyabuuzibwa ku yo, n’amakulu g’okuddamu okwaweebwa, byali bwe biti:—

“EKIBUUZO. Kitegeeza ki okutukuzibwa?

“OKUDDAMU. Okufuulibwa omuggya mu kifaananyi kya Katonda, ‘mu butuukirivu ne mu butukuvu obw’amazima.’

“Ek. Kiki ekitegeezebwa mu kubeera Omukristaayo atuukiridde?

“Ok. Okwagala Katonda n’omutima gwaffe gwonna, n’amagezi, n’emmeeme. (Ekyamateeka Olwokubiri 6:5.)

“Ek. Kino kitegeeza nti ekibi kyonna eky’omunda kiggibwawo?

“Ok. Awatali kubuusabuusa; oba twandiyinzizza tutya Okugambibwa nti ‘twalokolebwa mu butali bulongoofu ‘bwaffe bwonna?’ (Ezeekyeri 36:29.)”

Olukuŋŋaana lwaffe Olwokubiri lwatandika nga August 1, 1745. Ku makya agaddako ne twogera ku kutukuzibwa bwe tuti :—

“Ek. Okutukuzibwa okw’omunda kutandika ddi?

“Ok. Mu kaseera omuntu w’aweerwa obutuukirivu. (Naye ekibi kisigala mu ye, weewaawo, ensigo y’ekibi kyonna, okutuusa lw’atukuzibwa ddala.) Okuva mu kiseera ekyo omukkiriza afiira ekibi mpolampola, era akula mu kisa.

“Ek. Kino kitera okuweebwa nga wabulayo akaseera katono okufa kutuuke?

“Ok. Bwe kiba bwe kityo, eri abo abatakisuubira mangu okusinga awo.

“Ek. Naye tuyinza okukisuubira mangu okusinga awo?

“Ok. Lwaki nedda? Kubanga, newakubadde nga tukkiriza, (1.) Nti abakkiriza abasinga obungi, be twali tumanyi okutuusa kaakano, tebaatukuzibwa bwe batyo okutuusa nga banaatera okufa; (2.) Nti batono ku abo Pawulo Omutukuvu Be yawandiikira Ebbaluwa ze abaali bwe batyo mu kiseera ekyo; wadde, (3.) Ye yennyini mu kiseera we yawandiikira Ebbaluwa ze ezaasooka; naye bino byonna tebikakasa, nti tetuyinza kuba bwe tutyo leero.

“Ek. Tusaanidde kubuulira tutya okutukuzibwa?

“Ok. Kumpi n’akatono eri abo abatafuba kweyongerayo: Eri abo abafuba, bulijjo mu ngeri ey’ekisuubizo; bulijjo nga tusikiriza, okusinga okuwaliriza.”

Olukuŋŋaana lwaffe Olwokusatu lwatandika ku Lwokubiri, nga May 13, 1746.

Mu lwo twasoma n’obwegendereza Ebiwandiiko by’Enkuŋŋaana ebbiri ezaasooka, okulaba oba nga waliwo ekiri omwo ekiyinza okusalibwako oba okukyusibwa nga tumaze okulowooza ennyo. Naye tetwalaba nsonga ya kukyusa mu ngeri yonna bye twali twakkaanyaako emabega.

Olukuŋŋaana lwaffe Olwokuna lwatandika ku Lwokubiri, nga June 16, 1747. Olw’okuba waaliwo abantu abawerako, abaali tebakkiriza njigiriza y’okutuukirira, ne tukkaanya okugyekenneenya okuva ku musingi.

Kino kiryoke kikolebwe, ne kibuuzibwa nti,

“Baganda baffe abatakkiriziganya naffe ku kutukuzibwa okujjuvu bakkiriza kyenkana wa?

“Ok. Bakkiriza, (1.) Nti buli muntu ateekwa okutukuzibwa ddala mu kaseera ak’okufa. (2.) Nti okutuusa olwo omukkiriza buli lunaku akula mu kisa, asembera okumpi n’okumpi ku kutuukirira. (3.) Nti tusaanidde okufuba obutayosa okukutuukako, n’okukubiriza abalala bonna okukola bwe batyo.

“Ek. Ffe tubakkiriza ki?

“Ok. Tukkiriza, (1.) Nti bangi ku abo abaafiira mu kukkiriza, weewaawo, abasinga obungi ku abo be twali tumanyi, tebaatuukirizibwa mu kwagala okutuusa nga wabulayo akaseera katono okufa kwabwe kutuuke. (2.) Nti ekigambo abatukuzibwa Pawulo Omutukuvu akikozesa obutayosa ku bonna abaaweebwa obutuukirivu. (3.) Nti mu kigambo kino kyokka, tatera, oba tategeezangako, ’abaalokolebwa mu kibi kyonna.’ (4.) Nti, n’olwekyo, tekisaana kukikozesa mu makulu ago, nga tetugasseeko kigambo ddala, mu bujjuvu, oba ekifaanana ng’ekyo. (5.) Nti abawandiisi abaaluŋŋamizibwa kumpi bulijjo boogera ku oba eri abo abaaweebwa obutuukirivu, naye emirundi mitono nnyo boogera ku oba eri abo abaatukuzibwa ddala. [Kwe kugamba, eri abo bokka, nga baawuddwa ku balala; naye boogera nabo, awamu n’abalala, kumpi bulijjo.] (6.) Nti, n’olwekyo, kitugwanira okwogera kumpi bulijjo ku mbeera y’okuweebwa obutuukirivu; naye emirundi mitono, [Emirundi mitono, nkkiriza; naye era mu bifo ebimu emirundi mingi nnyo, n’amaanyi, era mu lwatu.] ’waakiri mu bigambo ebijjuvu era eby’olwatu, ku kutukuzibwa okujjuvu.’

“Ek. Kale wa we twawukanira?

“Ok. Wano: Tusaanidde okusuubira okulokolebwa mu kibi kyonna nga tetunnatuuka mu kaseera ak’okufa?

“Ek. Waliwo ekisuubizo kyonna eky’olwatu mu Byawandiikibwa eky’ekyo,—nti Katonda alitulokola mu kibi kyonna?

“Ok. Kiriwo:’Mukama y’alinunula Isirayiri n’amuggya mu byonoono bye byonna.’ (Zabbuli 130:8.)

“Kino kyogerwa mu bujjuvu okusingawo mu bunnabbi bwa Ezeekyeri:’Ndibamaansirako amazzi amayonjo, era ndibaggyako obutali bulongoofu bwammwe bwonna n’okuva ku bakatonda abalala bonna, ne mbafuula abalongoofu. Ndibalokola mu butali bulongoofu bwammwe bwonna.’ (Ezeekyeri 36:25, 29.)

Tewali kisuubizo kiyinza kweyoleka okusinga kino. Era kino Omutume ky’ayogerako mu lwatu mu kubuulirira okwo: ‘Abaagalwa, nga bwe tulina ebisuubizo ng’ebyo, twetukuze mu buli kintu ekyonoona omubiri n’omwoyo, nga tutuukiriza obutukuvu mu kutya Katonda.’ (2 Abakkolinso 7:1.) Era ekisuubizo ekyo eky’edda kyeyolefu era kitegeerekeka mu ngeri y’emu: ’Mukama Katonda wo alikomola omutima gwo, n’omutima gwa bazzukulu bo, bw’otyo oyagalanga Mukama Katonda wo n’omutima gwo gwonna, n’emmeeme yo yonna.’ (Ekyamateeka Olwokubiri 30:6)

“Ek. Naye waliwo ekigambo kyonna ekikwatagana n’ekyo mu Ndagaano Empya?

“Ok. Kiriwo, era kyogeddwa mu bigambo ebisingayo okutegeerekeka. Bwe kiti 1 Yokaana 3:8: ‘Omwana wa Katonda kyeyava ajja mu nsi azikirize ebikolwa bya Setaani;’ ebikolwa bya Setaani, awatali kkomo lyonna wadde okukugira; naye ekibi kyonna mulimu gwa Setaani. Ekikwatagana nakyo kye kigambo kya Pawulo Omutukuvu: ’Kristo yayagala Ekkanisa ne yeewaayo ku lwayo, alyoke yeefunire Ekkanisa ey’ekitiibwa, eteriiko bbala wadde akamogo oba ekintu kyonna ekikyamu, wabula ebeere entukuvu, etuukiridde.’ (Abaefeso 5:25-27.)

“Era ekigambo kye mu ssuula ey’omunaana ey’Abaruumi, ennyiriri 3, 4, kitegeeza kye kimu: ‘Katonda yatuma Omwana we, eby’obutuukirivu mu mateeka biryoke bituukirire mu ffe, abatatambulira mu mubiri naye abatambulira mu mwoyo.’ [Abaruumi 8:3, 4]

“Ek. Endagaano Empya erina ensonga endala yonna ey’okusuubira okulokolebwa mu kibi kyonna?

“Ok. Awatali kubuusabuusa erina; mu kusaba okwo ne mu biragiro, ebyenkana ebigambo ebisingayo amaanyi.

“Ek. Kusaba ki kw’otegeeza?

“Ok. Okusaba olw’okutukuzibwa okujjuvu; okwandibadde, singa tewaliwo kintu ng’ekyo, kusekerera Katonda bwereere. Bwe kuti naddala, (1.) ‘Tulokole eri omubi.’ Kale, kino bwe kikolebwa, bwe tununulibwa mu bubi bwonna, tewayinza kubaawo kibi kisigaddewo. (2.) ‘Sisabira bano bokka naye nsabira n’abo abanzikiriza olw’ekigambo kyabwe, bonna babeere bumu, nga ggwe Kitange bw’oli mu Nze, nange nga ndi mu ggwe, nabo babeerenga mu ffe; Nze nga ndi mu bo, era naawe ng’oli mu Nze balyoke bafuukire ddala omuntu omu.’ (Yokaana 17:20-23.) (3.) ‘Nfukaamirira Katonda era Kitaawe wa Mukama waffe Yesu Kristo, abawe, mmwe, nga mulina emirandira era nga munywedde mu kwagala, okusobola okutegeera, awamu n’abatukuvu bonna, obugazi, n’obuwanvu, n’obuziba, n’obugulumivu, n’okumanya okwagala kwa Kristo okusukkiridde okutegeera kwonna; mulyoke mujjuzibwe okujjula kwonna okwa Katonda.’ (Abaefeso 3:14, &c) (4.) ‘Katonda ow’emirembe yennyini abatukulize ddala. Era nsaba Katonda, omwoyo gwammwe gwonna, n’emmeeme yammwe n’omubiri gwammwe, bikuumibwenga nga tebiriiko kya kunenyezebwa okutuusa ku kujja kwa Mukama waffe Yesu Kristo.’ (1 Basessaloniika 5:23.)

“Ek. Kiragiro ki ekiriwo ekitegeeza kye kimu?

“Ok. (1.) ‘Kibagwanira okubeeranga abatuukirivu nga Kitammwe ali mu ggulu bw’ali Omutuukirivu.’ (Matayo 5:48.) (2.) ‘Yagalanga Mukama Katonda wo n’omutima gwo gwonna, n’obulamu bwo bwonna, n’amagezi go gonna.’ (Matayo 22:37.) Naye okwagala kwa Katonda bwe kujjuza omutima gwonna, tewayinza kubaamu kibi.

“Ek. Naye kirabika kitya nti kino kirina okukolebwa nga tetunnatuuka mu kaseera ak’okufa?

“Ok. (1.) Okuva mu mbeera yennyini ey’ekiragiro, ekitaweebwa bafu, wabula abalamu. N’olwekyo, ‘Yagalanga Katonda n’omutima gwo gwonna,’ tekiyinza kutegeeza nti, Onookola kino nga ofa; wabula, ng’okyali mulamu.

“(2.) Okuva mu byawandiikibwa eby’olwatu: (i.) ‘Kubanga ekisa kya Katonda ekireetera abantu bonna obulokozi kirabise, era kituyigiriza tuleke obutatya Katonda, n’okwegomba kw’ensi, tulyoke tube beegendereza, abatuukirivu abatya Katonda nga tuli mu mulembe gwa kaakano; nga tulindirira okulabika kw’ekitiibwa kya Mukama waffe Yesu Kristo, eyeewaayo ku lwaffe, alyoke atununule mu bujeemu bwaffe bwonna, era yeerongooseza eggwanga ery’envuma, erinyiikirira ebikolwa ebirungi.’ (Tito 2:11-14.) (ii.) ‘Yatuyimusiriza obuyinza obw’obulokozi, okulaga bajjajjaffe ekisa kye yasuubiza; ekirayiro kye yalayirira jjajjaffe Ibulayimu, okutuwa, ffe, nga tulokoleddwa okuva mu mukono gw’abalabe baffe, okumuweereza awatali kutya, mu butukuvu ne mu butuukirivu mu maaso ge, ennaku zonna ez’obulamu bwaffe.’ (Lukka 1:69, &c.)

“Ek. Waliwo ekyokulabirako kyonna mu Byawandiikibwa eky’abantu abaatuuka ku kino?

“Ok. Weewaawo; Yokaana Omutukuvu, ne bonna b’ayogerako nti, ‘Mu kino okwagala kwaffe mwe kutuukirizibwa, tulyoke tubeere n’obuvumu ku lunaku olw’okusalirako omusango; kubanga nga ye bw’ali, naffe bwe tuli mu nsi muno.’ (1 Yokaana 4:17.)

“Ek. Oyinza okulaga ekyokulabirako kimu ng’ekyo kaakano? Ali ludda wa oyo atuukiridde bw’atyo?

“Ok. Eri abamu ababuuza ekibuuzo kino omuntu ayinza okuddamu nti, Singa mmanyi omu wano, sandikubuulidde; kubanga tobuuza lwa kwagala. Ofaanana Kerode; onoonya bunoonya omwana omuto omutte.

“Naye mu ngeri esingako obutereevu tuddamu nti: Waliwo ensonga nnyingi lwaki ebyokulabirako ebitayinza kuwakanyizibwa biba bitono, oba nga tebiriiwo n’akatono. Kino kyandimuleetedde ebizibu ki omuntu oyo yennyini, ng’ateekeddwa ng’akabonero buli muntu k’alasa! Era kyandibadde kya mugaso ki eri abawakanya! ‘Kubanga bwe batagondera Musa ne bannabbi,’ Kristo n’Abatume be, ‘newaakubadde alizuukira okuva mu bafu talibakkirizisa.’

“Ek. Tetutera kubeera na butasiima bwa kyama eri abo bonna aboogera nti balokoleddwa mu kibi kyonna?

“Ok. Kisoboka nnyo nti tuyinza okubeera nabwo, era olw’ensonga eziwerako; ekitundu olw’okufaayo ku bulungi bw’emmeeme, eziyinza okulumizibwa singa bano tebali kye beeyita; ekitundu olw’ekika ky’obuggya obukwekebwa eri abo aboogera ku bye batuuseeko ebisinga ebyaffe; era ekitundu olw’obulwa bwaffe obw’obutonde n’omutima ogutayanguwa kukkiriza mirimu gya Katonda.

“Ek. Lwaki tetuyinza kusigala mu ssanyu ery’okukkiriza okutuusa lwe tutuukirizibwa mu kwagala?

“Ok. Ddala lwaki? kubanga ennaku entukuvu tezikizza ssanyu lino; kubanga ne bwe tuba wansi w’omusaalaba, bwe tuba nga tugabana nnyo ku kubonaabona kwa Kristo, tuyinza okusanyuka n’essanyu eritayogerekeka.”

Okuva mu bitundu bino kirabika awatali kwegaanibwa, si ndowooza yange ne ya muganda wange yokka, wabula n’endowooza y’Ababuulizi bonna abaali bakolagana naffe, mu myaka 1744, 45, 46 ne 47. So sijjukira nti, mu lukuŋŋaana lwonna ku zino, twaliko eddoboozi limu eritakkiriziganya; naye okubuusabuusa kwonna omuntu yenna kwe yabanga nakwo nga tukuŋŋaanye, kwonna kwaggibwangawo nga tetunnayawukana.

18. Mu mwaka 1749, muganda wange yakuba ebitabo bibiri eby’“Ennyimba n’Ebitontome Ebitukuvu.” Olw’okuba saabiraba nga tebinnafulumizibwa, mwalimu ebintu ebimu bye saasiima. Naye nnasiima ddala ennyimba ezisinga obungi ku nsonga eno; ennyiriri ntono ku zo ze zino wammanga :—

Jjangu, Mukama, olabisibwe wano,

Era ozikirize emirimu gyonna egya Setaani;

Kaakano, awatali kibi, labikira mu nze,

Era onjjuze essanyu eritaggwaawo:

Laga amaaso go ag’omukisa;

Okubeerawo kwo lwe lunaku olutuukiridde. (Vol. I., p. 203.)

Yanguwa ojje okunnunula,

Weetwalire owuwo mu kaseera kano;

Kuŋŋaanya omwoyo gwange ogubungeeta guddeyo eka,

Era ogukuume mu mirembe egituukiridde.

Nga tegukyakkirizibwa kutambulatambula

Mu nsi yonna,

Kwata omusibe w’okwagala kwo,

Onsibire mu Katonda! (Olupapula 247.)

Abasibe bo basumulule, Otuwe emirembe gyo;

Era ennaku zaffe n’ebibi byaffe bijja kukoma mu kaseera kamu.

Akaseera ako kabe kaakano! Kkiriza okwegayirira kwaffe,

Ggwe Omununuzi waffe ali kaakano era Omubeezi waffe! (Vol. II., p. 124.)

Nnunula mu kibi kino ekyazaalibwa nakyo;

Ekikoligo kimenyebwe Kaakano;

Onfuule wuwo emirembe gyonna.

Nga ngabana ku butonde bwo obutuukiridde,

Ka mbeere Kaakano mu ggwe

Ekitonde ekiggya, ekitaliiko kibi. (Olupapula 156.)

Nkyusa, Mukama, era onkyuse kaakano,

Omwoyo gwange gukutamye ekikoligo kyo;

Mpa kaakano okuzuula luulu

Ey’omwoyo omuwombeefu era omukkakkamu.

Kkakkanya, Ayi kkakkanya ekifuba kyange ekitabuse;

Ka nfune ekiwummulo ekyo eky’okubiri:

Nkome emirembe gyonna ku mirimu gyange,

Nga ntuukiriziddwa mu butukuvu. (Olupapula 162.)

Jjangu mu ssaawa eno esiimibwa,

Leeta obwakabaka bwo obw’omu ggulu!

Tujjuze amaanyi ag’ekitiibwa;

Ng’okuula ensigo z’ekibi. (Olupapula 168.)

Jjangu, ggwe Omwana gw’Endiga omwagalwa, eyattibwa ku lw’aboonoonyi,

Leeta amazzi agalongoosa;

Kozesa, okunaazaako buli bbala,

Omusaayi gwo ogw’amaanyi.

Ayi, gukke mu mmeeme yaffe

Wansi ng’ekibi kye twazaalibwa nakyo:

Fuula buli mwoyo ogwalumizibwa omulamu,

Na buli mugenge omulongoofu! (Olupapula 171.)

Abasibe ab’essuubi, mugolokoke,

Mulabe Mukama wammwe ng’ajja:

Laba! ku biwaawaatiro by’okwagala abuuka,

Era aleeta okununulibwa okumpi.

Okununulibwa mu musaayi gwe

Abayita okukufuna:

“Mujje gye ndi, Katonda asonyiwa:

Mukkirize,” bw’akoowoola, “mukkirize!”

Yesu, gy’oli gye tutunuulira,

Okutuusa lwe tulokolebwa mu bisigalira by’ekibi,

Ne tugaana ekikoligo ky’omufuzi omukambwe ali munda,

Ne tusuula eri enjegere ze.

Obutonde bwaffe tebukyaddamu

Kutufuga:

Olw’okukkiriza tukwata amaanyi,

Agalirokola emirembe gyonna. (Olupapula 188.)

Yesu, obulamu bwaffe, labikira mu ffe,

Abafa okufa kwo buli lunaku:

Weeyoleke ng’Omumalirizi;

Ssa Omwoyo wo azuukiza!

Bikkula ekyama ekyakwekebwa,

Gaba ekirabo eky’okubiri;

Weeyoleke ggwe ow’ekitiibwa mu nze,

Mu buli mutima ogulindirira. (Olupapula 195.)

Mu Ye tulina emirembe, Mu Ye tulina amaanyi!

Nga tukuumibwa ekisa kye Mu ssaawa yonna ey’ekizikiza,

Mu kukemebwa kwaffe kwonna Atukuuma, okukakasa

Obulokozi bwe obujjuvu ddala, Okujjula kw’okwagala kwe.

Yogera ekigambo eky’essanyu, Otulagire tubeere ba ddembe!

Ayi, tolina, Mukama, Omukisa ku lwange?

Emirembe gye wagaba, Gimpe mu kaseera kano,

Era oggulewo eggulu lyo, Ayi Kwagala, mu mutima gwange! (Olupapula 324.)

Ennyimba zino zaddamu okufulumizibwa omulundi ogwokubiri mu mwaka 1752; era awatali kukyusa kulala kwonna, okuggyako okutereeza ensobi ntono ez’empandiika.

Mpanvuyizza nnyo mu bitundu bino, kubanga okuva mu byo kirabika, awatali kusoboka n’akatono kuwakanyizibwa, nti okutuusa leero nze ne muganda wange twalwanirira, (1.) Nti okutuukirira okw’Ekikristaayo kwe kwagala okwo eri Katonda n’eri muliraanwa waffe, okutegeeza okununulibwa mu kibi kyonna. (2.) Nti kino kifunibwa lwa kukkiriza kwokka. (3.) Nti kiweebwa mangu ago, mu kaseera kamu. (4.) Nti tulina okukisuubira, si mu kufa, wabula buli kaseera; nti kaakano kye kiseera ekisiimibwa, kaakano lwe lunaku olw’obulokozi buno.

19. Mu Lukuŋŋaana olw’omwaka 1759, bwe twalaba akabi nti endowooza ez’enjawulo ziyinza okuyingira mu ffe mpola nga tetukitegedde, ne twongera okwekenneenya enjigiriza eno mu bujjuvu; era oluvannyuma lw’ekiseera kitono ne nfulumya “Ebirowoozo ku Kutuukirira okw’Ekikristaayo,” nga bikulemberwa ekirango kino wammanga: —

“Akatabo kano akaddirira tekagendereddwamu n’akatono kumatiza kwagala kwa muntu yenna okumanya buli kimu. Tekagendereddwamu kukakasa njigiriza eno mu bujjuvu, okuwakanya abo abagigaana n’abagisekerera; nedda, wadde okuddamu ebiwakanya ebingi ebigyogerwako, ebiyinza okuleetebwa n’abantu abassa omwoyo ku by’eddiini. Kye ngenderera wano kyokka, kwe kulangirira obulangirizi endowooza zange ku nsonga eno; okutuukirira okw’Ekikristaayo kye kuzingiramu, nga bwe nkutegeera, ne kye kutazingiramu; n’okugattako ebirowoozo bitono eby’omugaso n’ebiragiro ebikwata ku nsonga eno.

“Olw’okuba ebirowoozo bino byasooka okukuŋŋaanyizibwa mu ngeri ey’ekibuuzo n’okuddamu, mbirese mu ngeri y’emu. Bye bimu ddala bye mbadde nnina okumala emyaka egisukka amakumi abiri.

“EKIBUUZO. Okutuukirira okw’Ekikristaayo kye ki?

“OKUDDAMU. Okwagala Katonda n’omutima gwaffe gwonna, n’amagezi, n’emmeeme, n’amaanyi. Kino kitegeeza nti, tewali mpisa nkyamu, tewali ekontana n’okwagala, esigala mu mmeeme; era nti ebirowoozo byonna, n’ebigambo, n’ebikolwa, bifugibwa okwagala okulongoofu.

“Ek. Ogamba nti okutuukirira kuno kugoba obunafu bwonna, n’obutamanya, n’ensobi?

“Ok. Bulijjo ŋŋamba ekikontana ddala n’ekyo, era bwe nnakolanga bulijjo.

“Ek. Naye buli kirowoozo, n’ekigambo, n’omulimu, biyinza bitya okufugibwa okwagala okulongoofu, ng’ate omuntu mu kiseera kye kimu ali wansi w’obutamanya n’ensobi?

“Ok. Wano sirabawo kukontana: ‘Omuntu ayinza okujjuzibwa okwagala okulongoofu, era n’asigala ng’ayinza okukola ensobi.’ Ddala sisuubira kuwonyezebwa nsobi ezikolebwa ddala, okutuusa omubiri guno ogufa lwe gulifuuka ogutafa. Nzikiriza nti kino kiva bulijjo mu kuba nti emmeeme ebeera mu mubiri n’omusaayi. Kubanga kaakano tetuyinza kulowooza n’akatono, okuggyako nga tuyita mu bitundu by’omubiri ebyo ebyabonaabona mu ngeri y’emu n’ekitundu ekirala kyonna eky’obutonde bwaffe. Era n’olwekyo tetuyinza kwewala oluusi okulowooza ekikyamu, okutuusa omubiri guno oguvunda lwe gulifuuka ogutavunda.

“Naye tuyinza okutwala ekirowoozo kino ewala okusingawo. Ensobi mu kusalawo eyinza okuleeta ensobi mu kukola. Ng’ekyokulabirako: Ensobi y’Omwami De Renty ku mbeera y’okwefiiriza, eyava mu ndowooza gye yayigirizibwa, yaleeta ensobi eyo mu kukola, okwesiba omusipi ogw’ekyuma. Era wayinza okubaawo ebyokulabirako lukumi ng’ebyo, ne mu abo abali mu mbeera y’ekisa esingayo waggulu. Naye, Buli kigambo na buli kikolwa bwe biva mu kwagala, ensobi ng’eyo si kibi mu makulu amatuufu. Kyokka, teyinza kugumira bukambwe bw’obwenkanya bwa Katonda, wabula yeetaaga omusaayi ogutangirira.

“Ek. Baganda baffe bonna abaakuŋŋaanira e Bristol mu August, 1758, baasalawo ki ku nsonga eno?

“Ok. Kyayogerwa mu bigambo bino: (1.) Buli muntu ayinza okukola ensobi ebbanga lyonna ly’amala nga mulamu. (2.) Ensobi mu ndowooza eyinza okuleeta ensobi mu kukola. (3.) Buli nsobi ng’eyo kwe kusobya etteeka erituukiridde. N’olwekyo, (4.) Buli nsobi ng’eyo, singa tewaali musaayi gw’okutangirira, yandireese omusango ogw’olubeerera. (5.) Kiddirira nti, abasinga okutuukirira beetaaga obutayosa obulungi bwa Kristo, ne ku lw’ebisobyo byabwe ebya ddala, era bayinza okugamba ku lwabwe bennyini, awamu ne ku lwa baganda baabwe, nti ‘Tusonyiwe ebyonoono byaffe.’

“Kino kinnyonnyola mangu ekyandirabise nga tekinnyonnyolekeka n’akatono; kwe kugamba, nti abo abatanyiiga Bwe twogera ku ddaala ly’okwagala erisingayo waggulu, naye tebaagala kuwulira ku kubeera mu bulamu obutaliimu kibi. Ensonga eri nti, bamanyi nti abantu bonna bayinza okukola ensobi, era mu kukola awamu ne mu kusalawo. Naye tebamanyi, oba tebeetegereza, nti kino si kibi, okwagala bwe kuba nsibuko yokka ey’okukola.

“Ek. Naye era, bwe baba nga babeera mu bulamu obutaliimu kibi, kino tekigoba bwetaavu bwa Mutabaganya? Waakiri, tekyeyoleka nti tebakyetaaga Kristo mu mulimu gwe ogw’obwakabona ?

“Ok. Nedda n’akatono. Tewali bawulira bwetaavu bwabwe bwa Kristo nga bano; tewali bamwesigamako ddala nga bo. Kubanga Kristo tawa mmeeme bulamu nga bwawukanye naye, wabula mu ye era wamu naye. N’olwekyo ebigambo bye bituufu mu ngeri y’emu eri abantu bonna, mu mbeera y’ekisa yonna gye babeeramu: ‘Ng’ettabi bwe litayinza kubala bibala ku bwalyo nga teriri ku muzabbibu, bwe mutyo nammwe temuyinza kubala bibala bwe mutabeera mu Nze: Awatali’ (oba nga mwawukanye na) ‘Nze temuliiko kye muyinza kukola.’

“Mu buli mbeera twetaaga Kristo mu ngeri zino wammanga (1.) Ekisa kyonna kye tufuna, kirabo kya bwereere okuva gy’ali. (2.) Tukifuna ng’ekyo kye yagula, olw’omuwendo gwe yasasula gwokka. (3.) Ekisa kino tukirina, si okuva eri Kristo kyokka, wabula mu ye. Kubanga okutuukirira kwaffe tekufaanana kw’omuti, ogukula olw’amazzi agava mu kikolo kyagwo gwokka, wabula, nga bwe kyayogeddwa emabega, kufaanana kw’ettabi, eriba nga ligattiddwa ku muzabbibu, ne libala ebibala; naye, bwe lisalibwako, ne likala ne liwotoka. (4.) Emikisa gyaffe gyonna, egy’ensi eno, egy’omwoyo, n’egy’olubeerera, gyesigamye ku kutwegayiririra kwe, nga kino kye kitundu ekimu eky’omulimu gwe ogw’obwakabona, kye tubeera n’obwetaavu bwakyo bulijjo mu ngeri y’emu. (5.) Abantu abasinga obulungi bakyetaaga Kristo mu mulimu gwe ogw’obwakabona, okutangirira bye baleka okukola, n’obutatuukiriza kwabwe, (ng’abamu bwe boogera mu butuufu,) ensobi zaabwe mu kusalawo ne mu kukola, n’obunafu bwabwe obw’engeri ez’enjawulo. Kubanga bino byonna kuwaba okuva ku tteeka erituukiridde, era n’olwekyo byetaaga okutangirira. Naye nti si bibi mu makulu amatuufu, tutegeera nti kiyinza okulabika okuva mu bigambo bya Pawulo Omutukuvu, ‘Ayagala ng’atuukiriza amateeka; kubanga okwagala kwe kutuukiriza amateeka.’ (Abaruumi 13:10.) Kale, ensobi, n’obunafu bwonna obuva mu mbeera y’omubiri oguvunda, tebukontana n’akatono n’okwagala; era n’olwekyo, mu makulu g’Ebyawandiikibwa, si kibi.

“Okwongera okwennyonnyolako katono ku nsonga eno: (1.) Si kibi kyokka, ekiyitibwa bwe kityo mu butuufu, (kwe kugamba, okumenya mu bugenderevu etteeka erimanyiddwa,) wabula n’ekibi, ekitayitibwa bwe kityo mu butuufu, (kwe kugamba, okumenya etteeka lya Katonda awatali bugenderevu, erimanyiddwa oba eritamanyiddwa,) kyetaaga omusaayi ogutangirira. (2.) Nzikiriza nti tewali kutuukirira ng’okwo mu bulamu buno okugoba okumenya kuno okutali kwa bugenderevu kwe ntegeera nti kuva mu butonde mu butamanya n’ensobi ebitayinza kwawukana na bulamu buno obufa. (3.) N’olwekyo okutuukirira okutaliimu kibi kigambo kye sikozesangako, nneme okulabika nga nneekontana. (4.) Nzikiriza nti, omuntu ajjudde okwagala kwa Katonda akyayinza okumenya etteeka mu ngeri eno etali ya bugenderevu. (5.) Okumenya ng’okwo oyinza okukuyita ebibi, bw’oba oyagala: nze sikuyita bwe ntyo, olw’ensonga ezoogeddwako waggulu.

“Ek. Kubuulirira ki kw’oyinza okuwa abo abakuyita bwe batyo, n’abo abatakuyita bwe batyo?

“Ok. Abo abatakuyita bibi, baleme kulowooza n’akatono nti bo bennyini oba abantu abalala bonna bali mu mbeera nga bayinza okuyimirira mu maaso g’obwenkanya obutakoma awatali Mutabaganya. Kino kiteekwa okulaga oba obutamanya obusingayo obuziba, oba amalala n’okwekulumbaza okusingayo.

“Abo abakuyita bwe batyo, beegendereze baleme kutabula bunafu buno n’ebibi, ebiyitibwa bwe bityo mu butuufu.

“Naye banaakyewala batya? Bino binaayawulibwa bitya ku biri, bwe biba nga byonna biyitibwa ebibi awatali kwawula? Ntya nnyo, singa tukkiriza ebibi byonna okukwatagana n’okutuukirira, batono abandikomye endowooza eyo ku bunafu obwo bwokka, ekigambo ekyo kwe kyandibadde ekituufu.

“Ek. Naye okusobola okukola ensobi kuyinza kutya okukwatagana n’okwagala okutuukiridde? Omuntu atuukirizibwa mu kwagala tali buli kaseera wansi w’amaanyi gaakwo? Era ensobi yonna eyinza okuva mu kwagala okulongoofu?

“Ok. Nziramu nti, (1.) Ensobi nnyingi ziyinza okukwatagana n’okwagala okulongoofu; (2.) Ezimu ziyinza okuva mu kwo nga tekigendereddwamu: Ntegeeza nti, okwagala kwennyini kuyinza okutuleetera okukola ensobi. Okwagala okulongoofu eri muliraanwa waffe, okuva mu kwagala Katonda, tekusiba kibi ku mwoyo, kukkiriza byonna, era kusuubira byonna. Kale, empisa eno yennyini, etebuusabuusa, eyanguwa okukkiriza n’okusuubira ebisinga obulungi ku bantu bonna, eyinza okutuleetera okulowooza nti abantu abamu basinga bwe bali ddala. Kale wano waliwo ensobi eyeeyolefu, eva mu kwagala okulongoofu nga tekigendereddwamu.

“Ek. Tunaayewala tutya okuteeka okutuukirira waggulu nnyo oba wansi nnyo?

“Ok. Nga tunywerera ku Bayibuli, ne tukuteeka waggulu ddala nga Ebyawandiikibwa bwe bikuteeka. Si kintu kisinga waggulu, era si kintu kisinga wansi wa kino,—okwagala okulongoofu eri Katonda n’eri omuntu; okwagala Katonda n’omutima gwaffe gwonna n’emmeeme, ne muliraanwa waffe nga ffe bwe tweyagala. Kwe kwagala okufuga omutima n’obulamu, okuyita mu mpisa zaffe zonna, n’ebigambo, n’ebikolwa.

“Ek. Ka tugambe nti omuntu atuuse ku kino, wandimuwabudde okukyogerako?

“Ok. Mu kusooka oboolyawo yandiremereddwa okwekuuma, omuliro gwandibadde gwokya nnyo munda mu ye; okwegomba kwe okulangirira ekisa kya Mukama okw’okwagala nga kumutwala ng’omugga ogw’amaanyi. Naye oluvannyuma ayinza okwekuuma; era olwo kyandibadde kya magezi, obutakyogerako eri abo abatamanyi Katonda; (kisoboka nnyo, nti kyandibasunguwazizza bwesunguwaza ne bawakanya ne bavvoola;) wadde eri abalala, awatali nsonga ya njawulo, awatali birungi bye kigendereddwamu. Era olwo yandibadde n’obwegendereza obw’enjawulo okwewala buli kifaananyi kya kwenyumiriza; okwogera n’obwetoowaze obusingayo n’okussaamu ekitiibwa, ng’awa Katonda ekitiibwa kyonna.

“Ek. Naye tekyandibadde kirungi okusirika ddala, obutakyogerako n’akatono?

“Ok. Olw’okusirika, ayinza okwewala emisaalaba mingi, egyandiddiridde mu butonde era awatali kwewalika, singa alangirira bulangirizi, ne mu bakkiriza, Katonda by’akoze mu mmeeme ye. N’olwekyo, omuntu ng’oyo singa yeebuuza ku mubiri n’omusaayi yandisirise ddala. Naye kino tekyandikoleddwa n’omwoyo omulongoofu; kubanga awatali kubuusabuusa asaanidde okwogera. Abantu tebakoleeza ttabaaza ne bagisaanikirako ekibbo; n’okusingawo Katonda ow’amagezi gonna takikola. Tazimba kijjukizo ng’ekyo eky’amaanyi ge n’okwagala kwe, okukikweka abantu bonna. Wabula, akigenderera ng’omukisa eri bonna abalina emitima egyangu. Mu kino agenderera, si ssanyu ly’omuntu oyo omu lyokka, wabula okusitula n’okuzzaamu abalala amaanyi okunoonya omukisa ogwo gwe gumu. By’ayagala bye bino, ‘bangi balikiraba’ ne basanyuka, ‘ne bamwesiganga Mukama.’ Era tewali kintu kyonna wansi w’eggulu ekisinga okuzuukusa okwegomba kw’abo Abaaweebwa obutuukirivu, okusinga okunyumya n’abo be bakkiriza nti bafunye obulokozi obusingako waggulu. Kino kiteeka obulokozi obwo mu maaso gaabwe ddala, era ne kyongera enjala n’ennyonta yaabwe olw’obwo; omugaso ogwandifiiriddwa ddala, singa omuntu eyalokolebwa bw’atyo yeeziika mu kusirika.

“Ek. Naye tewali ngeri yonna ey’okuziyiza emisaalaba gino egitera okugwa ku abo aboogera ku kulokolebwa bwe batyo?

“Ok. Kirabika tegiyinza kuziyizibwa ddala, ng’obutonde obungi bwe butyo bukyasigala ne mu bakkiriza. Naye waliwo ekyandikoleddwa, singa Omubuulizi mu buli kifo, (1.) Ayogera n’eddembe ne bonna aboogera bwe batyo; era, (2.) Afuba okuziyiza okuyisibwa obubi oba awatali kisa okw’abo abaliko obukakafu obw’ensonga ku lwabwe.

“Ek. Obukakafu obw’ensonga kye ki? Tuyinza tutya okumanya mu butuufu omuntu eyalokolebwa mu kibi kyonna?

“Ok. Tetuyinza kumanya awatali kusobya omuntu eyalokolebwa bw’atyo, (nedda, wadde omuntu eyaweebwa obutuukirivu,) okuggyako nga Katonda asiimye okutuwa ekirabo eky’ekyamagero eky’okwawula emyoyo. Naye tulowooza nti bino byandibadde bukakafu bumala eri omuntu yenna ow’amagezi, era nga birekawo ekifo kitono eky’okubuusabuusa amazima oba obuziba bw’omulimu: (1.) Singa twalina obujulizi obw’olwatu obw’enneeyisa ye ennungi ey’okulabirako okumala ekiseera ng’enkyukakyuka eno erowoozebwa tennabaawo. Kino kyanditumaze ensonga okukkiriza, nti tandi ‘limbye ku lwa Katonda,’ wabula yandyogedde ekyo kyennyini kye yawulira, si kisingawo wadde ekitono; (2.) Singa annyonnyola mu lwatu ekiseera n’engeri enkyukakyuka gye yakolebwamu, mu bigambo ebituufu ebitayinza kunenyezebwa; era, (3.) Singa kyalabika nti ebigambo bye byonna n’ebikolwa ebyaddirira byali bitukuvu era nga tebinenyezeka.

“Mu bufunze ensonga eri bw’eti: (1.) Nnina ensonga nnyingi okukkiriza, nti omuntu ono tajja kulimba; (2.) Ategeeza mu maaso ga Katonda nti, ‘Siwulira kibi, wabula kwagala kwokka; nsaba, nsanyuka, era nneebaza obutayosa; era nnina obujulirwa obw’omunda obweyolefu, nti nfuuliddwa omuggya mu bujjuvu, nga bwe nnina nti naweebwa obutuukirivu.’ Kale, bwe mba nga sirina kye nnyinza kuwakanya bujulirwa buno obw’olwatu, nsaanidde mu magezi okubukkiriza.

“Tekigasa n’akatono okuwakanya nti, ‘Naye mmanyi ebintu ebiwerako mw’akola ensobi ddala.’ Kubanga kikkiriziddwa, nti bonna abali mu mubiri bayinza okukola ensobi; era nti ensobi mu kusalawo eyinza oluusi okuleeta ensobi mu kukola; newakubadde nga waliwo okwegendereza okungi okulaba nga tewali akozesa bubi kukkiriza kuno. Ng’ekyokulabirako: Ne omuntu atuukirizibwa mu kwagala ayinza okukola ensobi ku muntu omulala, n’amulowooza, mu nsonga emu, okubeera n’omusango omungi oba omutono okusinga bw’ali ddala. Era n’olwekyo ayinza okwogera naye n’obukambwe obungi oba obutono okusinga amazima bwe gaagala. Era mu makulu gano, (newakubadde nga si ge makulu Yakobo Omutukuvu ge yasooka okugenderera,) ‘ffenna tusobya mu ngeri nnyingi.’ N’olwekyo kino si bukakafu n’akatono, nti omuntu ayogera bw’atyo tatuukiridde.

“Ek. Naye si bukakafu, bw’aba nga yeekanga oba atabuka olw’okuwulira eddoboozi, okugwa, oba akabi akajjawo amangu?

“Ok. Si bwe kiri; kubanga omuntu ayinza okwekanga, okukankana, okukyuka langi, oba okutabuka mu ngeri endala mu mubiri, ng’emmeeme yeesigamye ku Katonda mu bukkakkamu, era ng’esigala mu mirembe egituukiridde. Weewaawo, n’ebirowoozo byennyini biyinza okunakuwala ennyo, biyinza okujjula ennaku ennyingi, biyinza okutabuka ne binyigirizibwa ennaku n’obulumi, okutuuka ne ku kulumwa okw’amaanyi, ng’ate omutima gwekutte ku Katonda olw’okwagala okutuukiridde, n’okwagala kwe kwewaddeyo ddala gy’ali. Tekyali bwe kityo ku Mwana wa Katonda yennyini? Waliwo omwana w’omuntu yenna agumira ennaku, obulumi, n’okulumwa okw’amaanyi, bye yagumira? Naye teyamanya kibi.

“Ek. Naye omuntu yenna alina omutima omulongoofu ayinza okwagala emmere ewooma okusinga etawooma; oba okukozesa essanyu lyonna ery’omubiri eritali lyetaagisa ddala? Bwe kiba bwe kityo, kale baawukana batya ku balala?

“Ok. Enjawulo wakati w’abano n’abalala mu kulya emmere ewooma eri, (1.) Tebeetaaga kintu na kimu ku bino okubafuula abasanyufu; kubanga balina ensulo y’essanyu munda. Balaba Katonda era bamwagala. N’olwekyo basanyuka ennaku zonna, era beebaza mu buli kintu. (2.) Bayinza okubikozesa, naye tebabinoonya. (3.) Babikozesa mu kigero, so si ku lw’ekintu ekyo kyennyini. Kino bwe kimala okwogerwa, tuddamu butereevu nti,—Omuntu ng’oyo ayinza okulya emmere ewooma, awatali kabi akali ku abo abatannalokolebwa mu kibi. Ayinza okugyagala okusinga etawooma, newakubadde ng’ezimba omubiri mu ngeri y’emu, ng’engeri ey’okwongera okwebaza, ng’eriiso lye ddamu eri Katonda, atuwa FFE byonna mu bungi okubinyumirwa: Ku nsonga y’emu, ayinza okuwunyiriza ekimuli, oba okulya ekirimba ky’ezabbibu, oba okufuna essanyu eddala lyonna eritakendeeza wabula eryongera essanyu lye mu Katonda. N’olwekyo, tetuyinza kugamba nti omuntu atuukirizibwa mu kwagala tayinza kuwasa, oba okukola emirimu gy’ensi: Singa ayitibwa okukikola, yandisobodde okusinga bwe yali; kubanga ayinza okukola byonna awatali kwanguyiriza wadde okweraliikirira, awatali kutabuka kwonna mu mwoyo.

“Ek. Naye singa Abakristaayo babiri abatuukiridde bazaala abaana, bandizaaliddwa batya mu kibi, ng’ate tekyali mu bazadde?

“Ok. Kintu ekiyinza okubaawo, naye ekitasuubirwa; mbuusabuusa oba kyali kibaddewo oba kiribaawo. Naye nga nkireseeko, nziramu nti, Ekibi kyampisibwako, si olw’okuzaalibwa obutereevu, wabula olwa jjajja wange eyasooka. ‘Mu Adamu bonna baafa; olw’obujeemu bw’omuntu omu, abantu bonna baafuulibwa aboonoonyi;’ abantu bonna, awatali kwawula, abaali mu ntumbwe ze bwe yalya ekibala ekyagaanibwa.

“Tulina ekyokulabirako eky’ekitalo eky’ekyo mu by’ennimiro: Amatabi amalungi agasimbibwa ku kikolo ky’omuti ogw’omu nsiko gabala ebibala ebirungi ennyo; naye simba ensigo z’ebibala bino, ojja kulaba ki? Zimeramu emiti egy’omu nsiko gyennyini egibala ebibala ebikaawa ng’ebyo ebyali biriddwako.

“Ek. Naye oyo atuukiridde akola ki okusinga abalala? okusinga abakkiriza aba bulijjo?

“Ok. Oboolyawo tewali kye yongerako; ekigabo kya Katonda kiyinza okuba nga kimuziyizza olw’embeera ez’okungulu. Oboolyawo tekyenkana ekyo; newakubadde ng’ayagala era nga yeegomba okwewaayo n’okwemalira ku lwa Katonda; waakiri, si mu ngeri ya kungulu: Tayogera bigambo bingi bwe bityo, wadde okukola emirimu mingi bwe gityo. Nga ne Mukama waffe yennyini bwe yali tayogera bigambo bingi bwe bityo, wadde okukola emirimu mingi bwe gityo, nedda, wadde emikulu bwe gityo, ng’abamu ku Batume be. (Yokaana 14:12.) Naye kiki? Kino si bukakafu nti talina kisa kisingawo; era kino Katonda ky’apimisa omulimu ogw’okungulu. Muwulire Ye: ‘Ddala mbagamba nti, nnamwandu ono omwavu awaddeyo okusinga bonna.’ Ddala, omusajja ono omwavu, n’ebigambo bye ebitono ebimenyesemenyese, ayogedde okusinga bonna. Ddala, omukazi ono omwavu, eyawaddeyo ekikopo ky’amazzi agannyogoga, akoze okusinga bonna. Ayi mulekere awo ‘okusala omusango okusinziira ku ndabika,’ muyige ’okusala omusango ogw’ensonga!’

“Ek. Naye kino si bukakafu ku ye,—Siwulira maanyi mu bigambo bye wadde mu kusaba kwe?

“Ok. Si bwe kiri; kubanga oboolyawo ekyo nsobi yo ggwe. Tosuubirwa kuwulira maanyi gonna omwo, bwe wabaawo ekimu ku bino ebiziyiza mu kkubo: (1.) Okufa kw’emmeeme yo ggwe kennyini. Abafalisaayo abaali abafu tebaawulira maanyi gonna ne mu bigambo bya Oyo ‘eyayogeranga ng’omuntu yenna bw’atayogerangako.’ (2.) Omusango gw’ekibi ekitenenyezebwanga nga gukyali ku mwoyo. (3.) Okumukyawa nga tonnamumanya mu ngeri yonna. (4.) Obutakkiriza nti embeera gy’agamba nti alimu esoboka okutuukibwako. (5.) Obutayagala kulowooza oba kukkiriza nti agituuseeko. (6.) Okumugulumiza ennyo oba okumufuula ekisinzibwa. (7.) Okwegulumiza ennyo ggwe kennyini n’endowooza yo. Ekimu ku bino bwe kiba nga kye kiriwo, kyewuunyisa ki nti towulira maanyi mu kintu kyonna ky’ayogera? Naye abalala tebagawulira? Bwe baba nga bagawulira, ensonga yo egwa wansi. Era bwe baba nga tebagawulira, tewali ku bino ebiziyiza ebiri mu kkubo lyabwe nabo? Oteekwa okukakasa kino nga tonnaba kuzimba nsonga yonna ku kyo; era ne olwo ensonga yo tejja kukakasa kisingawo okuggyako nti ekisa n’ebirabo tebitambulira wamu bulijjo.

“‘Naye tatuuka ku ndowooza yange ey’Omukristaayo atuukiridde.’ Era oboolyawo tewali eyali agituuseeko, oba aligituukako. Kubanga endowooza yo eyinza okusukka, oba waakiri okuva ku, ebyo Ebyawandiikibwa bye binnyonnyola. Eyinza okuzingiramu ebisinga Bayibuli by’ezingiramu, oba, waakiri, ekintu ekyo ky’etazingiramu. Okutuukirira okw’Ebyawandiikibwa kwe kwagala okulongoofu okujjuza omutima, era okufuga ebigambo n’ebikolwa byonna. Endowooza yo bw’eba nga ezingiramu ekintu kyonna ekisingawo oba ekirala kyonna, si ya Byawandiikibwa; era olwo tekyewuunyisa, nti Omukristaayo atuukiridde ng’Ebyawandiikibwa bwe biri tagituukako.

“Ntya nti bangi beesittala ku kyesittaza kino. Bateeka mu ndowooza yaabwe ku oyo atuukiridde ebintu bingi nga bwe baagala, si nga Ebyawandiikibwa bwe biri, wabula nga bwe beefumiitiriza bokka; era olwo ne beegaana mangu nti omuntu yenna tali bw’atyo, atakwatagana n’endowooza eyo ey’okwefumiitiriza.

“Kyekiva kitugwanira okwegendereza ennyo okukuuma obutayosa mu maaso gaffe ennyinyonnyola ennyangu ey’Ebyawandiikibwa. Okwagala okulongoofu nga kwe kwokka okufuga mu mutima ne mu bulamu,—kuno kwe kutuukirira kwonna okw’Ebyawandiikibwa.

“Ek. Omuntu ayinza ddi okwesalirawo nti atuuse ku kino?

“Ok. Bw’amala okukakasibwa mu bujjuvu ekibi kye yazaalibwa nakyo, olw’okukakasibwa okusinga obuziba n’okweyoleka okusinga okwo kwe yafuna nga tannaweebwa butuukirivu, era bw’amala okufuna okukifiiriza mpolampola, n’afuna okufiira ekibi ddala, n’okufuulibwa omuggya mu bujjuvu mu kwagala ne mu kifaananyi kya Katonda, n’okutuuka n’okusanyuka ennaku zonna, okusaba obutayosa, n’okwebaza mu buli kintu. Si nti ‘okuwulira okwagala kwokka n’obutawulira kibi’ bukakafu bumala. Abawerako baafuna kino okumala ekiseera, emmeeme zaabwe nga tezinnafuulibwa mpya mu bujjuvu. N’olwekyo tewali n’omu asaanidde kukkiriza nti omulimu guwedde, okutuusa nga waliwo obujulirwa bw’Omwoyo obugattiddwako, obujulira okutukuzibwa kwe okujjuvu, mu lwatu nga bwe bujulira okuweebwa kwe obutuukirivu.

“Ek. Naye kiva wa, abamu okulowooza nti batukuziddwa bwe batyo, so nga ddala tebatukuziddwa?

“Ok. Kiva wano; tebasalawo nga basinziira ku bubonero bwonna obwogeddwako, wabula oba ku kitundu kyabwo, oba ku bulala obutategeerekeka bulungi. Naye simanyi kyakulabirako kya muntu eyafaayo ku bwonna, n’ate n’alimbibwa mu nsonga eno. Nzikiriza nti, tewayinza kubaawo n’omu mu nsi. Omuntu bw’akakasibwa n’obuziba era mu bujjuvu, ng’amaze okuweebwa obutuukirivu, ekibi kye yazaalibwa nakyo; bw’alyoka afuna okufiiriza ekibi mpolampola, era oluvannyuma okufuulibwa omuggya mu bujjuvu mu kifaananyi kya Katonda; bwe wagattibwa ku nkyukakyuka eno, esinga ennyo eyo eyakolebwa bwe yaweebwa obutuukirivu, obujulirwa obw’olwatu, obutereevu obw’okufuulibwa omuggya; ndowooza nti tekisoboka omuntu ono okulimbibwa mu kino, nga bwe kitasoboka Katonda okulimba. Era omuntu gwe mmanyi okuba ow’amazima bw’antegeeza ebintu bino, sisaanidde, awatali nsonga emala, kugaana bujulirwa bwe.

“Ek. Okufiira ekibi kuno, n’okufuulibwa omuggya mu kwagala, kukolebwa mpolampola oba mangu ago?

“Ok. Omuntu ayinza okumala ekiseera ng’afa; naye, mu butuufu, tafa, okutuusa mu kaseera emmeeme lw’eyawukana ku mubiri; era mu kaseera ako atandika okubeera n’obulamu obutaggwaawo. Mu ngeri y’emu, ayinza okumala ekiseera ng’afiira ekibi; naye tannafiira kibi, okutuusa ekibi lwe kyawukanyizibwa ku mmeeme ye; era mu kaseera ako atandika okubeera n’obulamu obujjuvu obw’okwagala. Era nga enkyukakyuka eyitibwamu, omubiri bwe gufa, bw’eri ey’engeri endala, era esinga nnyo buli emu gye twali tumanyi emabega, weewaawo, nga tekisoboka kugitegeera okutuusa olwo; bw’etyo enkyukakyuka ekolebwa, emmeeme bw’efiira ekibi, bw’eri ey’engeri endala, era esinga nnyo buli emu eyasooka, era esinga buli muntu gy’ayinza okutegeera okutuusa lw’agifuna. Naye akyeyongera okukula mu kisa, mu kumanya Kristo, mu kwagala ne mu kifaananyi kya Katonda; era aligenda mu maaso bw’atyo, si okutuusa okufa kwokka, wabula emirembe n’emirembe.

“Ek. Tulina kulindirira tutya enkyukakyuka eno?

“Ok. Si mu bulagajjavu obutafaayo, oba mu bugayaavu obutakola; wabula mu buwulize obw’amaanyi, obwa buli ngeri, mu kukwata n’obunyiikivu ebiragiro byonna, mu kutunula n’okufuba, mu kwegaana, n’okwetikka omusaalaba gwaffe buli lunaku; awamu ne mu kusaba okw’amaanyi n’okusiiba n’okugenda obutayosa mu biragiro byonna ebya Katonda. Era omuntu yenna bw’alooteera okukutuukako mu ngeri endala yonna, (weewaawo, oba okukukuuma ng’akutuuseeko, bw’amala okukufuna ne mu kigera ekisingayo obunene,) alimba emmeeme ye ye. Kituufu, tukufuna lwa kukkiriza kwokka: Naye Katonda tawa, era tagenda kuwa, okukkiriza okwo, okuggyako nga tukunoonya n’obunyiikivu bwonna, mu kkubo ly’ateekeddewo.

“Ekirowoozo kino kiyinza okumatiza abo ababuuza, lwaki batono nnyo abaafuna omukisa guno. Buuza, bameka abagunoonya mu kkubo lino; era ojja kufuna okuddamu okumala.

“Okusaba naddala kwe kubulamu. Ani anyiikira mu kwo? Ani amegganya ne Katonda olw’ekintu kino kyennyini? Bwe kityo,‘temufuna kubanga temusaba; oba kubanga ekigendererwa kyammwe kikyamu,’ kwe kugamba, mulyoke mufuulibwe abaggya nga temunnafa. Nga temunnafa! Ekyo kinaabamatiza? Nedda, naye musabe kikolebwe kaakano; leero, nga bwe kikyayitibwa leero. Kino temukiyita ‘kuteekerawo Katonda kiseera.’ Mazima, leero kye kiseera kye nga bwe kiri enkya. Yanguwa, omuntu, yanguwa! Ka

Emmeeme yo ebaluke n’okwegomba okw’amaanyi

Okukakasa essanyu eddungi ddala;

Omutima gwo ogwegomba gwake gwonna omuliro

Okusaanuukira mu kwagala!

“Ek. Naye tetuyinza kusigala mu mirembe ne mu ssanyu okutuusa lwe tutuukirizibwa mu kwagala?

“Ok. Mazima tuyinza; kubanga obwakabaka bwa Katonda tebwawukanye bwokka; n’olwekyo, abakkiriza baleme kuggwamu maanyi ‘okusanyukiranga mu Mukama bulijjo.’ Naye tuyinza okuwulira obulumi olw’obutonde obw’ekibi obukyasigadde mu ffe. Kirungi gye tuli okubeera n’okuwulira okw’amaanyi okw’ekyo, n’okwegomba okw’amaanyi okununulibwa mu kyo. Naye kino kisaanidde kutukubiriza bukubiriza okwongera okudduka n’obunyiikivu buli kaseera eri Omubeezi waffe ow’amaanyi, okwongera ‘okuluubirira okutuuka awawakanirwa, awali empeera ey’okuyitibwa okwa waggulu mu Kristo Yesu.’ Era okuwulira ekibi kyaffe bwe kweyongera ennyo, okuwulira okwagala kwe kusaanidde okweyongera okusingawo.

“Ek. Tusaanidde kuyisa tutya abo abalowooza nti bakutuuseeko?

“Ok. Mubeekenneenye mu mazima, era mubakubirize okusaba n’omwoyo gwonna, Katonda abalage byonna ebiri mu mitima gyabwe. Okukubiriza okusingayo amaanyi okweyongera mu buli kisa, n’okulabula okusingayo amaanyi okwewala ekibi kyonna, biweebwa mu Ndagaano Empya yonna, eri abo abali mu mbeera y’ekisa esingayo waggulu. Naye kino kisaanidde kukolebwa n’obugonvu obusingayo; era awatali bukambwe bwonna, obukakanyavu oba obukaawu. Tusaanidde okwegendereza okwewala n’ekifaananyi kyennyini eky’obusungu, obutaba na kisa, oba okunyooma. Ekyo kirekere Setaani okukema bw’atyo, n’abaana be okuleekaana nti, ‘Ka tumugezese n’okumuvuma n’okumubonyaabonya, tulyoke tumanye obuteefu bwe era tugezese okugumiikiriza kwe.’ Bwe baba nga beesigwa eri ekisa ekyabaweebwa, tebali mu kabi ka kuzikirira olw’ekyo; nedda, ne bwe basigala mu nsobi eyo okutuusa omwoyo gwabwe lwe gukomawo eri Katonda.

“Ek. Naye kiyinza kukola kabi ki okubayisa n’obukambwe?

“Ok. Oba bakola ensobi, oba tebagikola. Bwe baba nga bagikola, kiyinza okuzikiriza emmeeme zaabwe. Kino si kintu ekitasoboka, nedda, era si kitasuubirwa. Kiyinza okubasunguwaza ennyo oba okubaggyamu ennyo amaanyi, ne bagwa ne batayimuka nate. Bwe baba nga tebakola nsobi, kiyinza okunakuwaza abo Katonda b’atanakuwazza, era ne kikola akabi kanene ku mmeeme zaffe ffe bennyini. Kubanga awatali kubuusabuusa oyo abakwatako, akwata, nga bwe kiri, ku mmunye y’eriiso lya Katonda. Bwe baba nga ddala bajjudde Omwoyo we, okubayisa awatali kisa oba n’okunyooma kwe kuvvoola ennyo Omwoyo ow’ekisa. Mu kino, era, tuliisa era tukuza mu ffe okuteebereza okubi, n’empisa nnyingi enkyamu. Okulaga ekimu kyokka: Okwekkiririzaamu okw’engeri ki kuno, okwefuula abakulu b’abanoonyereza, abalamuzi abatawakanyizibwa mu bintu bino ebizito ebya Katonda! Tusaanira omulimu ogwo? Tuyinza okulangirira, mu buli nsonga, obunafu we bukoma? kiki ekiyinza, ne kiki ekitayinza, okuvunaanibwa bwo? kiki ekiyinza mu mbeera zonna, ne kiki ekitayinza, okukwatagana n’okwagala okutuukiridde? Tuyinza okusalawo mu butuufu, kinaakwata kitya ku ndabika, ku nneeyisa, ku ddoboozi? Bwe tuba nga tusobola, awatali kubuusabuusa ffe ‘bantu, era amagezi galifa naffe.’

“Ek. Naye bwe banyiiga olw’obutabakkiriza kwaffe, kino si bukakafu bujjuvu ku bo?

“Ok. Kisinziira ku ngeri okunyiiga okwo gye kuli: Bwe basunguwala, bukakafu ku bo; bwe banakuwala, si bwe kiri. Basaanidde okunakuwala, bwe tutakkiriza mulimu gwa Katonda ogwa ddala, era bwe tutyo ne twefiiriza omugaso gwe twandifunye okuva mu gwo. Era tuyinza mangu okutwala ennaku eno okuba obusungu, kubanga engeri zombi bwe zeeyolekera kungulu zifaanagana nnyo.

“Ek. Naye si kirungi okuzuula abo abalowooza nti bakutuuseeko so nga tebakutuuseeko?

“Ok. Kirungi okukikola nga tubeekenneenya mu bukkakkamu era n’okwagala. Naye si kirungi okwesiima ne ku bano. Kikyamu nnyo, bwe tuzuula ekyokulabirako ng’ekyo, okusanyuka nga gy’obeera tuzudde omunyago omunene. Tetwandibadde kunakuwala, okweraliikirira ennyo, okukulukusa amaziga mu maaso gaffe? Wano waliwo omuntu eyalabika ng’obukakafu obulamu obw’amaanyi ga Katonda okulokolera ddala; naye, woowe, si bwe twasuubira. Apimiddwa ku minzaani, era asangiddwa ng’abulako! Era kino kya kusanyukira? Tetwandisanyuse emirundi lukumi okusingawo, bwe tutaasanga kirala okuggyako okwagala okulongoofu?

“‘Naye alimbiddwa.’ Kale kiki? Ye nsobi etaliiko kabi, ng’awulira okwagala kwokka mu mutima gwe. Ye nsobi etera okulaga ekisa ekinene, eddaala erya waggulu ery’obutukuvu n’essanyu. Kino kisaanidde okuba ekintu eky’essanyu erya ddala eri bonna abalina emitima egyangu; si nsobi yennyini, wabula obugulumivu bw’ekisa obugireeta okumala ekiseera. Nsanyuka nti emmeeme eno bulijjo esanyuka mu Kristo, bulijjo ejjudde okusaba n’okwebaza. Nsanyuka nti tawulira mpisa etali ntukuvu, wabula okwagala okulongoofu okwa Katonda obutayosa. Era ndisanyuka, ekibi bwe kiyimirizibwa okutuusa lwe kizikirizibwa ddala.

“Ek. Kale tewali kabi mu muntu okulimbibwa bw’atyo?

“Ok. Si mu kiseera w’atawuliramu kibi. Waaliwo akabi emabega, era kaliddawo nate bw’alituuka mu kugezesebwa okuggya. Naye ebbanga lyonna ly’amala ng’awulira okwagala kwokka nga kwe kukubiriza ebirowoozo bye byonna, n’ebigambo, n’ebikolwa, tali mu kabi; si musanyufu kyokka, wabula ali bulungi, ‘mu kisiikirize kya Katonda Ayinzabyonna;’ era, ku lwa Katonda, ka asigale mu kwagala okwo ebbanga lyonna ly’asobola. Mu kiseera kino, oyinza okukola obulungi okumulabula ku kabi akalibaawo, okwagala kwe bwe kunnyogoga n’ekibi ne kiddamu okuzuukuka; ddala akabi ak’okusuula eri essuubi, n’okulowooza, nti, kubanga tannakutuukako, n’olwekyo talikutuukako n’akatono.

“Ek. Naye kiki, singa tewali n’omu yali akutuuseeko? Kiki, singa bonna abalowooza bwe batyo balimbiddwa?

“Ok. Nkakase kino, era sigenda kukubuulira nate. Naye ntegeera bulungi: Sizimba njigiriza yonna ku muntu ono oba oli. Ono oba omuntu omulala yenna ayinza okulimbibwa, era sinyeenya. Naye, bwe kiba nga tewali n’omu yali atuukiriziddwa, Katonda tantumanga kubuulira kutuukirira.

“Teekawo ekyokulabirako ekifaanagana: Okumala emyaka mingi mbadde mbuulira nti, ‘Waliwo emirembe gya Katonda egisukkiridde okutegeera kwonna? Nkakase nti ekigambo kino kigudde wansi bwereere; nti mu myaka gino gyonna tewali n’omu yatuuka ku mirembe gino; nti tewali mujulirwa mulamu gwa gyo leero; era sigenda kugibuulira nate.

“‘Ayi, naye abantu abawerako baafiira mu mirembe egyo.’ Oboolyawo bwe kiri; naye njagala abajulirwa abalamu. Ddala siyinza kukakasa awatali kusobya nti omuntu ono oba oli mujulirwa; naye singa nkakasa nti tewali bali bwe batyo, nteekwa okulekera awo enjigiriza eno.

“‘Tontegeera bulungi. Nzikiriza nti abamu abaafiira mu kwagala kuno, baakunyumirwa ebbanga ddene nga tebannafa. Naye saakakasa nti obujulirwa bwabwe obwasooka bwali bwa mazima okutuusa nga basigaddeyo essaawa ntono okufa.’

“Ekiseera ekyo tewaalina bukakafu obutasobya: Naye obukakafu obw’ensonga wandibadde nabwo emabega; obukakafu nga bwandizuukusizza era ne bubudaabuda emmeeme yo ggwe kennyini, era ne butuukiriza ebigendererwa ebirala byonna eby’Ekikristaayo. Obukakafu nga buno, omuntu yenna atasaliriza ayinza okubufuna, singa waliwo omujulirwa omulamu yenna, ng’anyumya essaawa emu n’omuntu oyo mu kwagala ne mu kutya Katonda.

“Ek. Naye kitegeeza ki, oba waliwo abakutuuseeko oba nedda, ng’ate ebyawandiikibwa bingi bwe bityo bikujulira?

“Ok. Singa nkakasa nti tewali n’omu mu England atuuse ku ekyo ekibuuliddwa mu lwatu bwe kityo era n’amaanyi bwe gatyo ababuulizi abangi bwe batyo, mu bifo bingi bwe bityo, era okumala ebbanga eddene bwe lityo, nandikakasizza mu lwatu nti ffenna twali tukyamye ku makulu g’ebyawandiikibwa ebyo; era n’olwekyo, mu biseera eby’omu maaso, nange nnandibadde nteekwa okuyigiriza nti ‘ekibi kirisigala okutuusa okufa.’”

20. Mu mwaka 1762, omulimu gwa Katonda gweyongera nnyo mu London. Bangi, abaali batafangayo ku bintu bino byonna okutuusa olwo, baakakasibwa nnyo embeera yaabwe ey’okubula; bangi baafuna okununulibwa mu musaayi gwa Kristo; abatali batono abaali baddiridde baawonyezebwa; era abantu bangi nnyo baakkiriza nti Katonda yali abalokodde mu kibi kyonna. Bwe nnalaba amangu nti Setaani yandigezezzaako okusiga omuddo omubi mu ŋŋaano, ne nfuba nnyo okubalabula ku kabi, naddala ku malala n’obusirusiru bw’okwefuula abaluŋŋamizibwa. Era bwe nnali nkyali mu kibuga, nnalina ensonga okusuubira nti baasigala nga bawombeefu era nga beegendereza. Naye kumpi amangu ddala nga nkavudde mu kibuga, obusirusiru obwo ne bubalukawo. Babiri oba basatu ne batandika okutwala ebirowoozo byabwe bennyini ng’ebibikkulirwa okuva eri Katonda, era okuva awo ne balowooza nti tebagenda kufa n’akatono; era bano, bwe baafuba okuleeta abalala mu ndowooza y’emu, ne baleeta oluyoogaano olunene n’okutabukatabuka. Oluvannyuma lw’ekiseera kitono, abantu abo bennyini, wamu n’abalala batono, ne bagwa mu bintu ebirala ebisukkiridde; nga balowooza nti tebayinza kukemebwa; nti tebagenda kuddamu kuwulira bulumi; era nti baalina ekirabo eky’obunnabbi, n’eky’okwawula emyoyo. Bwe nnakomawo e London, mu biseera eby’omusana okuggwaako, abamu ku bo ne bakkiriza okunenyezebwa; naye abalala baali basukkulumye ku kuyigirizibwa. Mu kiseera ekyo, omujjuzo gw’okuvumibwa ne gunzijira kumpi okuva mu buli ludda; okuva gye bali bo bennyini, kubanga nnabaziyizanga mu buli mbeera; n’okuva eri abalala, kubanga, bwe baagamba, saabaziyizanga. Kyokka, omukono gwa Mukama tegwayimirira, wabula aboonoonyi abeeyongera obungi ne bakakasibwa; ng’abamu bakyusibwa kumpi buli lunaku ne badda eri Katonda, n’abalala ne basobozesebwa okumwagala n’omutima gwabwe gwonna.

21. Mu kiseera ekyo, mukwano gwange eyali wala katono ne London n’ampandiikira bw’ati:—

“Totya nnyo nti Setaani asiga omuddo omubi mu ŋŋaano ya Kristo. Bwe kibadde bulijjo bwe kityo, naddala Omwoyo we bw’afukibwa mu ngeri ey’ekitalo; era kiribeera bwe kityo bulijjo, okutuusa lw’alisibibwa okumala emyaka lukumi. Okutuusa olwo bulijjo aligezangako okukoppa, n’okufuba okulemesa, omulimu gw’Omwoyo wa Kristo.

“Ekimu ku bivudde mu kino eky’ennaku, nti ensi, bulijjo eyeebaka mu mikono gy’omubi, esekeredde buli mulimu gw’Omwoyo Omutukuvu.

“Naye Abakristaayo ab’amazima bayinza kukola ki? Kale, bwe baba nga baagala okweyisa mu ngeri ebasaanira, basaanidde, (1.) Okusaba buli mmeeme eyalimbibwa enunulibwe; (2.) Okufuba okubakomyawo mu mwoyo ogw’obuteefu; era, Ekisembayo, okwegendereza ennyo, mu kusaba ne mu kutunula, okulimbibwa kw’abalala kuleme kukendeeza bunyiikivu bwabwe mu kunoonya obutukuvu obwo obujjuvu obw’emmeeme, omubiri, n’omwoyo, ‘atali mutukuvu taliraba Mukama.’

“Ddala ekitonde kino ekiggya ekijjuvu kiba bulalu bwereere eri ensi ey’abalalu. Naye kyokka, Katonda by’ayagala era ge magezi ge. Ka ffenna tukinoonye!

“Naye abamu abalwanirira enjigiriza eno mu bujjuvu bwayo emirundi mingi bakola ensobi ey’okuteekera Ayinzabyonna ekkomo. Agaba ebirabo bye nga bw’ayagala; n’olwekyo, si kya magezi era si kya buwombeefu okugamba nti omuntu ateekwa okumala ebbanga eggere ng’akkiriza nga tannasobola kufuna ddaala lya waggulu ery’Omwoyo ow’obutukuvu.

“Engeri Katonda gy’atera okukolamu kintu kimu, naye okusiima kwe okw’obwakabaka kintu kirala. Alina ensonga ez’amagezi ez’okwanguya n’ez’okulwisa omulimu gwe. Oluusi ajja mangu era nga tasuubirwa; oluusi, nga tumaze ebbanga ddene nga tumulindirira.

“Ddala ndowooza yange okumala emyaka mingi, nti ensonga emu enkulu lwaki abantu bakulaakulana kitono nnyo mu bulamu obw’omwoyo bwe bunnyogovu bwabwe bennyini, obulagajjavu, n’obutakkiriza. Era wano njogera ku bakkiriza.

“Omwoyo wa Kristo atuwe okusalawo okutuufu mu byonna, era ‘atujjuze okujjula kwonna okwa Katonda;’ tulyoke tubeere ‘abatuukiridde era abakulidde ddala, nga tetulina kitubulako.’”

Ekyayita Ekiddako