Engeri y’Okuyambamu Abo Abeeyita Ababuusabuusa n’Abatakkiriza

Waliwo ebibinja bingi eby’Ababuusabuusa, era engeri y’emu ey’okubayambamu tejja kukola ku bonna.

1. Ababuusabuusa abasaaga obusaazi. Ku bantu ng’abo kozesa 1 Abakkolinso 1:18. Omuntu bw’agamba nti Bayibuli busirusiru gy’ali, oyinza okugamba nti “Weewaawo, ekyo Bayibuli yennyini ky’eyogera.” Kirabika ajja kwewuunya okuddamu kuno, olwo n’omulaga 1 Abakkolinso 1:18; “Ekigambo ky’omusaalaba kya busirusiru eri abo abazikirira.” Olwo oyinza okumugamba nti, “Olaba nga Bayibuli egamba nti busirusiru eri abamu—abo abazikirira—era ensonga lwaki busirusiru gy’oli eri nti ozikirira.” 1 Abakkolinso 2:14, kiyinza okukozesebwa mu ngeri y’emu. Omukozi omu ekiro kimu yali ayogera n’omusajja, era bwe yali agezaako okumusendasenda okujja eri Kristo, omusajja n’amugamba nti, “byonna by’oyogera busirusiru gye ndi.” Omukozi n’amuddamu mangu nti, “Weewaawo, ekyo kyennyini Bayibuli ky’eyogera.” Omusajja n’amutunuulira ng’eyewuunyizza n’agamba nti: “Ki?” “Ogambye nti byonna bye mbadde nkugamba bibadde busirusiru gy’oli, era ekyo kyennyini Bayibuli ky’eyogera.” Omusajja ne yeewuunya nnyo okusinga bwe yali yeewuunyizza olubereberye, omukozi n’amukyusiza ku 1 Abakkolinso 2:14, “Omuntu obuntu tasobola kufuna bintu bya Mwoyo wa Katonda, kubanga busirusiru gy’ali, era tasobola kubimanya, kubanga bikeberwa Mwoyo.” Omusajja n’agamba nti “Ekyo sikirabangako; sikirowoozangako mu ngeri eyo.” 2 Abakkolinso 4:3, 4, kya mugaso nnyo okulaga omusaazi nti abuze, era nti obubuusabuusa bwe buva ku kuba nti “Katonda w’emirembe gino yazibikira ebirowoozo” bye—katonda oyo ye Setaani. 2 Basessaloniika 2:10‒12, kya mugaso okulaga obubuusabuusa gye buva, “kubanga bagaana okukkiriza amazima okulokolebwa” n’ebivaamu—okubuzibwabuzibwa n’okusalirwa omusango. Yokaana 8:21, 24, nakyo kikebera nnyo omutima mu kuyamba ekibinja kino eky’ababuusabuusa, nga kiraga ebiva mu butakkiriza eby’entiisa. Yokaana 5:44; 3:18, 19, 20 biraga ensibuko y’obubuusabuusa. Zabbuli 14:1, kya mugaso mu mbeera ezimu, wadde omuntu yeetaaga okwegendereza ng’akikozesa, n’akikozesa kyokka ng’asobola okukikola n’omutima gwonna era n’ekisa. 2 Basessaloniika 1:7, 8 nakyo kiyinza okukozesebwa ne kivaamu ebirungi.

2. Ababuusabuusa abanoonya mu mazima. Waliwo ekibinja kinene eky’abasajja n’abakazi mu biseera byaffe abaagala ddala okumanya amazima, naye nga bazingiddwa ddala ekifu eky’obubuusabuusa. Yokaana 7:17 kyawandiikibwa ekiyamba ennyo mu kuyamba abantu ng’abo. Kiraga ekkubo ery’okuva mu bubuusabuusa okutuuka mu kukkiriza. Leeta omubuusabuusi atandike okukola nga bwe kiri mu lunyiriri olwo. Mubuuze ekibuuzo kino, “Onoowaayo okwagala kwo eri Katonda, n’osuubiza okunoonya n’obwesimbu era n’obunyiikivu okuzuula Katonda by’ayagala olyoke obikole, n’okusaba Katonda akulage obanga weetaaga Omulokozi era obanga Yesu Mulokozi ow’Obwakatonda, Omwana wa Katonda; era onoosuubiza nti, Katonda bw’anaakulaga nti Yesu Mwana wa Katonda, onoomukkiriza okuba Omulokozi wo n’omwatula mu maaso g’ensi?” Mugambe asuubize mu ngeri etegeerekeka, ng’akiwandiika ku lupapula mu bigambo ebitegeerekeka. Bw’onoomusobozesa okukola kino, obubuusabuusa bwe bujja kumala gabuuka ne bugenda.

Akawungeezi kamu ku nkomerero y’okusinza ne mbuuza omwami omu lwaki yali si Mukristaayo. N’anziramu nti: “Ka nkubuulire. Sikyogerako nnyo; kubanga sikyenyumirizaamu ng’abalala bwe bakola, naye ndi mubuusabuusi. Nsuze ebiro bingi nga sikwatako tulo nga ndowooza ku nsonga eno.” “Okkiriza nti waliwo Katonda?” “Yee, sireekangako kukkiriza kwange nti waliwo Katonda.” “Kale, obanga waliwo Katonda, osaanidde okumugondera. Ekiro kya leero onooyimirira ku Katonda by’ayagala, okubigoberera buli gye binaakutwala, ne bwe binaakutwala ku biyiriro bya Niagara?” “Ngezaako okukola ekituufu nga bwe nsobola.” “Ekyo si kye nkubuuzizza; onooyimirira ku Katonda by’ayagala okubigoberera buli gye binaakutwala?” “Sikiteekangako mu ngeri eyo.” “Onookiteeka mu ngeri eyo ekiro kya leero?” “Nja kukikola.” “Okkiriza nti Katonda addamu okusaba?” “Simanyi; ntya nti taddamu.” “Tomanyi nti taddamu?” “Nedda.” “Kale, kano kayinza okuba akabonero akakulembera eri amazima, onookagoberera? Onoosaba Katonda akulage obanga Yesu Mwana we; n’obuvunaanyizibwa bwo gy’ali bwe buli?” “Nja kukikola.” Waayita ekiseera kitono omusajja n’ajja mu lukuŋŋaana ng’alina endabika empya mu maaso ge. N’ayimuka n’agamba nti: “Nnali mu kifu kyonna. Saali nzikiriza kintu kyonna.” Awo n’atubuulira kye yakola. Yali akoze ddala nga bwe yasuubiza. “Era kaakano,” bwe yeeyongera, “okubuusabuusa kwange kwonna kuweddewo. Simanyi gye kugenze naye kuweddewo.” Omubuusabuusi bw’agaana okukola mu ngeri eyo, oyinza “okumusirisa” ng’omulaga nti si mubuusabuusi mwesimbu, era nti ekimutawaanya si bubuusabuusa bwe wabula ekibi kye. Omuntu bw’aba takkiriza nti waliwo Katonda, oyinza okutandikira omutendera gumu emabega. Mubuuze obanga akkiriza nti waliwo enjawulo enkakafu wakati w’ekituufu n’ekikyamu (bw’aba takikkiriza, ye musaazi busaazi). Bw’agamba nti akikkiriza, mubuuze obanga anaayimirira ku kituufu akigoberere buli gye kinaamutwala. Ayinza okugezaako okukwewala ng’agamba nti “Ekituufu kye ki?” oba nti akola ekituufu nga bw’asobola. Musabe asuubize nti anaayimirira ku kituufu, kyonna ky’anaakizuula okuba, akigoberere ne bwe kinaavaamu ki. Olwo omulage nti bw’aba mwesimbu mu kisuubizo kino, ajja kugezaako okuzuula ekituufu kye ki. Ekiddako mugambe nti, “Tomanyi obanga Katonda addamu okusaba oba nedda. Nze mmanyi nti addamu, era ojja kukkiriza nti kano kayinza okuba akabonero akakulembera eri okumanya. Bw’oba oli mwesimbu mu kwagala kwo okumanya amazima, ojja kugoberera akabonero kano. Oyinza okufukamira n’osaba waakiri nti, ‘Ai Katonda wange, obanga waliwo Katonda, njigiriza by’oyagala nange nnaabikola. Ndaga obanga Yesu Mwana wo oba nedda. Bw’onondaga nti bw’ali, nja kumukkiriza okuba Omulokozi wange era mmwatule mu maaso g’ensi.’” Awo gamba omusajja atandike okusoma Enjiri ya Yokaana, ng’asoma mpola era nga yeegendereza, ennyiriri ntono buli mulundi, ng’asaba Katonda ekitangaala buli lw’agenda okusoma, era ng’asuubiza Katonda nti anaagoberera ekitangaala mangu nga bw’akimutegeeza. Omusajja bw’anaagoberera ekkubo lino ery’amagezi, buli mulundi kijja kuvaamu omubuusabuusi okufuluma mu kitangaala ekyaka eky’okukkiriza Bayibuli ng’ekigambo kya Katonda, ne Yesu Kristo ng’Omwana wa Katonda. Omusajja bw’aba si mubuusabuusi mwesimbu, engeri eno ey’okumuyamba ejja kukyoleka, olwo n’osobola okumulaga nti ekizibu si bubuusabuusa bwe wabula omutima gwe omujeemu.

Omuntu bw’agamba nti tamanyi obanga waliwo enjawulo enkakafu wakati w’ekituufu n’ekikyamu, oyinza amangu ago okukimanya nti mubi, n’omukyukira n’ekisa era n’omutima gwonna n’omugamba nti, “Mukwano gwange, waliwo ekikyamu mu bulamu bwo; tewali muntu abeera mu bulamu obutuufu abuusabuusa nti waliwo enjawulo wakati w’ekituufu n’ekikyamu. Kaakano oboolyawo omanyi ekikyamu kye ki, era ekizibu si bubuusabuusa bwo, wabula ekibi kyo.” Olunaku lumu olw’eggulo, bwe nnamala okuyita omubuusabuusi yenna oba omuntu omulala yenna eyali ayagala okwogera nange asigale ng’olukuŋŋaana luwedde, omuvubuka gwe nnali njogeddeko naye emyezi egiwerako emabega n’asigala. Ne mmubuuza ekimutawaanya. N’anziramu nti, “Ekizibu kye kimu kye nnakugamba mu ttoggo, sisobola kukkiriza nti waliwo Katonda.” Ne mmubuuza obanga yali akoze nga bwe nnamuwabula mu kwogera kwaffe okw’edda; obanga yali ayimiridde ku kituufu okukigoberera buli gye kinaamutwala. N’addamu nti yali tamanyi nti waliwo enjawulo yonna wakati w’ekituufu n’ekikyamu. “Simanyi nti waliwo ekintu ekiyitibwa ekituufu.” Ne mmutunuulira butereevu mu maaso ne mmugamba nti, “Waliwo ekibi mu bulamu bwo?”

N’agamba nti “Yee.” Ne mmugamba nti “kye kiruwa?” N’addamu nti, “Kye kimu kye nnakugamba mu ttoggo eryayita.” Ne mmugamba nti, “Wasuubiza okukireka, okirese?” N’agamba nti “Nedda, sikirese.” “Kale,” ne mmugamba, “ekizibu kiri awo, so si mu bubuusabuusa bwo. Leka ekibi ekyo, n’obubuusabuusa bwo bujja kwemalawo bwokka.” N’addamu ng’atabuddwatabuddwa nti, “Ndowooza ekyo kye kizibu.”

3. Abo ababuusabuusa obanga Katonda gyali.

Ebyawandiikibwa ebiri wansi wa 1 ne 2 nabyo biyinza okukozesebwa ku kibinja kino, era okutwalira awamu kiba kya magezi okubikozesa nga tonnakozesa ebyo ebiweereddwa wansi w’omutwe guno. Kyokka waliwo ebyawandiikibwa bisatu ebitera okukola ennyo ku kibinja kino eky’ababuusabuusa. Zabbuli 14:1; nga tonnakikozesa, oyinza okugamba omusajja nti, “Ka nkusomere okuva mu kigambo kya Katonda yennyini ky’ayogera ku abo abeegaana nti gyali.” Emirundi mingi kiba kirungi okuleka ekyawandiikibwa kikole omulimu gwakyo kyokka. Wabula oluusi kiba kya magezi okukirwisaako katono. Laga omusajja nti omusirusiru ayogera “mu mutima gwe” nti “Tewali Katonda.” Takkiriza nti waliwo Katonda kubanga tayagala. Oyinza okwongerako nti obusirusiru bw’okwogera mu mutima nti tewali Katonda bulabikira mu nsonga bbiri; okusooka, Katonda gyali, era busirusiru okugamba nti tewali; ate eky’okubiri, enjigiriza egamba nti tewali Katonda bulijjo ereeta ennaku n’obuyinike. Mubuuze butereevu obanga yali alabyeko omuntu yenna eyeegaana Katonda nga musanyufu. Zabbuli 19:1, 2; Abaruumi 1:19‒22, nabyo byawandiikibwa ebikola ennyo.

4. Abo ababuusabuusa nti Bayibuli kigambo kya Katonda.

Abaruumi 3:3, 4, kya mugaso okulaga nti okubuusabuusa ekintu ekituufu tekikyusa ekyo nti kituufu. Matayo 24:35, Omwoyo Omutukuvu atera okukikozesa okutuusa ku mutima gw’omubuusabuusi obukakafu n’obutakyuka bw’ekigambo kya Katonda. Makko 7:13; Matayo 5:18; Yokaana 10:35; Lukka 24:27, 44, bya mugaso kubanga biwa obujulirwa bwa Kristo nti Endagaano Enkadde Kigambo kya Katonda. Biyamba nnyo okusingira ddala mu kuyamba abo aboogera nti bakkiriza obuyinza bwa Kristo naye si obw’Endagaano Enkadde, kubanga mu byo Kristo assa envumbo ye ku Byawandiikibwa by’Endagaano Enkadde, era biraga mu ngeri etakyabuusibwabuusibwa nti bwe tukkiriza obuyinza bwe, tuteekwa okukkiriza n’obw’Endagaano Enkadde. Mu ngeri y’emu Yokaana 14:26, ne 16:12, 13, bya mugaso kubanga birimu Kristo okukakasa Endagaano Empya.

1 Basessaloniika 2:13, kiyinza okukozesebwa obulungi okuddamu ekigambo ekitera okwogerwa, nti tewali wonna Pawulo w’agamba nti enjigiriza ye kigambo kya Katonda. 2 Peetero 1:21, Yokaana 8:47; Lukka 16:30, 31, nabyo biyinza okukozesebwa mu kuyamba ekibinja kino. 1 Yokaana 5:10, kikola nnyo okulaga omusango gw’abo abatakkiriza bujulirwa Katonda bwe yawa. Nga tonnakozesa kyawandiikibwa kino ekisembayo, oyinza okugamba nti, “Obuusabuusa, si bwe kiri, nti Bayibuli Kigambo kya Katonda? Kale ka tulabe Katonda ky’ayogera ku abo abatakkiriza bujulirwa bwe;” olwo obakyusize ku kyawandiikibwa obasomese.

5. Abo ababuusabuusa obulamu obw’oluvannyuma lw’okufa.

1 Abakkolinso 15:35‒36; Yokaana 5:28‒29; Danyeri 12:2.

6. Abo ababuusabuusa enjigiriza y’ekibonerezo eky’omu maaso, oba okubonaabona okutaggwaawo kw’ababula nga bategeera. Okubikkulirwa 21:8, kinnyonnyola “kufa” kye kitegeeza nga kikozesebwa mu byawandiikibwa. Okubikkulirwa 17:8, bwe kigeraageranyizibwa ne Okubikkulirwa 19:20, kiraga okuzikirira oba okuzikirizibwa kye kitegeeza mu byawandiikibwa. Okubikkulirwa 19:20, bwe kigeraageranyizibwa ne Okubikkulirwa 20:10 kiraga nti “ennyanja ey’omuliro” si kifo abo abagisuulibwamu mwe bakoma okubaawo, kubanga mu kyawandiikibwa ekyokubiri tusanga ekisolo ne nnabbi ow’obulimba nga bakyaliyo ku nkomerero y’emyaka lukumi, era nti, so si kusaanyizibwawo oba okufiirwa okutegeera, banaabonyaabonyezebwanga emisana n’ekiro emirembe n’emirembe. Okubikkulirwa 13:7‒8 biraga nti abo abatuusibwako ekibonerezo kino eky’entiisa ekyogeddwako wano be abo amannya gaabwe agatawandiikiddwa mu Kitabo eky’Obulamu. Matayo 10:28 kiraga nti waliwo okuzikirizibwa kw’emmeeme okwawukana ku kuzikirizibwa kw’omubiri. Lukka 12:5, kiraga nti omuntu bw’amala okuttibwa n’aba nga mufu, waliwo ekibonerezo mu “ggeyeena.” Makko 3:28‒29 (R. V.) kiraga nti waliwo ekibi eky’emirembe n’emirembe. Lukka 16:23‒26, kiraga nti embeera y’ababi abafu ya kubonyaabonyezebwa nga bategeera. Makko 14:21, kiraga nti ekibonerezo ekituuka ku babi kikakali nnyo nga kyandibadde kirungi eri oyo gwe kituukako singa teyazaalibwa n’akatono.

2 Peetero 2:4; Yuda 6, biraga nti ggeyeena si kifo abakibeeramu mwe bakoma okubaawo, wabula gye bakuumirwa nga balamu, okutuukiriza ekigendererwa kya Katonda. Abaebbulaniya 10:28‒29, biraga nti wadde ekibonerezo ky’okumenya amateeka ga Musa kyali kufa, waliwo ekibonerezo ekisingawo obukambwe ekirindiridde abo “abalinnyirira Omwana wa Katonda.” Matayo 25:41 kiwa ekitangaala ekisingawo ku nsonga eno. Kiraga nti ababi bagenda mu kifo kye kimu n’Ekisolo ne Nnabbi ow’Obulimba ne Setaani ayogerwako mu Okubikkulirwa 19:20, ne 20:10, era bagabana okubonaabona kwe kumu okutaggwaawo, nga bategeera.

7. Abo ababuusabuusa Obwakatonda bwa Kristo.

a. Mu Ebikolwa by’Abatume 10:36; 1 Abakkolinso 2:8, geraageranya Zabbuli 24:8‒10; Abaebbulaniya 1:8; Yokaana 20:28; Abaruumi 9:5; Okubikkulirwa 1:17, geraageranya Isaaya 44:6, tusanga ebitiibwa bingi ebya Katonda ebiweebwa Kristo; kwe kugamba, ebitiibwa ebiweebwa Kristo mu Ndagaano Empya bye bimu n’ebyo ebiweebwa Yakuwa mu Ndagaano Enkadde.

b. Mu Abaebbulaniya 1:10, 3, tusanga emirimu gya Katonda nga gitwalibwa okuba gya Kristo.

c. Mu Yokaana 5:22‒23, geraageranya Okubikkulirwa 5:13; Abaebbulaniya 1:6; Abafiripi 2:10, tusanga nga kiyigirizibwa nti Yesu Kristo asaanidde okusinzibwa nga Katonda.

d. Mu Yokaana 5:22‒23 tusanga Yesu ng’ayagala ekitiibwa kye kimu ng’ekya Katonda Kitaffe, era oba yali wa Bwakatonda, oba yali mulimba asinga obuvvoozi eyali abaddewo. Kisimbe ddala mu mutima nti oyo eyeegaana Obwakatonda bwa Kristo amuteeka mu kifo ky’omulimba omuvvoozi. Makko 14:61, 62, kiyinza okukozesebwa mu ngeri y’emu.

e. 1 Yokaana 2:22, 23, bwe kigeraageranyizibwa ne 1 Yokaana 5:1, 5, kiraga nti oyo eyeegaana Obwakatonda bwa Kristo, ne bw’aba ani, mulimba era Mulabe wa Kristo. 1 Yokaana 5:10‒12, kiraga nti oyo atakkiriza nti Yesu wa Bwakatonda afuula Katonda omulimba, “kubanga takkiriza ekyo Katonda ky’ayogera ku Mwana we.” Abaebbulaniya 10:28‒29, kiraga obusirusiru, omusango n’ekibonerezo eby’okugaana Kristo ng’Omwana wa Katonda. Yokaana 8:24, kiraga awatali kubuusabuusa nti tewali n’omu atakkiriza Bwakatonda bwa Yesu Kristo alirokolebwa. Yokaana 20:31, kiraga nti tufuna obulamu nga tukkiriza nti Yesu ye Kristo, Omwana wa Katonda.

(Weetegereze. Okutwalira awamu kiba kirungi, nga tonnatandika kukola ku bizibu ebimu, okusooka okuyamba omunoonyi n’ebyawandiikibwa ebiri wansi w’omutwe “Ababuusabuusa abasaazi,” oba ebyo ebiri wansi wa “Ababuusabuusa abanoonya mu mazima.”)

Emirundi mingi tewabaawo bwetaavu kukwata ku bibuuzo ebimu, gamba ng’ekyo eky’ekibonerezo eky’omu maaso, okutuusa omunoonyi lw’amala okusooka okusalawo ensonga eno: obanga anaakkiriza Kristo okuba Omulokozi we.