Essuula 2 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 7 ez’okuwuliriza
Byonna bya Katonda
Kabaka Dawudi yali akaddiye. Obulamu bwe bwonna yali ayagala okuzimbira Katonda ennyumba, yeekaalu mu Yerusaalemi, naye Katonda n’amugaana. Mutabani we Sulemaani ye yandigizimbye. Kale Dawudi n’akola ekintu ekyali kisinga okumpi ku ekyo. Emyaka gye egisembayo yagimala ng’akuŋŋaanya ebikozesebwa: zaabu, effeeza, ekikomo, ekyuma, embaawo n’amayinja ag’omuwendo, mu bungi obuzibu okulowoozaako. Oluvannyuma n’ayongerako n’obugagga bwe yennyini. Abakulembeze ba Isirayiri bwe baalaba ekyo ne bamugoberera, ebirabo ne biyiika okutuusa amawanika lwe gajjula ne gabooga.
Singa waaliwo omuntu eyalina eddembe okwenyumiriza olw’obugabi bwe, ye Dawudi ku lunaku olwo. Naye mu kifo ky’ekyo, yayimirira mu maaso g’ekibiina kyonna n’asaba. Era wakati mu kiweebwayo ekisinga obunene mu bulamu bwe, yayogera ekintu ekyakifuula ekirala ddala.
“Obukulu, n’amaanyi, n’ekitiibwa, n’obuwanguzi, n’okugulumizibwa bibyo, Ayi Mukama Katonda, kubanga byonna ebiri mu ggulu ne mu nsi bibyo. Obwakabaka bubwo, Ayi Mukama Katonda, era ogulumizibwa okuba omukulu wa byonna. Obugagga n’ekitiibwa biva gy’oli, era ggwe ofuga ebintu byonna; omukono gwo gwa maanyi era gwa buyinza era gugulumiza ne guwa amaanyi bonna. Kale nno, Katonda waffe, tukwebaza era tutendereza erinnya lyo ery’ekitiibwa. “Naye nze ani n’abantu bange kye ki, ffe okusobola okuwaayo bwe tutyo nga ffe tweyagalidde? Byonna biva gy’oli, era tukuwadde ku bibyo.” (1 Ebyomumirembe 29:11-14)
Dawudi yali awaddeyo obugagga bungi nnyo, era yali amanyi nti teyali awadde Katonda kintu na kimu ekitaali kya Katonda dda.
Katonda ye nnannyini
Okuyigiriza kwa Bayibuli ku nsimbi kutandikira wano, era bwe tukifuna bubi, tewali kirala kijja kutuukirira bulungi. Byonna bya Katonda.
“Ensi ya Mukama n’ebigirimu byonna, n’ensi zonna n’abo abazibeeramu.” (Zabbuli 24:1)
Si kitundu kyakyo. Kyonna. Ettaka, ennyanja, ente, bbanka eri mu kibuga kyo n’ensimbi eziri omwo. Katonda ayogera ng’ayita mu nnabbi Kaggayi nti, “‘Effeeza yange, ne zaabu yange,’ bw’ayogera Mukama ow’eggye” (Kaggayi 2:8). Mu Zabbuli 50 asekerera mpola ekirowoozo nti yandyetaaze ekintu kyonna okuva gye tuli: “Singa nnumwa enjala sandikubuulidde: kubanga ensi n’ebigirimu byonna byange” (Zabbuli 50:12).
Katonda bwe yawa Isirayiri ensi ensuubize, yassaawo etteeka eryewuunyisa. Ettaka lyali lisobola okupangisibwa, naye nga teriyinza kutundibwa emirembe gyonna. “Ettaka teriitundibwenga kagenderere, kubanga ensi yange; mwe muli bayise era abasuze obusuze” (Ebyabaleevi 25:23). Abayisirayiri baabeeranga ku ttaka, ne balirima, ne baliraga abaana baabwe. Naye ekyapa kyalinga bulijjo mu linnya lya Katonda.
Ekyo kikyali kituufu. Ennyumba yo, emmotoka yo, ensimbi z’otereka, enfuna yo, obukugu bwo, obudde bwo: obikutte, naye si ggwe nnannyini byo. Oli mutuuze mu nsi ya Katonda, ng’obeezaawo ku ebyo by’akuwa.
Tuli bawanika
Katonda bw’aba nga ye nnannyini, ffe tuli ki? Ekigambo kya Bayibuli kiri omuwanika, ekigambo eky’edda ekitegeeza omuddukanya. Omuwanika yaddukanyanga amaka oba ebintu bya mukama we ku lulwe. Yusufu yali muwanika mu nnyumba ya Potifa. Yalina ebisumuluzo bya buli kintu n’obuyinza ku buli kintu, naye nga tewali na kimu kye yali nnannyini.
Ekyo kye kifo kyaffe. Pawulo agamba nti, “Ate era omuwanika kimugwanira okuba omuntu omwesigwa” (1 Abakkolinso 4:2). Peetero ayogera bw’atyo ku buli kirabo Katonda ky’atuwa: “Buli omu asaanidde okukozesa n’obwesigwa buli kirabo Katonda kye yamuwa olw’okugasa banne nabo balyoke bafune emikisa gya Katonda emingi gy’agaba” (1 Peetero 4:10).
Kino kikyusa ekibuuzo kye tubuuza ku nsimbi. Nnannyini abuuza nti, “Ensimbi zange njagala kuzikozesa ki?” Omuwanika abuuza nti, “Nnannyini ayagala ensimbi ze zikozesebwe ki?” Ebyo bibuuzo bibiri ebyawukana ennyo. Ekisooka kiteeka nze wakati. Eky’okubiri kiteeka Katonda awo.
Era kikyusa engeri gye tulowoozaamu ku kugaba. Abasinga obungi mu ffe tulowooza mu kasirise nti ebitundu kyenda ku kikumi bye tukuuma bibyaffe, ate ekimu eky’ekkumi kye tugaba kya Katonda. Naye obanga byonna bya Katonda, ekibuuzo si kye kino nti ensimbi zange mmeka ze nsaanidde okuwa Katonda. Kiri nti ensimbi za Katonda mmeka ze nsaanidde okwekuumira. Ebitundu kikumi ku kikumi byonna bibye, era byonna bisaanidde okukozesebwa mu ngeri emusanyusa: ensimbi z’ennyumba, emmere, n’olugendo olw’okuwummulamu, wamu n’ekiweebwayo.
Akabi k’okwerabira
Musa yalaba akabi nga kajja. Isirayiri yali emaze emyaka amakumi ana mu ddungu, ng’erya emmaanu olunaku ku lunaku, nga yeesigamye ku Katonda yekka. Kaakano baali banaatera okuyingira ensi engagga ey’eŋŋaano n’emizabbibu n’ebirombe eby’ekikomo. Musa n’abalabula nti obugagga bwandireese okukemebwa okw’engeri obuzibu gye bwali butaleetanga:
“Weekuumenga, olemenga okulowoozanga mu mutima gwo nti, ‘Obugagga buno bwonna mbufunye olw’obuyinza bwange n’amaanyi g’emikono gyange.’ Naye ojjukiranga Mukama Katonda wo, kubanga y’akuwa obuyinza okufuna obugagga, alyoke atuukirize endagaano ye gye yalayirira bajjajjaabo, nga bwe kiri leero.” (Ekyamateeka Olwokubiri 8:17-18)
Eyo ye ssaala y’omuntu eyeekoledde: “olw’obuyinza bwange n’amaanyi g’emikono gyange.” Kiwulikika ng’amagezi aga bulijjo. Twakola nnyo ddala. Twagezaako ne bwe kyali kya kabi. Naye ani yatuwa amaanyi okukola? Ani yatuwa amagezi agasobola okuyiga omulimu, omubiri ogusobola okugolokoka ku makya, eggwanga eririmu enguudo n’akatale, abazadde abaatuliisa? Pawulo akibuuza butereevu: “Era mulina kye mutaaweebwa? Kale obanga ddala mwaweebwa, kiki ate ekibenyumirizisa ng’abataakifuna?” (1 Abakkolinso 4:7).
Okwerabira Katonda tekitera kuba kusalawo kwa mangu. Kuba kuseeyeeya mpola okujjira awamu n’obulamu obunyuma. Gye tukoma okuba n’ebingi, gye kikoma okubeera ekyangu okulowooza nti ffe twakyekolera.
Eddembe mu kuba omuwanika
Kino kiyinza okuwulikika ng’amawulire amabi, ng’olinga Katonda atuggyako ekintu. Naye mu butuufu kituwa eddembe lingi nnyo.
Singa nze nnannyini buli kintu, buli kintu kinneesigamako. Nteekwa okukikuuma, okukyongera, n’okukyeraliikirira. Buli kufiirwa kuba kufiirwa kwange. Naye bwe mba omuwanika, obuzito buli ku bibegabega bya nnannyini. Omulimu gwange kwe kuba omwesigwa mu ebyo by’ampadde, n’okumwesiga ku ebisigaddewo. Akatale bwe kagwa, ensimbi ze zigudde. Ebbaluwa ey’ebbanja bw’ejja nga sisobola kusasula, nsobola okugitwala eri Oyo nnannyini nte eziri ku nsozi olukumi.
Yobu yali ategedde kino bwe yafiirwa byonna mu lunaku lumu: ebisibo bye, abaddu be n’abaana be. Yagwa wansi n’asinza:
“Nazaalibwa sirina kantu era bwe ntyo bwe ndiddayo. Mukama ye yawa era Mukama y’aggyeewo, erinnya lya Mukama Katonda lyebazibwe.” (Yobu 1:21)
Omuwanika yekka y’asobola okusaba bw’atyo. Nnannyini afiiriddwa byonna aba afiiriddwa byonna. Omuwanika afiiriddwa byonna akyalina Mukama we.
Eddoboozi okuva mu biseera eby’edda
George Müller teyasabako muntu yenna nsimbi. Yakkiriza nti amaka g’abaana abatalina bazadde ge yaddukanyanga mu Bristol gaali ga Katonda, era ne buli ssente eyayingiranga okuliisa abaana yali yiye. Eyawandiika ebyafaayo bye, Arthur Pierson, yafunza endowooza ya Müller ku kugaba bw’ati:
“Abakkiriza abamuliikirivu batunuulira ebintu byonna nga bya Katonda emirembe gyonna, ebitayinza kumuggyibwako, era ne bwe bakyusa ensimbi mu kweyagalira ne bazitwala mu makubo amatukuvu mu kifo ky’ag’okwefaako bokka, bakyajjukira nti bye bamuwa bibye ddala!”
Arthur T. Pierson, George Müller of Bristol
Ky’okukola wiiki eno
Wandiika olukalala olumpi olw’ebintu byonna by’oyita “byange”: ennyumba yo, emmotoka yo, essimu yo, ensimbi z’otereka, enfuna yo, obukugu bwo. Oluvannyuma waggulu ku lupapula wandiikako ebigambo bya Zabbuli 24:1. Twala eddakiika ntono otambule mu lukalala ng’osaba, ng’owaayo buli kintu eri Katonda ng’okiyita erinnya lyakyo. Oyinza okusaba bw’oti: “Mukama, kino kikyo. Weebale okukinkwasa. Ndaga engeri gy’oyagala kikozesebwe.”
Ku lw’ebibinja
- Kintu ki ky’olina ky’osinga okukaluubirirwa okulowooza nti kya Katonda so si kikyo? Lwaki?
- Ensaasaanya yo wiiki eno yandikyuse etya singa ddala okkiriza nti oddukanya ensimbi z’omuntu omulala?
- Musome Ekyamateeka Olwokubiri 8:17-18 wamu. Lwaki mulowooza nti obugagga butuleetera okwerabira Katonda mangu okusinga obuzibu?
- Ekirowoozo eky’okuba omuwanika so si nnannyini kikuwummuza, oba mugugu gy’oli? Lwaki?
Ebibuuzo eby'okufumiitirizaako
Bayibuli egamba ki ku ani nnannyini nsimbi zaffe n’ebintu byaffe?
Byonna bya Katonda. “Ensi ya Mukama n’ebigirimu byonna” (Zabbuli 24:1), era “Effeeza yange, ne zaabu yange” (Kaggayi 2:8). Ne ettaka lya Isirayiri teryayinzanga kutundibwa emirembe gyonna, kubanga lyali lirye. Tukutte amaka gaffe, ensimbi ze tutereka, enfuna yaffe n’obukugu bwaffe, naye si ffe bannannyini byo.
Kitegeeza ki Omukristaayo okuba omuwanika w’ensimbi?
Omuwanika ye muddukanya addukanya amaka ku lwa mukama we, nga Yusufu bwe yakola mu nnyumba ya Potifa, ng’alina ebisumuluzo bya buli kintu naye nga si nnannyini kintu na kimu. Kale ekibuuzo kikyuka okuva ku “Ensimbi zange njagala kuzikozesa ki?” ne kifuuka “Nnannyini ayagala ensimbi ze zikozesebwe ki?” Ebitundu kikumi ku kikumi byonna bibye, so si ekitundu kye tugaba kyokka.
Lwaki Musa yalabula Isirayiri nti obugagga bwandibeerabizza Katonda?
Mu Ekyamateeka Olwokubiri 8:17-18 Musa yalaba nti obulamu obunyuma buleeta okukemebwa obuzibu kwe bwali butaleetanga: okugamba nti, “Obugagga buno bwonna mbufunye olw’obuyinza bwange n’amaanyi g’emikono gyange.” Yabagamba okujjukira nti Katonda y’awa obuyinza okufuna obugagga. Okwerabira Katonda tekitera kuba kya mangu; kuba kuseeyeeya mpola okujjira awamu n’okuba n’ebingi.