Ida Scudder: Omusawo Eyaddamu Okukonkona Emirundi Esatu

Ida Scudder yakulira mu maka g'ababuulizi mu Buyindi, era yali akakasizza nnyo nti teyayagala bulamu bwe butyo ye ku bubwe. Yali alabye nga bwe bwali obuzibu, era ng'omuvubuka omukazi n'addayo mu Amerika, ng'amaliridde okuba n'obulamu obwangu, obw'essanyu, ewala n'ebyo byonna. Naye Katonda yalina eky'okwewuunya ekyali kimulindiridde mu Buyindi ekyandikyusizza buli kimu.

Ekiro kimu, Ida ng'akyalidde bazadde be, abasajja basatu ne bajja nga bakonkona ku luggi, omu ng'addirira munne. Buli omu yalina mukyala eyali mulwadde nnyo era eyali mu kabi kanene, ng'agezaako okuzaala omwana. Ida yeewaayo okujja mangwago okuyamba — naye buli musajja yagaana ng'atidde nnyo, kubanga mu mpisa zaabwe tewaali musajja atali wa mu maka, wadde omusawo, eyayinza okuyingira mu kisenge, era tewaali basawo bakazi n'akamu. Omukazi yayinzanga kuyambibwa mukazi mukazi yekka.

Ida yatumya omusawo naye, kyokka omusawo yali musajja, kale amaka gonna asatu ne bamugoba. Mu kiro ekyo kyokka eky'entiisa, abakazi abato abo bonna abasatu ne bafa — si lwa kubanga tewaali eyandibalokodde, wabula lwa kubanga tewaali mukazi eyalina obukugu okugezaako. Ida teyasobola kwebaka. Yagalamira ng'atannebaka, ng'awulira ebyafaayo byabwe emirundi n'emirundi, era obudde bwe bwakya yamanya nti Katonda yali amuyita, ku nkomerero, okuwaayo obulamu bwe eri Buyindi — ku mulundi guno ng'omusawo.

Kale Ida yaddayo mu Amerika, si kudduka kaakano naye kusoma, era n'atendekebwa ng'omu ku basawo abakazi abaasooka mu kiseera kye. Awo n'akomawo mu Buyindi n'ensawo ye ey'obujjanjabi n'ekigendererwa ekyaka: nti abakazi tebaddangamu kufa lwa kubanga tewali mukazi ayinza kubayamba.

Ida yatandika ng'akatono, ng'alaba abalwadde batono ku mulyango gwa maka ge, naye obwetaavu bwali bunene nnyo era omulimu ne gweyongera bweyongezi okukula. Yazimba eddwaliro, oluvannyuma n'azimba essomero eddene ery'obusawo okutendeka abakazi Abayindi okufuuka basawo n'abasawo abasibisa bo bennyini, olwo obuwonye busaasaane wala okusinga kyonna ky'ayinza okukola yekka. Obulamu obw'enkumi n'enkumi bwalokolebwa okuyita mu miryango Ida Scudder gye yaggulawo. Yali adduse okuva mu Buyindi ng'akyali muwala, naye okukonkona emirundi esatu mu kiro kwamuzzaayo — era yali ayize nti Katonda ayinza okuddira ekintu kye twagala okusinga okudduka n'akifuula omulimu ogusinga obuvumu, ogusinga obulungi mu bulamu bwaffe.