Okukoowoola eri Abatannakyuka
Ebifa ku Muwandiisi mu Bufunze n’Obuwanguzi Obunene Obwagoberera Okuyita bwe Kwasooka Okufulumizibwa

Essuula 1 · eddakiika 6 ez’okusoma · eddakiika 8 ez’okuwuliriza

Ebifa ku Muwandiisi mu Bufunze n’Obuwanguzi Obunene Obwagoberera Okuyita bwe Kwasooka Okufulumizibwa

MU BUFUNZE

EBIFA

KU

MUWANDIISI;

NE

Obuwanguzi obunene obwagoberera OKUYITA
bwe kwasooka okufulumizibwa
.

Kiyinza okuba eky’omugaso okusooka okuteeka wano ebyo Omwami Baxter yennyini bye yawandiika ku kitabo kino, ebyasangibwa mu kisenge kye eky’okusomeramu ng’amaze okufa, mu bigambo bye ye:

“Nafulumya akatabo akampi ku kukyuka, akaayitibwa Okukoowoola eri Abatannakyuka. Ekyakaleeta kwe kwogera kwange n’omulabirizi Usher, bwe nnali mu London. ye, bwe yasiima engeri yange n’obulagirizi bwange obuyamba okufuna emirembe mu muntu ow’omunda, n’annyiikiriza nnyo mpandiike obulagirizi obukwatagana n’embeera ez’enjawulo ez’Abakristaayo, era n’obulwanyisa ebibi ebimu ku bimu: Nnamussaamu ekitiibwa omusajja oyo, naye saafaayo ku kunsendasenda kuno, nga ndowooza nti siyinza kukola kintu kyonna ekitakolebwanga dda obulungi okusinga: naye bwe yafa, ebigambo bye ne biyingira mu birowoozo byange okusingawo, ne nsalawo okugondera okubuulirira kwe; naye mu ngeri nti eri ekika ky’abantu ekisooka, (abatatya Katonda), nnalowooza nti okusendasenda okw’amaanyi kusaanira okusinga obulagirizi bwokka; bwe ntyo ku lw’abo ne nfulumya akatabo kano akatono, Katonda k’awadde omukisa n’obuwanguzi obutasuubirwa, okusinga byonna ebirala bye mpandiise, okuggyako “Ekiwummulo ky’Abatukuvu.” Mu bbanga erisukka katono ku mwaka gumu, ne bakubwamu kopi ng’emitwalo ebiri nga nzikirizza, era ng’omutwalo gumu okuva olwo; ng’oggyeeko enkumi n’enkumi ezaakubibwa mu bubbi, abasajja abaavu ze baabba olw’amagoba.—Olw’okusaasira kwa Katonda, ntegeezeddwa ku maka kumpi amalamba agakyuse olw’akatabo kano akatono, ke nnali sitwala nga kikulu; era, ng’olinga ebyo byonna mu Bungereza, Scotland, ne Ireland tebyali kusaasira kumala gye ndi, Katonda (okuva lwe nnaziyizibwa okubuulira) akasindise emitala w’ennyanja ku bubaka bwe eri bangi; kubanga Omwami Elliot bwe yamala okukuba Bayibuli yonna mu lulimi lw’Abayindi, n’addako okuvvuunula “Okukoowoola eri Abatannakyuka” kwange kuno, nga bwe yatuwandiikira wano.—Era naye Katonda yayagala okukakozesa n’okusingawo; kubanga Omwami Stoop, omusumba w’Ekkanisa y’Abafalansa mu London, bwe yagobwa wano olw’obutasiima bw’abakulu be, n’asiima okukavvuunula mu Lufalansa. Nsuubira nti tekaabe ka butaliimu eyo, newakubadde mu Bugirimaani, bwe kanaakubibwa mu Ludaaki.”

Kiyinza okuba eky’omugaso okwongera okwogera ku ebyo Dr. Bates bye yayogera ku muwandiisi, ne ku Kiwandiiko kino eky’omugaso.—Mu kubuulira kwe ku kuziika Omwami Baxter, agamba bw’ati: “Ebitabo bye eby’okutya Katonda mu bulamu obwa bulijjo bikoze nnyo mu kukyusa aboonoonyi okudda eri Katonda okusinga ebirala byonna ebikubiddwa mu biseera byaffe: era ng’ekkanisa ekyali ku nsi, binaasigala nga bya maanyi bulijjo mu kukomyawo emmeeme ezaabula.—Mu byo mulimu okukuba kw’omutima okw’amaanyi, okukuuma omusomi nga mutunuulivu era nga assaayo omwoyo.”—Okukoowoola eri Abatannakyuka kwe, nga kutono mu bunene bw’ekitabo, naye nga kwa maanyi nnyo mu nkola! Amazima gakwogeramu n’obuyinza n’amaanyi ebyenkanidde awo, ne kiwaliriza omusomi okuteeka omukono gwe ku mutima gwe, n’akizuula nti alina emmeeme n’omuntu ow’omunda, newakubadde nga yasooka kubeerawo ng’atalina. Yabuulira emikwano egimu nti ab’oluganda mukaaga baakyuka olw’okusoma Okuyita okwo, era nti buli wiiki yafunanga ebbaluwa z’abamu abaakyuka olw’ebitabo bye. Kino yakyogeranga n’okwebaza okw’obwetoowaze obungi, nti Katonda yasiima okumukozesa ng’ekikozesebwa mu kulokola emmeeme.”

Okwefiiriza n’okunyooma ensi bye byali ebirabo by’ekisa ebyayakaayakananga mu ye. Sirabangako muntu yenna eyeesaasira ekitono okusinga ye, era atafaayo nnyo ku bibye eby’omu nsi muno.

Okugumiikiriza kwe kwali kwa Kikristaayo ddala; yagezesebwa mu bibonoobono bingi. Ffe tufaayo nnyo ku linnya lyaffe. Erinnya lye lyabikkibwako ekire ky’okuwaayiriza: obusaale bungi obw’okumuswaza bwamukasukibwako. Yalumirizibwa olw’Ennyinyonnyola ye ku Ndagaano Empya, n’asalirwa omusango, nga tawuliddwa, n’asibibwa mu kkomera, gye yamala emyaka egimu; naye teyakankanyizibwa n’akatono olw’okuvunaanibwa okwo okutali kwa butuukirivu, wabula yagamba n’essanyu mukwano gwe omwesigwa nti, “Kiki kye nnyinza okwagala okusingawo okuva eri Katonda, bwe mmaze okumuweereza nga bwe nsobola, okuyitibwa okubonaabona ku lulwe!”

Omwoyo gwe ogw’emirembe gwali kabonero akalaga obulungi nti yali mwana wa Katonda. Engeri gye yafubanga n’amaanyi okugatta enjatika eziri mu ffe kimanyiddwa mu lujjudde. Yagamba mukwano gwe nti, “Nnyinza okuba omujulizi olw’okwagala n’omwoyo gumu nga bwe nnyinza olw’ensonga yonna ey’Enzikiriza.”—Kyewuunyisa, okutuuka ku kusamaalirira, nti abo abakkiriziganya mu nsonga ennene era enkulu ez’eddiini enkyusiddwamu, era nga bakyawukana mu ndowooza mu bintu byokka ebitategeerekeka bulungi, era ebitali bikulu nga ebyo bye bakkiriziganyaamu, babeera mu bibiina ebiwakanagana.

Okufa kubikkula ebyama by’omutima; olwo ebigambo byogerwa n’okuwulira okusingira ddala era n’okwefuula okutono ennyo. Omutukuvu ono omulungi yali y’omu mu bulamu bwe ne mu kufa kwe: essaawa ze ezaasembayo yazimala ng’ateekateeka abalala ne yennyini okulabika mu maaso ga Katonda. Yagamba emikwano gye egyajja okumulambula nti, “Mujja wano okuyiga okufa, si nze nzekka omuntu ateekwa okuyita mu kkubo lino: Nnyinza okubakakasa nti obulamu bwammwe bwonna, ne bwe bwandibadde buwanvu butya, kumpi tebumala kwetegekera kufa. Mwekuume ensi eno ey’obwereere ey’obulimba n’okwegomba kw’omubiri: Mukakase nti mulonda Katonda okuba omugabo gwammwe, eggulu okuba amaka gammwe, ekitiibwa kya Katonda okuba ekigendererwa kyammwe, ekigambo kye okuba etteeka lyammwe, olwo temwetaaga kutya n’akatono, kubanga tulisisinkana mu kubudaabudibwa.”

Tewabangawo mwonoonyi eyeenenya eyeetoowaza era eyeewombeeka okusinga ye, tewabangawo mukkiriza ow’amazima eyali omukkakkamu era eyabudaabudibwa okusinga ye. Yeeyatula nti ye yali kiwuka ekisingayo obubi eky’omu ntuumu y’obusa (kino kye kigambo kye yakozesanga bulijjo) ekyali kigenze mu ggulu; yeewuunya okwetoowaza kwa Katonda eri omuntu, ng’amaze okwogera nti “Ayi Mukama, omuntu kye ki? nze ndi ki? kiwuka ekibi mu maaso ga Katonda omukulu!” Emirundi mingi yasabanga nti, “Katonda, onsaasire, nze omwonoonyi!” era n’atendereza Katonda, nti yalekebwa mu buwandiike mu Njiri ng’essaala ekola: Yagamba nti, “Katonda ayinza okunsalira omusango mu butuukirivu olw’omulimu ogusinga obulungi gwe nnali nkoze; era essuubi lyange lyonna liva mu kusaasira kwa Katonda okw’obwereere mu Kristo,” kye yasabanga emirundi mingi.

Ng’amaze okubongoota yazuukuka n’agamba nti, “Nnaawummula okutegana kwange.” Omuweereza wa Katonda eyaliwo mu kiseera ekyo n’agamba nti, “era n’ebikolwa byo bikugoberera.” N’amuddamu nti “Si bikolwa! Ebikolwa nja kubireka bweru, Katonda bw’anampa ekyo ekirala.”—Mukwano gwe bwe yali amubudaabuda ng’amujjukiza ebirungi bingi abantu bye baafuna mu kubuulira kwe n’ebiwandiiko bye, yagamba nti, “Nnali kkalaamu bukalaamu mu mukono gwa Katonda, era ttendo ki erisaanira kkalaamu?”

Okugonda kwe n’okwewaayo eri Katonda by’ayagala, mu bulwadde bwe obw’obulumi, kwali kwa kitalo. Obulumi obungi ennyo bwe bwamuwalirizanga okusaba Katonda n’amaanyi amuwummuze ng’afa, yeekomangako nti: “Tekinsaanira kulagira;” n’agamba nti, “bw’onooyagala, ky’onooyagala.”

Ekiseera ekirala yagamba nti, “Yafunanga essanyu lingi n’obuwoomi mu kuddiŋŋana ebigambo by’Essaala ya Mukama waffe; era nti yali munakuwavu olw’abantu abamu abalungi abaalina endowooza embi ku kugikozesa; kubanga, mwalimu mu yo byonna bye twetaaga okusaba ku lw’emmeeme n’omubiri.”

Ebiseera ebirala yawanga okubuulirira okulungi ennyo abaweereza abato abaamulambulanga, era n’asaba Katonda n’amaanyi awe omukisa emirimu gyabwe, agifuule egy’obuwanguzi bungi mu kukyusa emmeeme nnyingi okudda eri Kristo; era n’alaga essanyu lingi nti baali ba myoyo gya kigero era egy’emirembe.

Mu bulwadde bwe, bwe yabuuzibwanga nti ali atya, yaddangamu nti, “kumpi ndi bulungi,” Essanyu lye lyalabikanga nnyo ddala bwe yalowoozanga nti okufa kumuli kumpi nnyo; era essanyu lye ery’omwoyo ku nkomerero lyatuukirizibwa mu ssanyu ery’olubeerera.

Bw’atyo bwe yabeera omulamu era bwe yafa omutukuvu oyo eyaweebwa omukisa.—Mpadde, awatali kwewunda kwonna mu bigambo, ebimufaako mu bufunze era mu mazima. Amaziga gaffe gonna tegatuuka ku nnaku esaanira olw’okufiirwa okw’omuwendo ogutapimika bwe kuti. Kye kibudaabudo ky’emikwano gye nti anyumirwa empeera ey’omukisa mu ggulu, era nti alese ekijjukizo eky’omuwendo ku nsi.

Kaakano, Katonda ow’ekisa atenderezebwe, olw’okusiima okuwangaaza obulamu bw’omuweereza we, obwali obw’omugaso era obw’amagoba eri ensi, okutuuka mu bukadde obujjuvu: olw’okumutuusa mpola era mu mirembe mu ggulu.

Nja kumaliriza ebimufaako n’okwegomba kwange kwe nnina nga ndowoozezza n’obwegendereza: “Nsaba mbeere omulamu mu bulamu bwange obusigaddeyo nga mbuweereza ddala ekitiibwa kya Katonda nga ye bwe yabeera; era bwe ndituuka ku nkomerero y’obulamu bwange, nfe mu mirembe gye gimu egy’omukisa mwe yafiira: mbeere naye mu bwakabaka obw’omusana n’okwagala emirembe gyonna.”

Nja kwongerako n’ebyo Dr. Calamy bye yayogera ku Kiwandiiko kino; ebigambo bye bye bino: “Mu 1657, Omwami Baxter yafulumya Okukoowoola eri Abatannakyuka; ekitabo Katonda kye yawa omukisa n’obuwanguzi obw’ekitalo, mu kukomyawo abantu okuva mu butatya Katonda bwabwe. Kopi emitwalo ebiri zaakubibwa ne zisaasaanyizibwa mu bbanga erisukka katono ku mwaka gumu. Kyavvuunulwa mu Lufalansa, ne mu Ludaaki, ne mu nnimi endala ez’e Bulaaya; era Omwami Elliot n’akivvuunula mu lulimi lw’Abayindi; era Omwami Cotton Mather, mu byafaayo bye, annyonnyola ku mulangira Omuyindi, eyakwatibwako ennyo ekitabo kino, n’atuula ng’akisoma, ng’amaziga gamujjudde mu maaso, okutuusa lwe yafa.”

Omalirizza Ebifa ku Muwandiisi mu Bufunze n’Obuwanguzi Obunene Obwagoberera Okuyita bwe Kwasooka Okufulumizibwa

Ekiddako