Ibulayimu

“Olw’okukkiriza Ibulayimu bwe yayitibwa okugenda mu kifo kye yali agenda okufuna okuba obusika, yagondera; n’agenda nga tamanyi gy’alaga. Olw’okukkiriza yasenga mu nsi ey’okusuubizibwa, ng’ali mu nsi ey’amawanga amalala, ng’abeera mu weema wamu ne Isaaka ne Yakobo, abasika be, ab’okusuubizibwa kwe kumu. Kubanga yali alindirira ekibuga ekirina emisingi, Katonda gwe yateekateeka era n’akizimba” (Abaebbulaniya 11:8-10).

Ekyokulabirako ekyatuufu ennyo eky’obulamu obw’okukkiriza, Pawulo, Yakobo, n’omuwandiisi w’ebbaluwa eri Abaebbulaniya kye baakozesa, kyali Ibulayimu omutambuze, era ebyafaayo bye biwandiikiddwa mu Olubereberye 11-25. Wano omuwandiisi w’Abaebbulaniya assa essira ku kukkiriza Ibulayimu kwe yalaga ng’omugenyi, omuntu ataali munywevu ku bintu bye ye.

Bwe tugeraageranya ennyiriri z’Abaebbulaniya eziri waggulu n’ebyafaayo ebiri mu Olubereberye 11:31, tulaba nti newankubadde Katonda yali ayita Ibulaamu (oluvannyuma eyafuuka Ibulayimu) okugenda mu nsi ey’okusuubizibwa eya Kanani, yava mu Uli eky’Abakaludaaya ng’ayita mu kitaawe Teera. Emirundi mingi Katonda akulembera abaana be ng’ayita mu nsala z’abalala. Ibulaamu bwe yamala okuva mu Kalani, Katonda we yayogerera butereevu naye. Ye yali ekintu ekironde Katonda mwe yandiyita okunyweza abantu be n’ensi yaabwe.

Okwawukana ku Nuuwa, Ibulaamu teyalondebwa lwa kubanga yali mutuukirivu; ddala yabeeranga mu nsi ey’okusinza bakatonda abalala nga amanyi katono nnyo ku Katonda. Mu basajja abaamusooka waaliwo bangi abaasinzanga Katonda, naye tewaali n’omu ku bano eyalondebwa okuba Kitaawe w’eggwanga eddene ery’abantu ba Katonda.

Aberi yali mulungi, yawaayo ssaddaaka ng’okwagala kwa Katonda bwe kwali, naye yeewangayo ye yekka. Teyalondebwa mu ngeri ey’enjawulo.

Enoka ne Nuuwa nabo baali bantu ba kyabwe mu kutambula kwabwe ne Katonda.

Bonna abasatu baasinza Katonda ow’amazima, naye tewaali n’omu ku bo eyalondebwa mu ngeri ey’enjawulo okutandika okuzza mu buggya ebyo Adamu bye yafiirwa.

Ibulaamu ye Katonda gwe yalonda, ate nga yali musinza wa bakatonda abalala (Yoswa 24:2)! Katonda yayita Ibulaamu kubanga yalina ensonga ey’enjawulo — Ibulaamu ye yandibadde entandikwa y’okuzza mu buggya okwa Katonda okuva mu kugwa. Bwe tudda mu Ndagaano Empya, ebigambo ebisooka bye tusoma bye bino: “Ekitabo ky’olulyo lwa Yesu Kristo, omwana wa Dawudi, omwana wa Ibulayimu” (Matayo 1:1). Katonda atandika Enjiri ye ng’asookera ku Ibulayimu!

Katonda bwe yayogera, Ibulaamu yagondera. Teyategeera, era teyayimirira kukubaganya bigambo na Katonda ku nteekateeka. Yagondera bugonzi n’‘agenda.’ Yandyesittadde nti yali aweza emyaka nkaaga mu etaano nga mukulu nnyo okutandika okutambulatambula, naye teyakola bw’atyo. Yagenda nga tamanyi gy’alaga. Yali awulidde ku nsi, obwakabaka obwali bugenda okuba obusika bwe. Yali awulidde ekisuubizo nti erinnya lye lyandibadde ekkulu era nti yandibadde omukisa eri amawanga gonna ag’ensi.

Newankubadde nga yali tamanyi Katonda ng’ekiseera kino tekinnatuuka, mu ye mwaliwo obwesige obwasimbibwa okukkiriza nti ebisuubizo bya Katonda bya nkalakkalira. Bw’atyo n’agenda… Katonda anoonya abasajja n’abakazi leero abalina amaaso gaabwe nga gasimbiddwa ku bwakabaka bwe so si ku by’obutaliimu eby’ensi eno. Omuyimbi ow’oluyimba olwa 695 mu Trinity Hymnal agamba nti, “Ndi mugenyi wano mu nsi ey’amawanga amalala, Awaka wange kwe wala ku lubalama olwa zaabu.

Nze ndi mukiise w’ebintu ebiri waggulu w’eggulu, ndi wano ku mulimu gwa Kabaka wange.”

A.P. Carter yakyoleka bw’ati mu luyimba lwe, “This World is Not My Home” (Ensi Eno si ye Waka Wange): “Ensi eno si ye waka wange, mpita buyisi bwokka.

Eby’obugagga byange biterekeddwa mu kifo eyo waggulu ennyo w’eggulu.

Bamalayika bampita nga bali ku luggi lw’eggulu oluggule, era sikyawulira nga ndi awaka mu nsi eno n’akatono!”

Omutume Yokaana atukubiriza obuteyagala nsi, wadde ebintu eby’omu nsi (1 Yokaana 2:15). Mazima ddala, tuteekwa okwagala abantu b’ensi eno n’obulungi bwayo obutuleetera okusinza Katonda, naye Yokaana ayogera ku nkola z’abantu ze beekoledde: eby’obufuzi n’obukuusa bwabwe, empisa z’ekibiina eky’abantu abateefiirayo ku Katonda n’okukkakkana kwabwe, n’obutaliimu n’okwegomba ebintu. Ibulayimu teyalina kwegomba bintu bya ngeri eyo kubanga yali mugenyi, omuntu eyali ayita buyisi, era okutambula kwe kwali kutambula ne Katonda, okutambula okw’okukkiriza.

Kinzijukiza omwana omubuzi mu lugero Yesu lwe yayogera mu Lukka 15. Yagenda n’ayonoona omugabo gwe ogw’obusika ku masanyu g’ensi. Bwe yeddamu amagezi, yakomawo eka ng’yeenenya nga agamba nti, “Kitange, nnyonoonye eri eggulu ne mu maaso go. Sikyasaanira kuyitibwa mwana wo. Nkola ng’omu ku baddu bo abapakasi” (Lukka 15:18-19). Kyokka, kitaawe yamwaniriza n’essanyu, n’amwambaza ekyambalo ekisinga obulungi, n’amuteeka engatto mu bigere, n’amutegekera embaga, ne muganda we omukulu ne kimunyiiza nnyo. Newankubadde neetegeera mu mwana omubuzi, nga mmanyi omusango gwange era nga nkkiriza okwagala kwa Kitaffe akyankkiriza okuba omwana we, sirabamu kintu kya kumutendereza, okutuusa lwe mmugeraageranya n’omwana omukulu!

Omwana omukulu yeemulugunyiza kitaawe olw’engeri gye yayisaamu omwana omubuzi. “Atuleeteredde ensonyi, ayonoonye obusika bwe ng’yeegomba ensi eno, ate nga nze mbadde mwesigwa eka. Lwaki omuttidde ennyana ensava? Ggwe tonnankolerako bwe kityo!” (Lukka 15:28-30). Obunnanfuusi obw’amalala nga buno! Kitaawe amuddamu nti, “Mwana wange, ennyana ennsava zonna zizzo! Buli ekisigadde bwe busika bwo!” (Lukka 15:31). Omwana omubuzi yali yeegomba amasanyu g’ensi eno, naye kaakano yali azzeemu amagezi ng’yeenenya n’okwejjusa.

Omwana omukulu naye yali yeegomba ebintu eby’ensi eno — si mwenge, bakazi, na nnyimba — wabula ebintu bye. Yali nannyini faamu era teyayagala kintu kimubbe busika bwe. Mu mazima, faamu ye yali emufuga!

Si kibi kuba na bintu mu nsi eno, naye okutambula okw’okukkiriza kwetaagisa nti, nga Ibulayimu, bitatufuga! Bikwate kyangu bw’otyo nti, Mukama bw’akuyita okugenda, tewaba kintu kikuziyiza. Mazima gino gy’ensonga lwaki abakkiriza tebasaanira kubeera na bbanja. Bwe tuba ne bbanja ly’omuntu ery’ensimbi ne tutasobola kulisasula mu kaseera akatono bw’aliggya, tuba tuli mu buddu bw’omuntu oyo era tetuli ba ddembe kuddamu Mukama bw’atuyita ‘okugenda.’ Mu mazima, mu kaseera ako tuba tuweereza Mamona so si Katonda. Nnandigambye nti eno nsonga nkulu nnyo eri Mukama nti tetusaanira na kuleeta bakkumi baffe n’ebiweebwayo byaffe ku kyoto kye singa omulala aba n’ekintu ekimululunkanya ku ffe, kwe kugamba nga tuba tulina bbanja gy’ali.

Tusaanira okuva mu bbanja ne nga tetunnawaayo bakkumi baffe eri Katonda (Matayo 5:23-26).

Oboolyawo kino Mukama kye yali ategeeza bwe yagamba nti, “asinga obukulu mu mmwe afuuke ng’asinga obuto, n’omukulembeze abeere ng’aweereza” (Lukka 22:26). Enjawulo eyali wakati wa baganda bano yali ndowooza yaabwe ku bintu by’ensi. Omukulu yali afaayo nti obusika bwe buleme kumalibwa ku mbaga y’omuto eyakomawo. Teyayagala muntu yenna kutabula mirembe gye, yali amativu na bintu nga bwe biri. Mu ngeri y’emu, Esawu yandiguzizza obusika bwe obw’obuzaale ku lw’okukkusibwa okw’akaseera akatono, so nga muto we Yakobo, newankubadde nga yali mulimba, yali mutambuze eyatambula — era n’ameggana — ne Katonda.

Nga omwana omubuzi, Yakobo yaleetebwa mu kwenenya, naye Esawu nedda. Omu yalina obusika bwe mu Katonda; omulala mu ‘kabakuli k’enva.’ Kya kwewuunya nti Katonda yandyogedde nti, “Nayagala Yakobo, naye Esawu namukyawa” (Malaki 1:3). Kya kwongera okulaba nti ebisuubizo ebyaweebwa omusinza wa bakatonda abalala Ibulaamu byaddibwamu eri omulimba Yakobo, era naye yali agenda okufuuka omu ku bajjajja abasatu ab’ekitiibwa ab’Abayudaaya, Ibulayimu, Isaaka, ne Yakobo.

Katonda anoonya abasajja n’abakazi abali nga Ibulayimu. Abantu abeetegefu okukulemberwa Mukama mu kiseera n’ekifo Mukama gy’ayagala okubatwala. Gye tuli akyagamba nti, “Musooke okunoonya obwakabaka bwa Katonda n’obutuukirivu bwe” (Matayo 6:33).

Tujja kuddamu okwekenneenya Ibulayimu mu ssuula eddako gye tuliraba obujulizi obulala obw’okutambula kwe okw’okukkiriza ne Katonda, obujulizi era Yakobo ne Pawulo abatume bwe baayogerako mu byawandiika byabwe.

Obufunze: Ibulayimu atulaziddwa mu Abaebbulaniya 11 okutuyigiriza ensonga zino: 1. Katonda talonda muntu lwa kintu kyonna ky’ayinza okwewaanira okuba. Wabula alonda ebinafu n’eby’obusirusiru, ebya wansi n’ebinyoomebwa, waleme kubaawo muntu yeenyumiriza (1 Abakkolinso 1:27-29).

2. Abantu ab’okukkiriza be bali abalina amaaso n’omutima gwabwe nga bisimbiddwa ku bwakabaka obw’omu ggulu; abalina endowooza ey’‘omuto,’ nga tebanywerera nnyo ku nsi eno.

3. Katonda yatandika omulimu ogw’okununula mu muntu eyali agenda okufuuka ekyokulabirako ekisinga obukulu eky’okutambula okw’okukkiriza, okwalagibwa mu kwesiga okugonda.