Essuula 11 · eddakiika 4 ez’okusoma · eddakiika 5 ez’okuwuliriza
Ku kigendererwa kya Katonda
1. Ekigendererwa kya Katonda kye kivaako obulokozi.
EKINTU eky’okusatu era ekisembayo mu kyawandiikibwa, kye nja okutunuulira mu bufunze bwokka, gwe musingi n’ensibuko y’okuyitibwa kwaffe okw’amaanyi, mu bigambo bino: “ng’okuteesa kwe bwe kuli” (Abaefeso 1:11). Anselm akivvuunula nti, Ng’okwagala kwe okulungi bwe kuli. Peter Martyr akisoma nti, Ng’ekiragiro kye bwe kiri. Ekigendererwa kino, oba ekiragiro kya Katonda, ye nsulo emiganyulo gyaffe egy’omwoyo mwe gikulukutira. Kye kivaako okuyitibwa kwaffe, okuweebwa obutuukirivu, n’okugulumizibwa. Ye mpeta esinga waggulu mu lujegere olwa zaabu olw’obulokozi. Lwaki omuntu omu ayitibwa, omulala n’atayitibwa? Kiva mu kigendererwa kya Katonda eky’emirembe n’emirembe. Ekiragiro kya Katonda kye kisalawo ensonga mu bulokozi bw’omuntu.
Kale omulimu gwonna ogw’ekisa tugutwalire ku kusiima kw’okwagala kwa Katonda. Katonda teyatulonda kubanga twali tusaanidde, wabula olw’okutulonda atufuula abasaanidde. Abantu ab’amalala bangu okwetwalira n’okwegulumiza ennyo, nga beefuula abagabana ne Katonda. Bangi bwe baba nga bavumirira abanyaga eby’ekkanisa, mu kiseera kye kimu bo bennyini bazza omusango gw’obunyazi obusingawo ennyo, nga banyaga Katonda ekitiibwa kye, bwe bagezaako okwetikkira bokka engule y’obulokozi ku mitwe gyabwe. Naye byonna tulina okubizza ku kigendererwa kya Katonda. Obubonero bw’obulokozi buli mu batukuvu, naye ensibuko y’obulokozi eri mu Katonda.
Oba nga kye kigendererwa kya Katonda ekirokola, kale si kwesalirawo kwa muntu. Abagoberezi ba Pelagius bakalambira nnyo nti omuntu alina eddembe ery’okwesalirawo. Batugamba nti omuntu alina amaanyi ag’obuzaale ag’okwekyusa yekka; naye ekyawandiikibwa kino kiwakanya ekyo. Okuyitibwa kwaffe kuli “ng’okuteesa kwa Katonda bwe kuli.” Ebyawandiikibwa bisimbula ekikolo ky’okwesalirawo kw’omuntu. “tekiva ku ebyo omuntu by’ayagala” (Abaruumi 9:16). Byonna byesigamye ku kigendererwa kya Katonda. Omusibe bw’aleetebwa mu kkooti n’asingibwa omusango, tewabaawo kumuwonya, okuggyako nga kabaka alina ekigendererwa eky’okumuwonya. Ekigendererwa kya Katonda kye kirabo kye eky’obwakabaka.
Oba nga kye kigendererwa kya Katonda ekirokola, kale si bya kusasulwa olw’obulungi bwaffe. Bellarmine agamba nti ebikolwa ebirungi bitangirira ekibi era bisaanyiza omuntu ekitiibwa; naye ekyawandiikibwa kigamba nti tuyitibwa ng’okuteesa kwa Katonda bwe kuli, era waliwo n’ekyawandiikibwa ekirala ekifaanagana nakyo: “eyatulokola n’atuyita tubeere babe. Ekyo yakikola nga tasinziira ku bikolwa byaffe … olw’ekigendererwa kye ye, n’ekisa kye” (2 Timoseewo 1:9). Tewali kintu kiyitibwa kusaanyizibwa olw’ebikolwa. Ebikolwa byaffe ebisinga obulungi birimu obunafu n’obucaafu, noolwekyo tebirina kye bisinga ku bibi ebimasamasa bumasamasa; kale bwe tuba nga tuyitiddwa era nga tuweereddwa obutuukirivu, kiba kigendererwa kya Katonda ekikituukiriza.
Okuwakanya. Naye Abagoberezi ba Paapa bakozesa ekyawandiikibwa kino okuwolereza okusaanyizibwa olw’ebikolwa: “Kye nsigazza kwe kufuna engule ey’obutuukirivu enterekeddwa, Mukama omulamuzi omutuukirivu gy’alimpeera ku lunaku luli” (2 Timoseewo 4:8). Eno ye nsonga yaabwe enkulu: Katonda bw’aba asasula ebikolwa byaffe mu bwenkanya, kale bisaanyiza obulokozi.
Okuddamu. Kino nkiddamu nti, Katonda agaba empeera ng’Omulamuzi omutuukirivu, si olw’okusaanira kw’ebikolwa byaffe, wabula olw’okusaanira kwa Kristo. Katonda ng’Omulamuzi omutuukirivu atusasula, si kubanga tukisaanidde, wabula kubanga yakisuubiza. Katonda alina kkooti bbiri, kkooti ey’okusaasira ne kkooti ey’obwenkanya: Mukama asalira omusango ebikolwa ebyo mu kkooti ey’obwenkanya, by’atikkira engule mu kkooti ey’okusaasira. Noolwekyo ekyo ekikola omulimu omukulu mu bulokozi bwaffe, kye kigendererwa kya Katonda.
Ate era, oba nga ekigendererwa kya Katonda ye nsulo y’essanyu, kale tetulokolebwa lwa kukkiriza Katonda kwe yalaba nga tekunnabaawo. Kiba kya busirusiru okulowooza nti waliwo ekintu kyonna mu ffe ekyandibadde n’akatono ke kakola ku kulondebwa kwaffe. Abamu bagamba nti Katonda yalaba edda nti abantu abo bandikkiriza, n’olwekyo n’abalonda; bwe batyo bandyagadde ensonga y’obulokozi okwesigama ku kintu ekiri mu ffe. Sso nga Katonda tatulonda lwa kukkiriza, wabula atulonda tukkirize. “Yatulonda … ffe tube batukuvu” (Abaefeso 1:4), si kubanga twandibadde batukuvu, wabula tulyoke tubeere batukuvu. Tulondebwa okubeera abatukuvu, so si lwa butukuvu bwaffe. Kiki Katonda kye yandirabye mu ffe okuggyako obucaafu n’obujeemu! Omuntu yenna bw’alokolebwa, alokolebwa ng’ekigendererwa kya Katonda bwe kiri.
Ekibuuzo. Tunaamanya tutya nti Katonda alina ekigendererwa eky’okutulokola?
Okuddamu. Nga tuyitiddwa ddala mu maanyi. “mweyongerenga okunywerera mu kulondebwa kwammwe ne mu kuyitibwa kwammwe” (2 Peetero 1:10). Tunywereza okulondebwa kwaffe nga tunywereza okuyitibwa kwaffe. “Katonda yabalondera obulokozi … ng’abatukuza olw’okukola kw’Omwoyo” (2 Basessaloniika 2:13). Nga tugoberera omugga, tukoma okutuuka ku nsulo. Bwe tulaba omugga gw’okutukuzibwa nga gukulukuta mu myoyo gyaffe, kino kiyinza okututuusa ku nsulo y’okulondebwa. Omuntu bw’aba tasobola kutunula waggulu mu bbanga, ayinza okumanya nti omwezi gyeguli ng’alaba nga gwakira ku mazzi: bwe kityo, newaakubadde nga sisobola kutunula waggulu mu kyama ky’ekigendererwa kya Katonda, nnyinza okumanya nti nalondebwa, olw’okumasamasa kw’ekisa ekitukuza mu mwoyo gwange. Buli muntu asanga ekigambo kya Katonda nga kiwandiikiddwa era nga kikoppoddwa mu mutima gwe, ayinza okukakasa awatali kubuusabuusa nti yalondebwa.
2. Ekigendererwa kya Katonda gwe musingi gw’obukakafu.
Kino ddagala lya kitalo ery’okubudaabudibwa okutayogerekeka eri abo Katonda be yayita. Obulokozi bwabwe bwesigamye ku kigendererwa kya Katonda. “omusingi Katonda gwe yateekawo mugumu, era gulina akabonero kano: “Mukama amanyi ababe.” Era nti: “Buli ayatula erinnya lya Mukama ave mu butali butuukirivu.”” (2 Timoseewo 2:19). Ebirabo by’ekisa mu ffe tebinnatuukirira, okubudaabudibwa kwaffe kujja ne kugenda ng’amayengo, naye omusingi gwa Katonda guli mugumu. Abo abazimbiddwa ku lwazi luno olw’ekigendererwa kya Katonda eky’emirembe n’emirembe tebeetaaga kutya kugwa; newaakubadde amaanyi g’abantu, newaakubadde amaanyi g’okukemebwa, tebiriyinza n’akatono kubasuula.
(Omulimu guno gwasooka kufulumizibwa mu 1663. Mu kuteekateeka ekitabo kino kyalabika nga kirungi okukyusa ebigambo n’obubonero obw’edda, enkyukakyuka omuwandiisi yennyini, singa yali akyali mulamu, ze yandisiimye awatali kubuusabuusa.
T. E. Watson.
Enkomerero.