Okuzuukuka Okujja

“Tolituzaamu ndasi, abantu bo basanyukirenga mu ggwe?”—Zabbuli 85:6.

“Ayi Mukama, … Bizze buggya mu nnaku zaffe, bimanyise mu biro bino.”—Kaabakuuku 3:2.

“Newaakubadde nga neetooloddwa ebizibu, naye ggwe okuuma obulamu bwange; … era omukono gwo ogwa ddyo ne gumponya.”—Zabbuli 138:7.

“Ntuula … awamu n’oyo alina omwoyo oguboneredde ogwetoowaza, okuzzaamu amaanyi omwoyo gw’abakkakkamu, era n’ogw’abo ababoneredde.”—Isaaya 57:15.

“Mujje, tudde eri Mukama. Atutaaguddetaagudde, naye alituwonya; … alituzzaamu obulamu.”—Koseya 6:1, 2.

Okuzuukuka Okujja—ebigambo bino bitera okuwulirwa. Waliwo abayigiriza abatali batono abalaba obubonero obulaga nti kusembedde, era abalangirira n’obuvumu nti kujja mangu. Mu kweyongera kw’omwoyo gw’obuminsani, mu mawulire g’okuzuukuka mu bifo awaali buli kimu nga kifudde oba nga kinnyogovu, mu nkumu z’abavubuka baffe abakuŋŋaanyiziddwa mu Bibiina by’Abayizi n’ebibiina ebirala oba mu Bibiina bya Christian Endeavour, mu nzigi eziggule buli wamu mu nsi y’Abakristaayo n’ey’abakaafiiri, mu buwanguzi obumaze okufunibwa mu nnimiro ezengedde okukungulwa—buli abakozi abakkiriza era abalina essuubi gye bayingira, basangayo obukakafu nti kiri kumpi ekiseera eky’amaanyi n’omukisa ebitamanyiddwangako. Ekkanisa eri kumpi okuyingira mu mulembe omuggya ogw’obulamu bw’omwoyo obweyongera n’okugaziwa okusingawo.

Waliwo abalala abakkiriza nti ebimu ku bino bituufu, naye ne batya nti ebisalibwawo okuva mu byo bitunuulira ludda lumu era byanguyiriziddwa. Balaba nga omwoyo gw’obuminsani gweyongedde, naye ne balaga nga bwe gukomye mu kibinja kitono nnyo, era nga bwe gutatuuka n’akatono ku kye gwandibadde. Eri abakkiriza abasinga obungi, eri ekitundu ekisinga obunene eky’Ekkanisa, gukyali si nsonga ya bulamu n’akatono. Batujjukiza amaanyi g’okwagala ensi n’okusinza okw’okungulu obwereere, okweyongera kw’omwoyo gw’okunoonya ensimbi n’okwagala amasanyu mu abo abeeyita Abakristaayo, obutaba na bya mwoyo mu makanisa gaffe mangi nnyo, n’enkumu z’abantu ezeeyongera okwesamba Olunaku lwa Katonda n’Ekigambo kye—nga bwe bukakafu nti okuzuukuka okunene mazima tekunnatandika, era abasinga obungi tebakirowoozaako n’akatono. Bagamba nti tebalaba kwetoowaza okw’amaanyi, okwegomba okw’amaanyi, n’okusaba okw’omwoyo ogubuguma, ebirabika ng’ebikulembera buli kuzuukuka okwa nnamaddala.

Waliwo ensobi ez’oku mukono ogwa ddyo n’ez’oku mukono ogwa kkono, nga zonna za kabi kyenkanyi. Tulina okufuba okukuumibwa okuva mu ssuubi ery’okungulu, eritasobola kupima bunene bwa bubi, kyenkanyi n’okuva mu kuggwaamu essuubi okutasobola kutendereza Katonda olw’ebyo by’akoze, wadde okumwesiga olw’ebyo by’ali mwetegefu okukola. Ery’olubereberye lyebuzira mu kwesiima okw’essanyu, nga lisanyukira obunyiikivu bwalyo n’obukozi bwalyo n’obuwanguzi obulabika, ne litalaba bwetaavu bwa kwatula na kufuba nnyo mu kusaba nga tetunnaba kweteekateeka kusisinkana n’okuwangula amaggye g’ekizikiza. Okw’okubiri kumala gawaayo ensi eri Setaani, era kunaatera okusaba n’okusanyuka okulaba ebintu nga byonooneka okusingawo, okwanguya okujja kw’Oyo agenda okutereeza byonna. Katonda atukuume eri ensobi zino zombi, atuukirize ekisuubizo nti: “Bw’olidda ku mukono ogwa ddyo oba ku gwa kkono, amatu go galiwulira eddoboozi emabega wo nga ligamba nti, Lino ly’ekkubo, litambuliremu.” Ka tuwulirize amagezi agava mu byawandiikibwa bye tujulizza; gayinza okutuyamba okusaba obulungi essaala eno: “Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama!”

1. “Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama!”—Ddamu osome ebyawandiikibwa ebyo, olabe nga byonna birimu ekirowoozo kimu: Okuzuukuka mulimu gwa Katonda; Ye yekka y’asobola okukuwa; kulina okuva waggulu. Tutera okuba mu kabi ak’okutunuulira ebyo Katonda by’akoze n’ebyo by’akyakola, ne tubyesigamako ng’omusingo nti amangu ddala ajja kukola n’okusingawo. Ate ekiseera kyonna kino kiyinza okuba nga kituufu nti atuwa omukisa okusinziira ku kigero ky’okukkiriza kwaffe oba eky’okwefiiriza kwaffe, era nga tasobola kutuwa kigero kinene okusingawo okutuusa ng’ekimulemesa kimaze okuzuulibwa obuggya n’okwatulwa. Oba tuyinza okuba nga tutunuulira obubonero bwonna obw’obulamu n’ebirungi ebitwetoolodde, ne twesiima olw’ebibiina byonna n’enkola ebitondebwawo, so nga obwetaavu bw’okuyingira mu nsonga kwa Katonda okw’amaanyi era okw’obutereevu tebuwulirwa nga bwe kisaanidde, n’okwesigama ku ye kwokka tekukuzibwa. Okuzaalibwa omulundi ogwokubiri, okuweebwa obulamu obw’obwakatonda, ffenna tukkiriza nti kikolwa kya Katonda, kyamagero eky’amaanyi ge. Okuzzaawo oba okuzuukusa obulamu obw’obwakatonda, mu mwoyo gw’omuntu oba mu Kkanisa, nakwo mulimu ogusukkulumye ku butonde kyenkanyi. Okusobola okufuna okutegeera okw’omwoyo okumanya obubonero bw’eggulu, n’okulagula okuzuukuka okujja, tulina okuyingira ennyo mu kirowoozo kya Katonda n’ebyo by’ayagala ku bikwata ku mitendera gyakwo, n’okwetegeka kw’abo abakusabira oba abagenda okukozesebwa okukuleeta. “Naye ddala Mukama Katonda takola kintu kyonna nga tasoose kukibikkulira baweereza be, bannabbi.” Katonda y’agenda okuwa okuzuukuka; Katonda y’abikkula ekyama kye; era omwoyo ogw’okwesigamira ddala ku Katonda, nga tumuwa ekitiibwa n’ettendo, gwe gulikuteekerateekera.

2. “Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama!”—Ekyokuyiga eky’okubiri kye tulaba kiri nti okuzuukuka Katonda kw’agenda okuwa kujja kuweebwa ng’okuddibwamu kw’okusaba. Kulina okusabibwa n’okuweebwa butereevu okuva eri Katonda yennyini. Abo abamanyiiko ku byafaayo by’okuzuukuka bajja kujjukira emirundi emingi kino bwe kyakakasibwa—okuzuukuka okunene n’okw’omu bitundu kulondoolebwa butereevu okutuuka ku kusaba okw’enjawulo. Mu biseera byaffe waliwo ebibiina by’abakkiriza bingi n’emirimu gy’obuminsani mingi, omuli okuzuukuka okw’enjawulo oba okw’olutentezi—ekitiibwa kyonna kibe kya Katonda—okukwatagana n’okusaba okutegeke, okw’okukkiriza. Okuzuukuka okujja tekujja kuba kwa njawulo. Omwoyo gw’okusaba ogw’ekitalo, ogukubiriza abakkiriza okusaba ennyo mu kyama n’awamu, ogubakubiriza “okufuba” mu kwegayirira kwabwe, gujja kuba gumu ku bubonero obusingayo okukakasa nti enkuba n’amataba g’omukisa biri kumpi.

Bonna abazitoowereddwa obutaba na bya mwoyo, n’embeera ennafu ey’obulamu bwa Katonda mu bakkiriza, ka bawulirize omulanga oguyita bonna. Bwe kuba nga waliwo okuzuukuka okugenda okujja,—okuzuukuka okw’amaanyi, okuva eri Katonda,—kujja kwetaaga, ku ludda lwaffe, okwewaayo n’omutima gwonna mu kusaba ne mu kukkiriza okukwatagana nakwo. Tewabaawo mukkiriza n’omu alowooza nti munafu nnyo okuyamba, oba nti tewali alimusubwa. Bw’alisooka okutandika, ekirabo ekiri mu ye kiyinza okuseesebwa ne kiba nti, mu kibinja kye oba mu kitundu kye, aba omwegayirizi wa Katonda gwe yalonda. Ka tulowooze ku bwetaavu bw’emyoyo, ku bibi byonna n’obunafu mu bantu ba Katonda, ku maanyi amatono agali mu kubuulira okungi, era tutandike okukaaba buli lunaku nti, “Tolituzaamu ndasi, abantu bo basanyukirenga mu ggwe?” Era amazima gano ka gawandiikibwe nnyo ku mitima gyaffe: buli kuzuukuka kujja, nga Pentekooti bwe yajja, ng’ekibala ky’okusaba okw’awamu era okutakoma. Okuzuukuka okujja kulina okutandika n’okuzuukuka okunene okw’okusaba. Mu kisenge, nga tweggaliddemu, okubwatuka kw’enkuba ey’amaanyi we kujja okusooka okuwulirwa. Okweyongera kw’okusaba okw’ekyama mu basumba ne mu bakkiriza kujja kuba kabonero akakakafu ak’omukisa ogujja.

3. “Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama!”—Ekyokuyiga eky’okusatu ebyawandiikibwa byaffe kye biyigiriza kiri nti okuzuukuka kusuubizibwa abo abeetoowaze era ababoneredde. Twagala okuzuukuka kujje ku b’amalala n’abeematira, kubamenye era kubalokole. Katonda ajja kukuwa, naye ku kakwakkulizo kamu kokka: abo abalaba era abawulira ekibi ky’abalala basitule omugugu gw’okukyatula, era bonna abasabira era abakaayanira mu kukkiriza amaanyi ga Katonda agazuukusa ku lw’Ekkanisa ye beetoowaze nga baatula ebibi byayo. Obwetaavu bw’okuzuukuka bulijjo bulaga nti waasooka okuddirira; era okuddirira bulijjo kwaleetebwa kibi. Okwetoowaza n’okubonerera bulijjo bibadde bisaanyizo by’okuzuukuka. Mu kwegayiririra abalala kwonna, okwatula ekibi ky’omuntu n’omusango gwa Katonda ogw’obutuukirivu bulijjo kitundu ekikulu ekitayinza kubulawo.

Mu byafaayo byonna ebya Isirayiri tulaba kino buli kiseera. Kirabikira mu nkyukakyuka ez’okuzza obuggya ezaaliwo wansi wa bakabaka ba Yuda abatya Katonda. Tukiwulira mu kusaba kw’abasajja nga Ezera ne Nekkemiya ne Danyeri. Mu Isaaya ne Yeremiya ne Ezeekyeri, era ne mu bannabbi abatono, kye kigambo ekikulu mu kulabula kwonna era ne mu bisuubizo byonna. Bwe wataba kwetoowaza n’okuleka ekibi, tewayinza kubaawo kuzuukuka wadde okununulibwa: “Abasajja bano batadde bakatonda abalala ku mitima gyabwe … Mbakkirize banneebuuzeeko?” “Ono ye muntu gwe ntunulako; oyo ow’eggonjebwa era omwetoowaze mu mwoyo, oyo akankanira ekigambo kyange.” Wakati mu bisuubizo ebisingayo okujjula ekisa eby’okukyalira kwa Katonda, bulijjo wabaamu eddoboozi lino: “Muswale olw’ebikolwa byammwe, mmwe ennyumba ya Isirayiri.”

Kye kimu kye tusanga mu Ndagaano Empya. Okubuulira okw’oku Lusozi kusuubiza obwakabaka abaavu mu mwoyo n’abali mu nnaku. Mu Bbaluwa eri Abakkolinso n’eri Abaggalatiya, eddiini y’omuntu, ey’amagezi ag’ensi n’okwesiga omubiri, eyanikibwa era evumirirwa; bw’etaatulwa n’erekebwa, ebisuubizo byonna eby’ekisa n’eby’Omwoyo biriba bya bwereere. Mu Bbaluwa eri amakanisa omusanvu tusangamu amakanisa ataano, Oyo alina ekitala ekyogi eky’obwogi obubiri ekiva mu kamwa ke g’agamba nti alina ky’agalumiriza. Eri buli limu ku go, ekigambo ekikulu eky’obubaka bwe—si eri abatannakyuka, wabula eri Ekkanisa—kiri nti: Weenenye! Ebisuubizo byonna eby’ekitiibwa ebiri mu buli Bbaluwa ku zino, okutuuka ku esembayo, n’ekigambo kyayo nti “Buli awulira eddoboozi lyange n’aggulawo, nnaayingira omumwe”; “Buli awangula ndimukkiriza okutuula ng’anninaanye, ku ntebe yange ey’obwakabaka,” byesigamye ku kigambo ekyo kimu—Weenenye!

Era bwe kuba nga waliwo okuzuukuka okugenda okujja, si mu abo abatannalokoka, wabula mu makanisa gaffe, okuleeta abakkiriza abatukuvu era ab’omwoyo, eddoboozi eryo ery’ekkondeere teryetaagisa kuwulirwa—Weenenye? Mu Isirayiri mwokka, mu buweereza bwa bakabaka ne bannabbi, mwe mwali obubi obungi bwe butyo mu bantu ba Katonda obwali bwetaaga okunaazibwawo? Mu Kkanisa ey’omu kyasa ekyasooka mwokka Pawulo ne Yakobo ne Mukama waffe yennyini mwe baalina okwogerera ebigambo ebisala bwe bityo? Oba mu Kkanisa ey’omu biseera byaffe temuli kusinza nsimbi n’ebitone n’obuyigirize, omwoyo gw’ensi ogugifuula obutaba nnamwesigwa eri Bba waayo omu yekka era Mukama waayo, n’okwesiga omubiri okunakuwaza n’okuziyiza Omwoyo Omutukuvu owa Katonda? Kumpi buli wamu tewali kwatula nti tewali bya mwoyo n’amaanyi ag’omwoyo? Bonna abeegomba okuzuukuka okujja, era abaagala okukwanguya n’okusaba kwabwe, ka basabe kino okusinga byonna, Mukama ateeketeeke bannabbi be okumukulemberamu nga bw’abalagira: “Kyogere mu ddoboozi ery’omwanguka, tokisirikira. Yimusa eddoboozi lyo ng’ekkondeere, obuulire abantu bange okusobya kwabwe.” Buli kuzuukuka okw’amaanyi mu bantu ba Katonda kulina okuba n’emirandira gyakwo mu kuwulira okw’amaanyi n’okwatula ekibi. Okutuusa abo abaagala okukulembera Ekkanisa mu kkubo ery’okuzuukuka lwe banaawa obujulirwa obw’obwesigwa ku bibi by’Ekkanisa, kitiisa nti kunaasanga abantu nga tebetegese. Abantu bandyagadde okuzuukuka kujje ng’ekibala ky’enkola zaabwe n’enkulaakulana yaabwe. Ekkubo lya Katonda lya kikontana: azuukusa ng’ayita mu kufa—okufa okukkirizibwa ng’empeera y’ekibi, okwatulwa ng’obutaba na maanyi n’akatono. Azzaamu amaanyi omutima gw’oyo aboneredde.

4. “Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama!”—Waliwo ekirowoozo ekisembayo, ekiva mu kyawandiikibwa kya Koseya. Okuzuukuka kujja kujja nga tudda eri Mukama; kubanga singa tetwamuvaako, obulamu bwe bwandibadde mu ffe n’amaanyi. “Mujje, tudde eri Mukama. Atutaaguddetaagudde, naye alituwonya; atuleeseeko ebiwundu, naye ebiwundu alibinyiga. … alituzzaamu obulamu, … ne tubeera balamu mu maaso ge.” Nga bwe tumaze okwogera, tewayinza kubaawo kudda eri Mukama awatali kuwulira oba kwatula nti twawaba. Tudde eri Mukama kye kirina okuba ekigambo ekikulu eky’okuzuukuka. Tudde, nga tukkiriza era nga tuleka buli kyonna ekibadde mu Kkanisa ekitakwatagana ddala na kirowoozo kye n’omwoyo gwe. Tudde, nga tuwaayo era nga tugoba buli kyonna ekibadde mu ddiini yaffe oba ekigiwerekedde eky’amaanyi g’abalabe ba Katonda ababiri abakulu—okwesiga omubiri oba omwoyo gw’ensi. Tudde, nga tukkiriza nti Katonda ateekwa okututwala ffenna awatali kwawulamu, atujjuze Omwoyo we, era atukozese ku lw’obwakabaka bw’Omwana we. Ayi, tudde, mu kwewaayo okw’okwesigama n’okwemalira okutaliiko kipimo kirala okuggyako obwannannyini obujjuvu obw’Oyo ye Mukama! Tudde eri Mukama n’omutima gwaffe gwonna, alyoke atufuule era atukuume nga tuli babe ddala. Alituzzaamu obulamu, ne tubeera balamu mu maaso ge. Tukyukire Katonda wa Pentekooti, nga Kristo bwe yakulembera abayigirizwa be okumukyukira, era Katonda wa Pentekooti ajja kutukyukira.

Okudda kuno eri Mukama kwe kwetaagisa omulimu omunene ogw’okwegayiririra abalala. Wano okuzuukuka okujja we kulina okusanga amaanyi gaakwo. Ka tutandike nga buli muntu ku lulwe mu kyama okwegayirira Katonda, nga twatula kyonna kye tulaba eky’ekibi oba ekiremesa, mu ffe oba mu balala. Singa tewaali kibi kirala n’ekimu, mazima obutasaba bwokka bumala okuba ensonga ey’okwenenya n’okwatula n’okudda eri Mukama. Ka tufube okukuza omwoyo gw’okwatula n’okwegayirira n’okwegayiririra abalala mu abo abatwetoolodde. Ka tuyambe okuzzaamu amaanyi n’okutendeka abo abalowooza nti banafu nnyo. Ka tuyimuse eddoboozi lyaffe okulangirira amazima gano amakulu. Okuzuukuka kulina okuva waggulu; okuzuukuka kulina okufunibwa mu kukkiriza okuva waggulu era okuleetebwa wansi n’okusaba; okuzuukuka kujja eri abeetoowaze n’ababoneredde, bakutwale eri abalala; bwe tudda eri Mukama n’omutima gwaffe gwonna, alituzzaamu obulamu. Ku abo abalaba amazima gano, kwe kuli obuvunaanyizibwa obw’amaanyi obw’okwewaayo okugajulira n’okugakolerako.

Era nga buli omu ku ffe bw’asabira okuzuukuka mu Kkanisa yonna, ka tukaabirire Katonda mu ngeri ey’enjawulo, mu kiseera kye kimu, ku lw’ekitundu kyaffe oba ennimiro y’omulimu gwaffe. Ka wabeewo mu buli musumba na buli mukozi “okufumiitiriza ennyo mu mitima gyabwe,” oba nga beetegefu okuwaayo ekitundu ky’ebiseera n’amaanyi eri okusaba nga Katonda bw’ayagala. Nga bwe bakulembera mu lwatu ebibinja byabwe ebinene oba ebitono, ka beewe mu kyama okutwala ebifo byabwe mu lunyiriri olw’omu maaso olw’eggye eddene ery’abegayirizi, eriteekwa okuwangula mu maaso ga Katonda, okuzuukuka okunene n’amataba g’omukisa nga tebinnajja. Ku bonna aboogera ku kuzuukuka, oba abakulowoozaako, oba abakwegomba, tewabaawo n’omu asigala emabega mu mulimu guno omunene ogw’okwegayirira okw’obwesimbu, okw’amaanyi era okutongole: Zuukusa omulimu gwo, Ayi Mukama! Tolituzaamu ndasi?

Mujje, tudde eri Mukama: alituzzaamu obulamu! Era tumanye Mukama; tunyiikire okumumanya. “Ng’enjuba bw’evaayo enkya, bw’atyo bw’alirabika; alijja gye tuli ng’enkuba ey’omu kiseera ky’omuzira, era ng’enkuba eya ddumbi efukirira ettaka.” Amiina. Kibe bwe kityo.