Essuula 8 · eddakiika 5 ez’okusoma
Okuyigiriza Abakazi n'Abaana
"Abakazi abakadde nabo bwe batyo babeere n'empisa ezisaanira obutukuvu, si ba kuwaayiriza, si baddu ba nvinnyo nnyingi, wabula abayigiriza ebirungi; balyoke bategeeze abakazi abato okuba ab'amagezi, okwagala ba bbaabwe, n'okwagala abaana baabwe." Tito 2:3-4 (KJV) Obumu ku buweereza obusanyizibwako ennyo mu Kkanisa leero y'obuweereza bw'abakazi Abakristaayo abakadde okuyigiriza abakazi Abakristaayo abato. Pawulo yagamba Tito, omusumba omuvubuka, nti kino kyali kya kubeera mpisa nteeketeeke mu kkanisa. Abakazi abakadde baali ba kuyigiriza abakazi abato engeri y'okwagalamu ba bbaabwe, engeri y'okwagalamu abaana baabwe, engeri y'okubeeramu ab'amagezi, ab'obwenkanya n'ab'obulongoofu, engeri y'okulabiriramu amaka gaabwe, n'engeri y'okuba abalungi. Kino si kya kulondako. Kiri mu ntegeka ya Katonda ey'engeri okukkiriza gye kuyisibwa okuva mu mulembe ogumu okutuuka ku mulala.
Lwaki Katonda alagira abakazi abakadde okuyigiriza abakazi abato? Kubanga ebintu ebimu bisinga kuyigirizibwa mukazi eri mukazi munne. Omukyala omuto ayinza obutawulira bulungi okubuuza omusumba we ku buzibu obuli mu bufumbo bwe. Maama omuggya ayinza okwetaaga amagezi ag'omugaso okuva eri oyo eyayita mu kkubo eryo emabega we. Omukristaayo omuto ayinza okwetaaga omukazi omukadde okumusabira ng'ayita mu kusalawo okuzibu.
Enkolagana zino ez'okuyigiriza za muwendo era za maanyi.
Bw'oba oli mukazi mukadde asoma kino — nga kino kitegeeza omukazi yenna eyatambulidde ne Kristo ekiseera ekiwanvu okusinga omulala omuto — olina eky'okugaba. Toyeetaaga kuba muwomboze wa ssomero lya Bayibuli. Toyeetaaga kuba mukazi wa musumba. Toyeetaaga kuba na bibuuzo byonna eby'okuddamu.
Weetaaga bwokka okuba eyatambulidde ne Mukama, okumanya Bayibuli yo, n'okuba omwetegefu okufuka mu mulembe oguddirira.
Bw'oba oli mukazi muto, noonya mwannyoko omukadde mu Mukama. Mubuuze akusisinkane, oboolyawo omulundi gumu buli mwezi oba omulundi gumu buli wiiki. Mubuuze ebibuuzo byo. Yigira ku bulamu bwe. Musabire wamu. Bayibuli atugamba nti mu bawi b'amagezi abangi mulimu obukuume. Togezaako kutambula bulamu bw'Ekikristaayo bwokka.
Bayibuli atuwa ebyokulabirako bingi eby'abakazi abayigiriza abakazi n'abaana. Lowooza ku Debola mu kitabo ky'Abalamuzi. Yali nnabbi omukazi eyalamula Isiraeri mu kiseera eky'ekizikiza ekingi. Yatuulanga wansi w'omuti gw'olukindu, abantu ne bajja gy'ali okulamulwa. Era yakulembera eggwanga mu lutalo n'omulwanyi Balaki, kubanga Balaki teyandigenze wabula nga Debola agenze naye. Debola yali maama mu Isiraeri — bwe yeeyita bw'atyo mu luyimba lwe olw'obuwanguzi. Yayigiriza abantu amakubo ga Mukama, era n'alaga obuvumu mu lutalo. Katonda akozesa abakazi ng'abayigiriza n'abakulembeze mu bantu be.
Lowooza ku Pulisikira nate. Ye ne bba Akula bwe baawulira Apolo ng'ayigiriza mu kkuŋŋaaniro — Apolo yali musajja mukugu mu kwogera eyamanyi ebyawandiikibwa naye nga tannawulira bubaka bwonna obwa Yesu n'okubatizibwa kw'Omwoyo Omutukuvu — baamuzza ku bbali ne bamunnyonnyola ekkubo lya Katonda mu ngeri esingako obutuukirivu. Pulisikira yayigiriza Apolo. Yakikola mu bukkakkamu, ng'ali wamu ne bba, si mu lukuŋŋaana lwa lwatu, naye okumanya kwe ebyawandiikibwa kwali kungi nnyo okuyigiriza omubuulizi omugabe. Abavubuka bangi bayambiddwa mu kkubo lyabwe omukazi atya Katonda eyeewaayo ekiseera okunnyonnyola ekintu kye baali tebannategeera.
Lowooza ku Nawomi ne Luusi. Luusi bwe yadda ne Nawomi e Besirekemu, yagoberera ebiragiro bya Nawomi n'obwegendereza. Nawomi yamuyigiriza ku mpisa z'Abaisiraeri. Nawomi yamuyigiriza engeri y'okutuukirira Bowaazi mu nsonga y'okununula kw'oluganda. Luusi yagondera Nawomi, ekyavaamu kwe kufumbirwa Bowaazi n'okuba n'ekifo mu lulyo lwa Kabaka Dawudi ne mu lwa Yesu Kristo. Omukazi omuto awuliriza amagezi ag'omukazi omukadde atya Katonda ateekebwa mu kkubo ery'omukisa.
Mu byafaayo by'Okuzuukuka kw'Afirika ey'Ebuvanjuba, abakazi baali ba nkulu mu kusaasaanya Enjiri. Abakazi ng'omukyala wa Bulasiyo Kigozi, n'abalala bangi amannya gaabwe agataawandiikibwa mu bitabo naye agawandiikiddwa mu ggulu, baakuŋŋaanyanga abakazi abalala okussa ekimu, okusoma Bayibuli, n'okusaba. Baagendanga okuva mu kyalo okudda mu kyalo, okuva mu nnyumba okudda mu nnyumba, nga bategeeza abakazi abalala ebya Yesu n'eby'okutambulira mu musana.
Obujulizi bwabwe obwangu era obw'obwesigwa bwakyusa Kkanisa mu Afirika ey'Ebuvanjuba.
Lowooza era ku Mary Slessor, eyagenda ng'omuweereza okuva e Sukulande okutuuka e Kalaba mu Nayijeriya eya leero mu myaka gy'ekkumi n'omunaana. Yayiga olulimi lw'abantu. Yabeera wamu nabo. Yayigiriza abakazi nti abaana ab'omulongo tebasaanidde kuttibwa nga bwe kyali empisa. Yabayigiriza ebya Yesu. Yalera abaana abaali balekeddwa awo ng'ababe. Empeereza ye ku kitundu ekyo yali nkulu nnyo n'okutuusa leero akyajjukirwa. Omukazi omu owa Sukulande omunafu naye eyali munywevu yakyusa obulamu bw'abakazi n'abaana ba Afirika enkumi n'enkumi.
Oba lowooza ku Maama Mary Stuart, eyava e Ayalandi okujja e Uganda ku ntandikwa y'emyaka gy'enkaaga mu kkumi era n'atandikawo Ssomero lya Gayaza mu 1905. Yakkiriza nti abawala ba Afirika basaanira okusomesebwa okw'Ekikristaayo nga bwe kityo abalenzi ba Afirika. Yazimba essomero abawala mwe basobola okuyigira ebyawandiikibwa, okukuza ebirowoozo byabwe, n'okwetegeka olw'obukazi obutya Katonda. Oluvannyuma lw'emyaka kikumi, Gayaza kikyali kimu ku masomero amakulembeze, era abaakisomako baba mu buli mutala gw'obulamu bwa Uganda.
Toyeetaaga kusomoka nnyanja okuba omuyigiriza w'abakazi n'abaana. Osobola okukikola mu kkanisa yo, mu kitundu ky'obeeramu, ne mu maka go. Ka nkuwe amagezi agamu ag'okukola.
Tandika n'abaana. Weeyimirize okuyamba mu Ssomero lya Ssande. Emboozi z'oyogera, ennyiriri z'oyigiriza, n'okwagala kw'olaga bijja kukola ku baana abato okumala obulamu bwabwe bwonna. Tolowooza nti okuyigiriza abaana kwa waggulu wa kutono okusinga okuyigiriza abakulu. Yesu yagamba nti obwakabaka obw'omu ggulu bwa bali abenkana bw'atyo.
Tandikawo ekibiina ekitono eky'abakazi eky'okussa ekimu. Tekyetaagisa kuba kinene. Kuŋŋaanya abakazi basatu oba bana mu nnyumba yo. Musome essuula ya Bayibuli. Mugyogereko. Musabire wamu. Mugabane essanyu lyammwe n'emigugu gyammwe.
Ekiseera nga kigenda, yita abalala okwegatta. Obumu ku buweereza bw'abakazi obusinga amaanyi mu nsi bwatandika n'abakazi babiri oba basatu abaakuŋŋaananga mu kisenge ekitono.
Yigiriza omukazi omuto omu okuba omuyigirizwa. Tunuulira mu kkanisa yo. Ani omukkiriza omuggya, oba omukyala omuto, oba maama omuggya, ayinza okuganyulwa mu mwannyina omukadde atya Katonda? Saba Mukama akulage gw'osaanidde okussaamu. Awo omuyite ku caayi. Mubuuze ebibuuzo. Mugabane bye weeyize. Tambula naye okumala ekiseera.
Yigiriza n'obulamu bwo okusooka. Pawulo yagamba Tito nti abakazi abakadde bateekwa okuba n'empisa ezisaanira obutukuvu. Toyinza kuyigiriza ky'otoli. Bw'oba oteekwa okuyigiriza abakazi abato okwagala ba bbaabwe, oteekwa okwagala owuwo. Bw'oba oteekwa okubayigiriza okulabirira abaana baabwe, oteekwa okulabirira ababo. Kino si kya kuba atuukiridde. Kiri ku kutambula ekyo ky'oyogera, okwenenya bw'ogwa, n'okuba ow'amazima.
Kozesa Katonda ky'akutadde mu ngalo. Oboolyawo olina ekirabo eky'okusembeza abagenyi — yigiriza abakazi abato okwaniriza abalala. Oboolyawo olina ekirabo eky'okusaba — bayigirize okwegayiririra abalala. Oboolyawo olina ekirabo eky'ebyawandiikibwa — bayigirize Ekigambo. Oboolyawo olina ekirabo eky'okuzzaamu amaanyi — bayigirize okuzimba mu kifo ky'okumenya. Katonda buli omu ku ffe yatuwa ekintu. Toziika talanta yo. Gikozese.
Okusaba Kitaffe, yimusa mu kkanisa zaffe abakazi abayigiriza abakazi, n'abakazi abakadde abafuka mu bakazi abato. Nnyamba okufuna n'essanyu okuva eri abo abansooka mu maaso, n'okugaba n'obwesige eri abo abanjja emabega. Mpa amagezi, obwetoowaze, n'okwagala. Okukkiriza okwaggibwa okuva ku Loyisi okutuuka ku Ewuniki okutuuka ku Timoseewo kuweebwe n'omu mulembe gwaffe.
Nfuula maama mu Isiraeri, ka mbe n'emyaka emeka, olw'Obwakabaka bwo. Mu linnya lya Yesu, Amiina.