Isaaka ne Yakobo

“Olw’okukkiriza, Isaaka yasabira Yakobo ne Esawu omukisa ku bigenda okujja mu maaso.

Olw’okukkiriza, Yakobo, bwe yali ng’afa, yasabira buli omu ku batabani ba Yusufu omukisa, ng’asinza nga yeekamye ku mutwe gw’omuggo gwe” (Abaebbulaniya 11:20-21).

Ndeese abasajja bano ababiri wamu kubanga batuyigiriza omusingi gwe gumu.

Olugero lwa Isaaka ng’asabira Yakobo ne Esawu omukisa lusangibwa mu Olubereberye 27, ate olwa Yakobo ng’asabira batabani ba Yusufu omukisa luli mu Olubereberye 48.

Tewali kikulu kya kutendereza ku Yakobo. Yali mulimba era mubbi. Kyali kya Esawu okusalawo okutunda obwana bwe obw’obukulu olw’ekibya ky’enva, naye enkwe za Yakobo, ng’akubirizibwa nnyina, ze zaabba omukisa ogwo omuntu gwe yali asuubira okuweebwa omwana omubereberye. Nkakasa nti teyategeera musingi gwa Baibuli Katonda gwe yali agenda okuyigiriza ng’ayita mu bukuusa bwe. Nguyita “omusingi gw’omuzaale ow’okubiri.”

Nga wayiseewo emyaka nkaaga, Yakobo mulimu nate ng’asabira batabani ba Yusufu ababiri omukisa. Yusufu akulembera batabani be ababiri ng’abatwala eri kitaawe omuzibe w’amaaso, ng’akakasa nti omwana omukulu, Manase, ali mu maaso g’omukono gwa Yakobo ogwa ddyo, omukono ogusookera omukisa. Omwana omulala, Efraimu, ali ku mukono gwa Yakobo ogwa kkono. Naye omukadde ono, wadde nga ku ndabika muzibe w’amaaso, alina omusana ogw’omunda ogumuluŋŋamya okusala emikono gye n’okwogera omukisa omunene ku muzaale ow’okubiri.

Olw’ensonga ezimu, Katonda aluŋŋamya omukadde okukola ekintu ekitawuliddwako. Yusufu awakanya, naye tekigasa. Yakobo agenda kugondera obulagirizi obw’omunda. Nziramu okwogera nti tewali kiraga nti ategeera lwaki asaanidde okusala emikono gye — kino kyogerwa nti kyakolebwa “olw’okukkiriza.”

Omusingi gw’omuzaale ow’okubiri gwe guluwa?

Ka tulowooze ku abo Baibuli b’ejjukira: Kayini ye yali omukulu, Aberi ye omuto. Katonda yassaamu ekitiibwa oyo omuto okusinga omukulu.

Esawu ye yali omukulu, Yakobo ye omuto. Katonda yagamba nti, “Esawu namukyawa naye Yakobo namwagala!”

Manase ye yali omukulu, Efraimu ye omuto, naye Efraimu ye yaweebwa omukisa omunene.

Adamu ye yali omuntu ow’olubereberye eyatondebwa, ne Yesu n’ajja nga ‘Adamu ow’okubiri,’ kwe kugamba omuzaale ow’okubiri.

“Kubanga okufa nga bwe kwajja olw’omuntu, n’okuzuukira kw’abafu nakwo kwajja olw’omuntu. Kubanga nga bonna bwe bafiira mu Adamu, era bwe batyo bonna balifuulibwa abalamu mu Kristo” (1 Abakkolinso 15:21-22).

Ne mu nnaku ez’Endagaano Enkadde, Katonda yalagula olunaku ‘Adamu we ow’okubiri’ lwalijjira okuwakanya okufa okwajjira abantu bonna olw’obujeemu bwa Adamu ow’olubereberye.

Ye, ‘omwana ow’okusuubizibwa’ aliwangula okufa olw’okugondera kwe eri okwagala kwa Katonda okulagira. Aliba jjajja w’eggwanga eppya ery’abantu, abo “abazaalibwa emirundi ebiri.” Olubereberye olw’amazzi (okuzaalibwa okwa buntu), n’olw’okubiri olw’Omwoyo (okuzaalibwa okuppya). Kyayogerwa mu butuufu nti “bw’ozaalibwa omulundi gumu, olifa emirundi ebiri (kwe kugamba okufa okwa buntu n’okufa okw’emirembe n’emirembe), naye bw’ozaalibwa emirundi ebiri, olifa omulundi gumu gwokka” (atamanyiddwa).

Emikisa gya Katonda gyogerwa ku baana b’omuzaale ow’okubiri.

Kale nno guno gwe musingi gw’okuzaalibwa okuppya, era awatali kwo “omuntu tayinza kulaba bwakabaka bwa Katonda,” (Yokaana 3:3) obutabaako na kubuyingira. Adamu, omuntu ow’olubereberye, ye jjajja w’abo “abazaalibwa omubiri” (Yokaana 3:6). Yesu, omuntu ow’okubiri, ye jjajja w’abo “abazaalibwa Omwoyo” (Yokaana 3:6).

Kubanga mwazaalibwa omulundi ogw’okubiri, si lwa nsigo evunda, wabula ey’etavunda, kwe kugamba olw’ekigambo kya Katonda ekiramu era ekibeerera emirembe gyonna (1 Peetero 1:23).

Mu ssuula eyakulembera twalaba nti obukulu mu bwakabaka obw’omu ggulu buweebwa abo abali nga ‘omuto’ (Lukka 22:26). Kale nno, mu bikolwa bya Isaaka ne Yakobo byombi bwe basabira omuzaale ow’okubiri omukisa, Katonda addamu okulaga omusingi Yesu gwe yayigiriza oluvannyuma. Ebikolwa byabwe eby’ ‘okukkiriza’ byakolebwa okutulaga engeri y’abantu gye tusaanidde okuba nga ‘abazaalibwa okuppya.’

Ka tweyongereyo okwetegereza engeri z’omuzaale ow’okubiri oba omuto. Omwana omuto talina buyinza ku busika obuva ku kitaawe ow’oku nsi. Ekifo kye kya ttutumu na kitiibwa bitono. Ye mwana ‘ow’okusikira ebisigalidde,’ aweebwa engoye n’ebizannyo ebyasuulibwa muganda we omukulu.

Ku ssomero bayinza okumanyibwa nga muganda wa “gundi,” nga tebalina kye beemanyisa ku bwabwe. Ebyo bye batuukako bipimibwa nga bigeraageranyizibwa ne muganda waabwe omukulu. Ng’omwana omusaasaanya, bayinza okuva eka nga beetisse ebintu byabwe byonna eby’oku nsi mu nsawo ku bibegabega byabwe, ate muganda waabwe omukulu ng’asigala okulabirira obusika bwabwe, ennimiro.

Omwana omuto tafaayo ku mbeera nga bw’eri, era takolera mu by’obufuzi kukuuma bintu bye. Bw’oyita ku nteekateeka z’ensi eno, mujeemu. Nzijukira ekiseera Baibuli eyitibwa Living Bible bwe yali ekolebwa. Buli kitabo kya Baibuli kyafulumizibwa kyokka, nga buli kimu kirina omutwe gwakyo ogw’enjawulo.

Enjiri ya Makko, eyogera ku Yesu ng’omuweereza, yaweebwa omutwe nti, “Yesu — Omujeemu Alina Ensonga.” Nnyina yalangirira mu bunnabbi nti Ye alija “kusaasaanya ab’amalala mu birowoozo by’emitima gyabwe, okuwanula ab’obuyinza ku ntebe zaabwe ez’obwakabaka, n’okugulumiza abo abatono. Alija kukkusa abalumwa enjala ebirungi, n’okugoba abagagga nga tebalina kantu” (Magnificat — Lukka 1:52-53). Okwo kwe kulangirira olutalo eri enteekateeka z’ensi eno! Yazze okunyweza obwakabaka bwe, era ayita abantu be, abazaalibwa emirundi ebiri, obutamatira na mbeera ya nsi eno, wabula okubeeramu Obukristaayo obuwakanya empisa z’ensi.

Bwe ndowooza ku bantu abalala aba Baibuli abaamanyibwa olw’okuba abato, aba wansi ennyo, oba ab’oluvannyuma, nsikirizibwa eri omulenzi omusumba, Dawudi.

Ye yali asembayo obuto ku batabani ba Yese omunaana (1 Samwiri 16). Ani eyandisobodde okulaba ebiseera bye eby’omu maaso nga bifaanana bwe bityo, nnabbi Samwiri bwe yajja okumufukako amafuta okuba kabaka wa Isirayeri? Obumanyirivu bwe yalina bwokka bwali bwa kulunda ndiga, naye teyali ayonoona budde bwe! Yali yeegezaamu envuumuulo, ng’akola omulimu gwe n’obwesigwa, era ng’akuuma endiga za kitaawe okuva eri empologoma n’eddubu.

Wadde nga ye yali asembayo mu lunyiriri lw’abo abasikira ebisigalidde, teyalaga bukyayi. Wabula, yayiga okukkiriza ekifo kye n’okulindirira omukiseera gwe. Mukama yamulonda okuba kabaka kubanga yamanya omutima gwe. Katonda yali agambye Samwiri nti, “Kubanga Mukama talaba ng’omuntu bw’alaba; omuntu atunuulira kungulu, naye Mukama atunuulira mu mutima” (1 Samwiri 16:7).

Dawudi yali ayize okwesiga Katonda, ne bwe wabangawo embeera ezaali zifaanana ng’abasajja abawanvu ennyo mu maaso ge. Teyakaza maaso ge ku bizibu wabula yakuuma amaaso ge ku Mukama. Obwesige bwe bwali mu Mukama ne mu nvuumuulo, si mu byokulwanyisa bya Sawulo bye yali atagezesezza. Ggwe kiki ky’ogezesezza?

Ekigambo kya Katonda? Erinnya lye? Bijja kuyimirira mu kugezesebwa.

Dawudi bwe yayingira olubiri lwa Sawulo, teyawaliriza nteekateeka za Katonda ez’ebiseera. Yali ayize okulinda! Toyanguyiriza kukulembera Katonda; ojja kutambulira mu kisiikirize kyo kyokka! Wadde nga waaliwo ebiseera ebyafaanana ng’ekyo Katonda ng’amuteekera entebe ey’obwakabaka mu maaso ge, Dawudi yali akyalinda, ng’agamba nti, “Sigolola mukono gwange ku oyo Mukama gwe yalonda” (1 Samwiri 24:6). Tewaali kya kukolera mu by’obufuzi gy’ali. Eyo ye ngeri y’ensi — si ngeri ya bantu ba Bwakabaka, era Katonda yamanya omutima gwa Dawudi!

Obufunze Eri omuwandiisi w’Abaebbulaniya 11, bajjajja Isaaka ne Yakobo baaluŋŋamyibwa Katonda okwogera emikisa ku muzaale ow’okubiri, ne mu bukuusa bwa Yakobo. Emisingi gya Baibuli Mukama gy’ayagala okutuyigiriza gye gino: 1. Alina omukisa omuntu azaaliddwa emirundi ebiri.

2. Emikisa gyaffe giyita mu Adamu ow’okubiri eyatununula okuva mu kikolimo kya Adamu ow’olubereberye.

3. Abaana b’omuzaale ow’okubiri basaanidde okuba Abakristaayo abawakanya empisa z’ensi, nga tebaagala nteekateeka z’ensi eno era nga balaga engeri ez’ ‘obuto.’